Akut Böbrek Yetmezliği Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Akut böbrek yetmezliğinde, böbrekleriniz aniden atık ürünleri kanınızdan filtreleyemez. Bu hastalık en çok hastanede yatan ve özellikle yoğun bakım gerektiren kritik hastalarda görülür. Daha fazla bilgi için aşağıdaki yazımızı okuyabilirsiniz.

31.01.2020
285
Akut Böbrek Yetmezliği Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Akut böbrek yetmezliği nedir?

Akut böbrek yetmezliği, böbrek aniden atık ürünleri kanınızdan atamadığında ortaya çıkan bir hastalıktır. Böbrekler süzme yeteneklerini kaybedince, tehlikeli miktarda atık birikebilir ve kanınızın kimyasal bileşenleri bozulabilir.

Akut böbrek yetmezliği genellikle birkaç günden daha kısa bir sürede meydana gelir. Bu hastalık çoğu zaman hastanede yatan ve özellikle de yoğun bakım gerektiren ağır hastalarda görülür.

Zaman zaman bu durum çok ciddi olabilir ve sıkı tedavi gerektirebilir. Hatta son çare olarak, böbrek nakli bile gerekebilir.

Akut böbrek yetmezliği neden olur?

Bu hastalık çoğu zaman aşağıdaki durumlarda ortaya çıkabilir:

  • Böbreklerinize kan akışını yavaşlatan bir durum vardır.
  • Böbreklerinize doğrudan zarar veriyorsunuzdur.
  • Böbreklerinizin idrar tahliye tüpleri (üreterler) tıkanmıştır.

1- Böbreklere bozulmuş kan akışı

Böbreklere kan akışını aksatabilen ve bazı böbrek hasarına yol açabilecek bir takım hastalıklar aşağıda sıralanmıştır:

  • Kan veya sıvı kaybı
  • Kan basıncı ilaçları
  • Kalp krizi
  • Kalp hastalığı
  • Enfeksiyon
  • Karaciğer yetmezliği
  • Bazı ilaçların kullanımı
  • Şiddetli alerjik reaksiyon
  • Ağır yanık durumları

2- Böbreklerde hasar

Aşağıdaki hastalık ve durumların, böbreklere zarar verebilme ihtimali vardır ve akut böbrek yetmezliği oluşumuna sebebiyet verebilirler:

  • Damarlardaki kan pıhtıları ve böbreklerin etrafındaki arterler
  • Böbreklerde kan akışını tıkayan kolesterol birikintileri
  • Kırmızı kan hücrelerinden kaynaklanan bir durum
  • Enfeksiyon
  • Lupus hastalığı (kelebek hastalığı)
  • Bazı tedaviler sırasında kullanılmak zorunda kalınan bazı kemoterapi ilaçları veya antibiyotikler
  • Skleroderma
  • Nadir görülen bazı kan hastalıkları
  • Alkol, ağır metaller ve kokain-eroin gibi toksinler
  • Toksinlerin kas dokusuna verdiği zararlar

3- Böbreklerde idrar tıkanması

İdrarın vücuttan geçişini engelleyen hastalıklar, akut böbrek yetmezliği oluşma ihtimalini tetikler. Bunlardan bazıları aşağıda sıralanmıştır:

  • Mesane kanseri
  • İdrar yollarında kan pıhtıları
  • Rahim ağzı kanseri
  • Kolon kanseri
  • Büyümüş prostat
  • Böbrek taşı
  • Mesaneyi kontrol eden sinirleri içeren sinir hasarı
  • Prostat kanseri

Kimler risk altındadır?

Bu neredeyse her zaman başka bir durum ile bağlantılı olarak ortaya çıkmaktadır. Akut böbrek yetmezliği olma riskinizi artırabilecek bazı durumlar aşağıda sıralanmıştır:

  • Özellikle yoğun bakım gerektiren durumlar
  • Kollarınızda ve bacaklarınızda kan damar tıkanmaları
  • İlerleyen yaş
  • Karaciğer hastalıkları
  • Şeker hastalığı
  • Yüksek tansiyon
  • Böbrek hastalıkları
  • Kalp yetmezliği
  • Bazı kanserler ve uygulanan tedaviler

Akut böbrek yetmezliği belirtileri nelerdir?

