Sağlık Rehberi

Antibiyotik Türleri

1928’de ilk gerçek antibiyotik olan penisilinin keşfi, 20. yüzyılın yaşamı en çok değiştiren olaylarından biriydi. Penisilinin keşfinden önce, bakteriyel enfeksiyonlar geliştiğinde doktorların yapabileceği pek bir şey yoktu. İnsanlar eskiden, günümüze göre tedavisi mümkün olan hastalıklardan ve yaralanmalardan ölüyorlardı. Şimdi, bakteriyel enfeksiyonlara karşı savaşmak için 100’den fazla antibiyotik var. Burada, yaygın antibiyotik isimlerine ve doktorunuzun reçete edebileceği antibiyotik türlerine bir göz atıyoruz.

1. Penisilin

İlk penisilin, penisilinler olarak bilinen bütün bir antibiyotik sınıfının doğmasına neden oldu. Penisilinler belirli bir küften (bir tür mantar) elde edilir. Genellikle bir doktorun çeşitli enfeksiyon türleri için ilk tercihi olan yararlı antibiyotiklerdir. Buna cilt, solunum, kulak, cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve diş enfeksiyonları dahildir. Staph ve strep gibi tanıdık organizmalara karşı da oldukça etkilidirler. Yan etki konusunda döküntüler ve alerjik reaksiyonlar penisilinlerde yaygındır. Diğer yaygın yan etkiler arasında ishal, mide bulantısı ve karın ağrısı bulunur.

Penisilin örnekleri şunları içerir:

  • Amoksisilin
  • Ampisilin
  • Penisilin G
  • Penisilin V

2. Sefalosporinler

Sefalosporinler penisilinlerle ilişkilidir. Her ikisi de beta laktam adı verilen daha büyük bir sınıfa aittir. Penisilinler gibi, sefalosporinler de orijinal olarak bir mantardan elde edilmiştir. Beş kuşak sefalosporin vardır. Her nesil farklı bakteri türlerini kapsar. Sonuç olarak bu ilaçlar, strep boğaz ve cilt enfeksiyonlarından menenjit gibi çok ciddi enfeksiyonlara kadar çeşitli enfeksiyonları tedavi edebilir. Penisilinlerle ilgili oldukları için, penisilin alerjisi olan bazı kişiler sefalosporinlere de tepki gösterebilir. Diğer yaygın yan etkiler arasında ishal, mide bulantısı, mide ekşimesi ve karın ağrısı bulunur.

Sefalosporin örnekleri şunları içerir:

  • Sefiksim
  • Sefpodoksim
  • Sefuroksim
  • Sefaleksin

3. Makrolidler

Makrolidler, beta laktamlardan tamamen farklı bir antibiyotik sınıfıdır. Ancak aynı enfeksiyonların çoğunu etkili bir şekilde tedavi ederler. Buna solunum, kulak, cilt ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar dahildir. Bu nedenle beta laktamlara alerjisi olan kişiler için çok faydalıdırlar. Bakteriler beta-laktam antibiyotiklere direnç geliştirdiğinde de faydalıdırlar. Bununla birlikte, makrolidlerin çok fazla ilaç etkileşimi vardır. Makrolid aldığınızda doktorunuzun ve eczacınızın aldığınız tüm ilaçları bildiğinden emin olun. Yaygın yan etkiler mide bulantısı, kusma, mide ağrısı ve ishali içerir.

