Antisosyal Kişilik Bozukluğu

Antisosyal kişilik bozukluğu olan insanlar toplumun normlarına uymaz, aldatıcı ve ilişkilerde göz korkuturlar ve başkalarının haklarını göz önünde bulundurmazlar. Bu tip kişiliğe sahip insanlar cezai faaliyetlere katılabilirler. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

26.02.2020
251
Antisosyal Kişilik Bozukluğu

Antisosyal kişilik bozukluğu nedir?

Bazen sosyopat veya psikopat olarak da adlandırılan antisosyal kişilik bozukluğu, bir kişinin sürekli olarak doğru ve yanlışlara saygı göstermediği ve başkalarının haklarını ve duygularını göz ardı ettiği zihinsel bir bozukluktur. Bu tip kişilik bozukluğu olan insanlar, başkalarını sertçe veya duygusuz kayıtsızlıkla antagonize etme veya manipüle etme eğilimindedir. Davranışları için suçluluk veya pişmanlık göstermezler.

Antisosyal kişilik bozukluğu olan bireyler genellikle yasayı ihlal ederek suç işlerler. Yalan söyleyebilir, şiddetli veya dürtüsel davranabilir, uyuşturucu ve alkol kullanımı ile ilgili problemleri olabilir. Bu özelliklerden dolayı, bu bozukluğu olan insanlar genellikle aile, iş veya okulla ilgili sorumlulukları yerine getiremezler.

Antisosyal kişilik bozukluğu neden olur?

Kişilik, herkesi benzersiz kılan düşünce, duygu ve davranışların birleşimidir. İnsanların dış dünyayı ve kendilerini nasıl gördüklerini bilme, anlama ve ilişki kurma biçimleri bununla ilgilidir. Kişilik, kalıtsal eğilimler ve çevresel faktörlerin etkileşimi ile şekillenerek oluşur.

Antisosyal kişilik bozukluğunun kesin nedeni bilinmemektedir, ancak:

  • Genler ilgili kişiyi antisosyal kişilik bozukluğuna karşı savunmasız bırakabilir ve ilgili yaşam durumları gelişimini tetikleyebilir.
  • Beyin gelişimi sırasında beyin fonksiyonlarının sonuçlanma şeklindeki değişiklikler bu durumu tetikleyebilir.

Kimler risk altındadır?

Bazı faktörlerin bu tip kişilik bozukluğu geliştirme riskini arttırdığı görülmektedir, örneğin:

  • Çocukluk çağında davranış bozukluğunun teşhisi
  • Ailede bu tip ve diğer kişilik bozuklukları veya zihinsel sağlık bozuklukları olması
  • Çocukluk döneminde istismar veya ihmal edilme durumları
  • Çocuklukta karışık, şiddetli veya kaotik aile hayatı

Erkeklerin antisosyal kişilik bozukluğunu geliştirme riski kadınlardan daha fazladır.

Antisosyal kişilik bozukluğu belirtileri nelerdir?

Antisosyal kişilik bozukluğu belirtileri şunları içerebilir:

  • Yaptığı doğru ve yanlışa dair umursamazlık
  • Kalıcı yalan söylemek ya da başkalarını sömürmek için aldatmak
  • Duygusal, alaycı ve başkalarına saygısız olmak
  • Kişisel kazanç ve kişisel zevk için başkalarını manipüle etmek için cazibe veya zekâ kullanma
  • Kibir, üstünlük duygusu ve son derece fikir sahibi olmak
  • Suç davranışı da dahil olmak üzere yasa ile tekrar eden sorunlar
  • Gözdağı ve sahtekârlık yoluyla başkalarının haklarını tekrar tekrar ihlal etmek
  • Dürtüsellik veya önceden plan yapamama
  • Düşmanlık, önemli derecede sinirlilik, ajitasyon, saldırganlık veya şiddet
  • Başkaları için empati eksikliği ve başkalarına zarar verme konusunda pişmanlık eksikliği
  • Kendinin veya başkalarının güvenliğine saygı duymadan gereksiz risk alma veya tehlikeli davranışlar
  • Kötü veya küfürlü ilişkiler
  • Davranışın olumsuz sonuçlarını dikkate almamak veya onlardan öğrenmemek
  • Sürekli sorumsuz olmak ve iş veya mali yükümlülüklerini yerine getirmemek

Antisosyal kişilik bozukluğu olan yetişkinler tipik olarak 15 yaşından önce davranış bozukluğu belirtileri gösterir. Davranış bozukluğu belirtileri ve semptomları aşağıdakiler gibi ciddi, kalıcı davranış problemlerini içerir:

  • İnsanlara ve hayvanlara karşı saldırganlık
  • Mülkiyet hakkına saygı duyulmaması
  • Dolandırıcılık
  • Hırsızlık
  • Kuralların ciddi biçimde ihlali

Her ne kadar antisosyal kişilik bozukluğu yaşam boyu olarak düşünülse de, bazı insanlarda belirli semptomlar – özellikle yıkıcı ve cezai davranışlar – zamanla azalabilir. Ancak bu azalmanın yaşlanmanın bir sonucu mu yoksa antisosyal davranışların sonuçları hakkında artan bir farkındalık mı olduğu açık değildir.

Ne zaman doktora görünmeli?

Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişilerin kendi başlarına yardım istemeleri olası değildir. Bir arkadaşınızın veya aile üyenizin bu bozukluğa sahip olabileceğinden şüpheleniyorsanız, kişinin nazikçe bir akıl sağlığı uzmanından yardım almasını önerebilirsiniz.

Antisosyal kişilik bozukluğu nasıl teşhis edilir?

Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişilerin yardıma ihtiyaç duyduklarına inanmaları olası değildir. Bununla birlikte, depresyon, anksiyete, kızgın patlamalar gibi diğer semptomlar veya madde kötüye kullanımının tedavisi için birinci basamak sağlık kuruluşlarından yardım isteyebilirler.

Bu tip kişilik bozukluğu olan kişiler, belirtileri doğru bir şekilde açıklayamayabilir. Tanıda anahtar bir faktör, etkilenen kişinin başkalarıyla olan ilişkisidir. Bu durumda aile ve arkadaşlar faydalı bilgiler sağlayabilir.

Diğer tıbbi durumların dışlanmasına yardımcı olacak tıbbi bir değerlendirmeden sonra, doktorunuz daha fazla değerlendirme için bir akıl sağlığı uzmanına yönlendirebilir.

Antisosyal kişilik bozukluğunun teşhisi tipik olarak aşağıdakilere dayanır:

  • Düşünceleri, duyguları, ilişkileri, davranış kalıplarını ve aile geçmişini araştırma
  • Psikolojik değerlendirme
  • Kişisel ve tıbbi geçmiş
  • Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayınlanan Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabında (DSM-5) listelenen belirtiler

Tipik olarak bu tip kişilik bozukluğu 18 yaşından önce teşhis edilmemesine rağmen, çocuklukta veya gençlik yıllarında bazı semptomlar ortaya çıkabilir. Genellikle 15 yaşından önce davranış bozukluğu belirtileri görülür.

Antisosyal kişilik bozukluğunu erken teşhis etmek uzun vadeli sonuçları iyileştirmeye yardımcı olabilir.

Antisosyal kişilik bozukluğu nasıl tedavi edilir?

Antisosyal kişilik bozukluğunun tedavisi zordur, ancak bazı insanlar için uzun vadede tedavi ve yakın takip yararlı olabilir. Bu kişilik bozukluğunun tedavisinde deneyim sahibi tıp ve ruh sağlığı uzmanlarını bulmalısınız.

Tedavi, her bireyin özel durumuna, tedaviye katılma istekliliğine ve semptomların şiddetine bağlıdır.

Psikoterapi

Konuşma terapisi olarak da adlandırılan psikoterapi bazen antisosyal kişilik bozukluğunu tedavi etmek için kullanılır. Terapi, örneğin, öfke ve şiddet yönetimi, alkol veya madde kötüye kullanımı tedavisi ve diğer akıl sağlığı durumlarının tedavisini içerebilir.

Ancak psikoterapi her zaman etkili değildir, özellikle semptomlar şiddetliyse ve kişi ciddi sorunlara katkıda bulunduğunu kabul etmezse.

İlaçlar

Antisosyal kişilik bozukluğunu tedavi etmek için özel olarak onaylanmış hiçbir ilaç yoktur. Doktorlar bazen anksiyete veya depresyon gibi antisosyal kişilik bozukluğu ile ilişkili durumlar veya saldırganlık belirtileri için ilaç reçete edebilirler. Bazı ilaçlar genellikle dikkatli kullanılmalıdır çünkü bu insanlar yanlış kullanım potansiyeline sahiptirler.

Antisosyal kişilik bozukluğu önlenebilir mi?

Risk altındaki kişilerde antisosyal kişilik bozukluğunun gelişmesini önlemenin kesin bir yolu yoktur. Antisosyal davranışların kökeninin çocukluk çağında olduğu düşünüldüğünden, ebeveynler, öğretmenler ve çocuk doktorları erken uyarı işaretlerini tespit edebilirler. Davranış bozukluğu gösteren çocuklara erken müdahale etmek, faydalı bir seçenek olabilir.

Antisosyal kişilik bozukluğu kompliksyonları

Antisosyal kişilik bozukluğunun komplikasyonları, sonuçları ve sorunları şunları içerebilir:

  • Eş veya çocuk istismarı ya da ihmali
  • Alkol veya madde kullanımıyla ilgili sorunlar
  • Ceza almak veya cezaevinde olmak
  • Cinayet veya intihar davranışları
  • Depresyon veya anksiyete gibi diğer zihinsel sağlık bozukluklarına sahip olmak
  • Düşük sosyal-ekonomik durum ve evsizlik
  • Genellikle şiddet sonucu erken ölüm

Kaynak: Harvard Medical School


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

YAZAR BİLGİSİ
Dr. Esra Daldadurmaz
19 Ağustos 1982 doğumluyum. İlk öğretim ve orta eğitim hayatını Çorum'da bitirdim. Daha sonra ise Gaziantep Üniversitesi'nde Tıp Fakültesi okudum. Sonrasında ise gerekli eğitimleri tamamlayarak psikiyatr oldum. Vaktim olduğunda Medikal Rehber sitesi için yazıyorum ve bazen de editör arkadaşın yazdığı ruh sağlığı yazılarını gözden geçirerek uygun görürsem onaylıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.