Akut böbrek yetmezliğinin belirtileri genellikle aşağıdakileri içerir:

  • Azalan idrar çıkışı
  • Sıvı tutulması (Bu durum bacaklarda, ayak bileklerinde veya ayaklarda şişmeye neden olur.)
  • Nefes darlığı
  • Yorgunluk
  • Kafa karışıklığı
  • Mide bulantısı
  • Zayıf hissetmek
  • Düzensiz kalp atışı
  • Göğüs ağrısı
  • Böbrek ağrısı
  • Ağır durumlarda nöbet

Bazen böbrek yetmezliği belirti veya semptomlara neden olmaz ve başka bir nedenle yapılan testler ile tespit edilir.

Ne zaman doktora görünmeli?

Vakit kaybetmeden doktora görünmekte ve ilgili semptomlarınız varsa acil yardım istemekte fayda vardır. Böyle bir durumda tedaviye ne kadar erken başlanırsa o kadar iyi olacaktır.

Akut böbrek yetmezliği nasıl teşhis edilir?

Belirtileriniz ve semptomlarınız akut böbrek yetmezliğiniz olduğunu gösteriyorsa, doktorunuz teşhisini doğrulamak için bazı testler ve prosedürler önerebilir.

Bunlar şunları içerebilir:

  • İdrar çıkış ölçümleri: 24 saat içinde ne kadar idrar yaptığınızı ölçmek, doktorunuzun böbrek yetmezliğinizin nedenini belirlemesine yardımcı olabilir.
  • İdrar testleri: İdrarınızın bir örneğini analiz etmek (idrar tahlili), böbrek yetmezliğini gösteren anormallikleri ortaya çıkarabilir.
  • Kan testleri: Kanınızın bir örneği hızla yükselen ilgili değerleri ortaya çıkarabilir. Bunlar böbrek fonksiyonunu ölçülmesine katkıda bulunur.
  • Görüntüleme testleri: Ultrason ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme testleri doktorunuzun böbreklerinizi görmesine yardımcı olmak için kullanılabilir.
  • Test için bir böbrek dokusu örneğinin çıkarılması: Bazı durumlarda, doktorunuz laboratuar testi için küçük bir böbrek dokusu örneğini çıkarmak için bir böbrek biyopsisi önerebilir. Doktorunuz örneği çıkarmak için cildinize ve böbreğinize bir iğne sokar.

Akut böbrek yetmezliği nasıl tedavi edilir?

Bu hastalığın tedavisi tipik olarak hastanede yatmayı gerektirir. Bu durumu olan çoğu insan hastaneye kaldırılmıştır. Hastanede ne kadar kalacağınız, akut böbrek yetmezliğinizin nedenine ve böbreklerinizin ne kadar çabuk iyileştiğine bağlıdır.

Bazı durumlarda evde iyileşme olabilir.

Böbrek hasarınızın altta yatan nedenini tedavi etmek

Tedavi, böbreklerinize ilk başta zarar veren hastalığı veya yaralanmayı tanımlamayı içerir. Tedavi seçenekleriniz böbrek yetmezliğinize neyin sebep olduğuna bağlıdır.

Böbrekleriniz iyileşene kadar komplikasyonları tedavi etmek

Doktorunuz ayrıca komplikasyonları önlemek, böbreklerinizin iyileşmesine zaman tanımak için önlemler alacaktır.

Komplikasyonları önlemeye yardımcı olan tedaviler şunları içerir:

  • Kanınızdaki sıvı miktarını dengelemek için yapılan tedaviler: Akut böbrek yetmezliğiniz kanınızdaki sıvı eksikliğinden kaynaklanıyorsa, doktorunuz intravenöz (IV) sıvılar önerebilir. Diğer durumlarda bu hastalık, kollarınızda ve bacaklarınızda şişmeye yol açan çok fazla sıvıya neden olabilir. Bu durumlarda, doktorunuz vücudunuzun ekstra sıvıları dışarı atmasına neden olacak ilaçlar (diüretikler) önerebilir.
  • Kan potasyumunu kontrol etmek için ilaçlar: Böbrekleriniz kanınızdan potasyumu düzgün bir şekilde filtrelemiyorsa, doktorunuz kanınızda yüksek seviyelerde potasyum birikmesini önlemek için bazı ilaçlar reçete edebilir. Kandaki çok fazla potasyum tehlikeli düzensiz kalp atışlarına (aritmiler) ve kas güçsüzlüğüne neden olabilir.
  • Kan kalsiyum seviyelerini düzeltmek için ilaçlar: Kanınızdaki kalsiyum seviyeleri çok düşükse, doktorunuz kalsiyum infüzyonu önerebilir.
  • Kanınızdaki toksinleri gidermek için diyaliz: Kanınızda toksinler birikirse, böbrekleriniz iyileşirken toksinlerin ve fazla sıvıların vücudunuzdan atılmasına yardımcı olmak için (genellikle diyaliz olarak adlandırılır) geçici hemodiyalize ihtiyacınız olabilir. Diyaliz ayrıca fazla potasyumun vücudunuzdan atılmasına da yardımcı olabilir. Diyaliz sırasında bir makine, kandaki atığı filtreleyen yapay bir böbrek (diyalizör) yoluyla vücudunuzdan dışarı pompalar. Daha sonra kan vücudunuza geri döner.

Yaşam tarzı ve ev ilaçları

Akut böbrek yetmezliği hastalığından iyileşmeniz sırasında, doktorunuz böbreklerinizi desteklemeye ve yapmaları gereken işi sınırlamaya yardımcı olmak için özel bir diyet önerebilir.

Doktorunuz sizi mevcut diyetinizi analiz edebilen ve diyetinizi böbreklerinizde daha kolay hale getirmenin yollarını önerebilecek bir diyetisyene yönlendirebilir.

Durumunuza bağlı olarak, diyetisyeniniz şunları tavsiye edebilir:

  • Düşük potasyumlu yiyecekleri seçmek: Diyetisyeniniz daha düşük potasyum gıdaları seçmenizi önerebilir. Yüksek potasyumlu yiyecekler muz, portakal, patates, ıspanak ve domatesi içerir. Düşük potasyumlu yiyeceklere örnek olarak elma, karnabahar, biber, üzüm ve çilek verilebilir.
  • Tuz eklenmiş ürünlerden kaçınmak: Dondurulmuş yemekler, konserve çorbalar ve fast foodlar gibi pek çok hazır yiyecek de dahil olmak üzere tuz içeren ürünlerden kaçınarak her gün yediğiniz sodyum miktarını azaltabilirsiniz. Tuz eklenmiş diğer yiyecekler arasında tuzlu atıştırmalık yiyecekler, konserve sebzeler ve işlenmiş etler ve peynirler bulunur.
  • Fosforu sınırlayın: Fosfor, tam tahıllı ekmek, yulaf ezmesi, kepekli tahıllar, kola, fındık ve fıstık ezmesi gibi gıdalarda bulunan bir mineraldir. Kanınızdaki çok fazla fosfor kemiklerinizi zayıflatabilir ve vücut kaşıntısına neden olabilir. Diyetisyeniniz size fosforun nasıl sınırlandırılacağı konusunda özel öneriler verebilir.

Akut böbrek yetmezliği önlenebilir mi?

Akut böbrek yetmezliğini tahmin etmek veya önlemek genellikle zordur. Ancak böbreklerinize dikkat ederek riskinizi azaltabilirsiniz. Şunları deneyebilirsiniz:

  • Ağrı kesici ilaçlar alırken etiketlere dikkat edin: Reçetesiz ağrı kesici ilaçlar için doktorunuza danışın. Bu ilaçların çok fazla alınması böbrek hasarı riskinizi artırabilir. Bu özellikle önceden böbrek hastalığı, diyabet veya yüksek tansiyonunuz varsa geçerlidir.
  • Böbrek hasarı ve diğer kronik durumları yönetmek için doktorunuzla birlikte çalışın: Böbrek hastalığınız, diyabet veya yüksek tansiyon gibi akut böbrek yetmezliği riskinizi artıran başka bir durumunuz varsa, tedavi hedeflerini takip edin ve durumunuzu yönetmek için doktorunuzun önerilerini izleyin.
  • Sağlıklı bir yaşam tarzını öncelik haline getirin: Aktif olun. Makul, dengeli bir diyetle beslenin ve alkol almayı bırakın, yapamıyorsanız sınırlayın.

Kaynak ve ileri okuma:

  1. https://www.kidney.org/atoz/content/AcuteKidneyInjurykidney.org
  2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/kidney-failure/symptoms-causes/syc-20369048
  3. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/what-is-acute-kidney-failure

Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıda bulabilirsiniz:

YAZAR BİLGİSİ
Dr. Emrah Gürkan
20 Nisan 1984 İstanbul doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum ve özel bir hastanede çalışıyorum. Halkın sağlıklı ve kaliteli bilgilere ulaşması için Medikal Rehber sitesi için yazıyorum, bazen de yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.