Makrolid örnekleri şunları içerir:

  • Azitromisin
  • Klaritromisin
  • Eritromisin

4. Florokinolonlar (geniş spektrumlu antibiyotikler)

Florokinolonlar veya kinolonlar çok çeşitli bakterilere karşı aktiftir. Bu, diğer antibiyotikler başarısız olduğunda enfeksiyonları tedavi etmek için onları faydalı kılar. Bazı insanların diğer antibiyotiklere alerjisi olduğunda da bir alternatiftir. Göz enfeksiyonlarından pnömoniye, cilt, sinüs, eklem, idrar veya jinekolojik enfeksiyonlara ve daha pek çok şeye kadar her şeyi tedavi edebilirler. Bununla birlikte, bu antibiyotik sınıfı, belirli kalp rahatsızlıkları olan kişiler ve diğer bazı ilaçlar için bir sorun olabilir. Doktorunuzun ve eczacınızın tüm tıbbi geçmişinizi bildiğinden emin olun. Yaygın yan etkiler arasında mide rahatsızlığı veya ağrı, ishal, baş ağrısı ve uyuşukluk bulunur.

Florokinolon örnekleri şunları içerir:

  • Siprofloksasin
  • Levofloksasin
  • Moksifloksasin

5. Sülfonamidler

Kimyasal sülfanilamidden türetilen ‘sülfa ilaçları’ penisilin kadar uzun süredir vardır. Teknik olarak, sülfonamidler bakterileri diğer antibiyotiklerin yaptığı gibi öldürmez. Bunun yerine bakteriyostatiktirler – bakteri üremesini durdururlar ve gerisini bağışıklık sisteminiz halleder. Yanıklar ve vajinal veya göz enfeksiyonları için çok iyi topikal tedavilerdir. Ayrıca idrar yolu enfeksiyonlarını ve ishali tedavi edebilirler. Yaygın yan etkiler arasında ishal, mide bulantısı, döküntü ve güneş hassasiyeti bulunur. Alerjiler de bu grupta yaygındır.

Sülfonamidlerin örnekleri şunları içerir:

  • Sülfatamid
  • Sülfadiazin
  • Sülfametoksazol-Trimetoprim

6. Tetrasiklin

Bu antibiyotikler, Streptomyces adı verilen bir bakteri türünden gelir. Bir bakterinin diğer bakterileri öldüren bir antibiyotik üretebilmesi tuhaf görünüyor, ama bu antibiyotiğin yaptığı tam olarak budur. Tetrasiklinler, sülfonamidler gibi bakteriyostatiktir. Solunum, cilt ve genital enfeksiyonlar gibi çeşitli enfeksiyonları tedavi ederler. Ayrıca Lyme hastalığı, sıtma, şarbon, kolera ve veba gibi olağandışı enfeksiyonları da tedavi ederler. Rozasea tedavisi gibi bulaşıcı olmayan kullanımları da vardır. Yaygın yan etkiler arasında mide ağrısı veya rahatsızlığı, güneş hassasiyeti ve maya enfeksiyonları bulunur.

Tetrasiklin örnekleri şunları içerir:

  • Doksisiklin
  • Minosiklin
  • Tetrasiklin

7. Diğer antibiyotikler

Yukarıdaki antibiyotiklerin hiçbiri işe yaramazsa, doktorların başka antibiyotik seçenekleri vardır. Bunlardan bazıları sadece hastanelerde bulunur. Son çare olan bu antibiyotikler oldukça faydalıdır. Bu antiyotik türlerinin örnekleri arasında klindamisin, metronidazol ve nitrofurantoin gibi antibiyotikler vardır. Her antibiyotik, tanımlanmış bir sınıfta olsun ya da olmasın, farklı doz gereksinimlerine sahiptir. Bazılarını aç karnına, bazılarını ise yemekle birlikte almanız gerekir. Bir antibiyotik almanın en iyi yolunu doktorunuz veya eczacınız söyleyecektir. Tüm antibiyotiklerde, ilaçları doktorunuzun talimatlarına göre bitirmeniz önemlidir. Bu, yeterli tedaviyi sağlar ve antibiyotik direncini önler.


Kaynak:

Dr. Emrah Gürkan

20 Nisan 1984 İstanbul doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum ve özel bir hastanede çalışıyorum. Halkın sağlıklı ve kaliteli bilgilere ulaşması için Medikal Rehber sitesi için yazıyorum, bazen de yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir