reklam
Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Asperger Sendromu Nedir?

Asperger sendromlu çocuklar genellikle okul çağında davranış sorunları geliştirir, sosyal kuralları ihlal eder ve genellikle özel ilgi alanlarına sahiptirler. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Asperger sendromu nedir?

Asperger sendromu, yaygın gelişimsel bozukluklar olarak bilinen bir grup çocukluk gelişimi problemlerinden biridir ve otizm spektrum bozukluğu grubuna aittir. Muhtemelen genetik bir uyumsuzluk nedeniyle (bu şu anda araştırmacılar tarafından tartışılmaktadır) sinir ağları yaşamın ilk yıllarında yeterince birbirine bağlanmaz.

İlgili yazı: Otizm spektrum bozukluğu

Bu, dış uyaranların bilgi işleminin, etkilenmeyenlerden farklı olarak gerçekleştiği anlamına gelir. Çalışmalar otistik insanların frontal korteks, amigdala ve bazal gangliyonlar gibi beyin fonksiyonlarında anormalliklere sahip olduğunu göstermiştir.

Örneğin, Asperger hastalarının genellikle yüzleri tanımakta zorlandıkları gösterilmiştir, diğer insanlardan farklı bir bakış açıları vardır. Ancak, dil veya nesne bilgileri ortalamanın üzerindedir. Bunun nedeni, daha güçlü bir ayrıntı algısı ve zayıf tutarlılıktır.

Şimdiye kadar, Asperger sendromunu erken çocukluk otizminden ayırt etmek zor oldu. Her ikisi de otistik spektruma ait ciddi gelişimsel bozukluklardır.

Erken çocukluk otizminin aksine, Asperger sendromu genellikle sadece 3 yaşından sonra teşhis edilir, çünkü bozukluğun temel bir özelliği iyi bir dil gelişimidir ve bu nedenle ilk başta şüphe edilmez.

Asperger hastalığı olan insanların genellikle 3 yaşına kadar gelişimlerinde dikkate değer negatif bir değişiklik yoktur. Normal görünürler ama bazen yüksek zeka seviyesine sahiptirler, ancak yine de kötü öğrenciler olabilirler.

Kendileri ve iç dünyalarıyla çok ilgili oldukları için, genellikle dikkat bozukluğu gösterirler. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, çocukluk ve ergenlikte en sık görülen semptomlardır.

İlgili yazı: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu

Depresyon, ergenlerde ve yetişkinlerde Asperger sendromunun en yaygın yan etkilerinden biridir.

Asperger sendromu neden olur?

1940’larda, bu gibi gelişimsel sorunların, çocuklarıyla duygusal bağ kuramayan ebeveynlerin neden olduğu düşünülüyordu. 1980’lerde yaygın gelişimsel bozuklukların beynin işleyişindeki bir sorundan kaynaklandığı artık biliniyordu.

Bununla birlikte, bugüne kadar yaygın otizm spektrum bozukluğunun kesin sebebi, kapsamlı araştırmalara rağmen bilinmemektedir. Halen kan testleri veya manyetik rezonans görüntüleme taramaları gibi mevcut testler, beyindeki tutarlı anormallikleri ortaya çıkarmamıştır.

Bazen, otizm spektrum bozukluğu farklı aile bireylerinde genetik olarak görülür. Bu durum, bu bozuklukların genetik bir bileşene sahip olabileceğini göstermektedir.

Bununla birlikte, yaygın asperger sendromu, otizm spektrum bozukluğu öyküsü olmayan ailelerde de ortaya çıkmaktadır.

Asperger sendromu belirtileri nelerdir?

Asperger sendromunun belirtileri çoğu zaman aşağıdakiler olabilir:

  • Sosyal etkileşim: Sınırlı sosyal etkileşim Asperger sendromunun ana özelliğidir. Bu kişiler genellikle sözel olmayan davranışların kullanımı, akran ilişkilerinin gelişimi, ilgi alanlarını ve zevklerini paylaşma, duygusal ve sosyal şeylerden uzak durma eğilimindedir.
  • Tekrarlayan ve basmakalıp davranışlar: Asperger sendromu olan bireyler, genellikle kendilerini meşgul edici, sınırlı ilgi alanı, rutinlere esnek olmayan bağlılık, tekrarlayan motor hareketleri (el çırpma, sallanma gibi) ve nesnelerin parçalarıyla meşgul olma gibi şeyler yaparlar.
  • Zeka: Bu bozukluğa sahip birçok insan ortalamanın üzerinde bilişsel yeteneklere sahiptir ve bazı alanlarda çok yeteneklidir. İstisnai becerilerin alanları genellikle, sayılar, matematik, bilgisayarlar ve müzikle ilgili beceriler gibi beynin sağ yarım küresinin işlevlerini içerir.
  • Dil: Çocuklar diğer otistik hastalıklarda olduğu gibi gecikmiş bir dil gelişimi göstermezler. Örneğin yaşamın 2. yılında belirli terimleri şaşırtıcı şekilde kullanabilirler. Bazen ilgili yaş için alışılmadık derecede iyi teknik bilgilere sahip olabilir. Etkilenenler genellikle iletişimde başarısızdır ve empati kuramazlar.

Belirtilerde görünüm

Asperger sendromlu çocuklar genellikle okul çağında davranış sorunları geliştirir, sosyal kuralları ihlal eder ve genellikle özel ilgi alanlarına sahiptirler. Bu yüzden çoğu zaman yalnız kalırlar. Bu davranış ergenlik ve yetişkinlikte telafi edilebilir, ancak Asperger sendromu olan insanlar “bir şekilde ortamdan farklı” hissederler.

Bazen en yüksek entelektüel performansı gösterebilen zor bir kişiliğe, bazen eksantrik kişiliklere dönüşürler. Bununla birlikte, sosyal yeterlilik fazla gelişmemiştir; ilgili kişi duygusal olarak çevresindekilere uzaktır, çok sosyal değildir ve iletişimde başarısızdır.

Asperger sendromu nasıl teşhis edilir?

Asperger sendromunu teşhis etmek için kullanılabilecek hiçbir laboratuvar testi yoktur. Gelişim öyküsü toplandıktan ve bireyin sosyal etkileşim ve davranışlarını gözlemledikten sonra doğru tanı konulabilir.

Asperger sendromunun teşhisi, bu tür değerlendirme konusunda eğitilmiş ve bir bireyin gelişim düzenini ve göreceli güçlü ve zayıf yönlerini doğru bir şekilde değerlendirebilen kişiler tarafından konulmalıdır.

Asperger sendromu nasıl tedavi edilir?

Asperger sendromlu bireyler genellikle oldukça parlak ve zekidir, ancak bazen performanslarını evde ya da işte bozabilecek sosyal zorluklar yaşarlar. Yapılandırılmış, öngörülebilir ortamlar genellikle en iyi performansı ortaya çıkarmak için faydalıdır.

Asperger sendromlu birçok kişi iyi düzeyde akademik ve kişisel başarı elde eder. Bazıları ise istihdam, yaşam düzenlemeleri ve sosyal ilişkiler sağlama konularında yardıma ihtiyaç duymaktadırlar.

Asperger sendromu olan birçok kişi sosyal beceri grubundan veya davranışsal terapi şeklindeki bireysel müdahaleden yararlanır. Birçok kişi, eğitim yerleştirmeleri için özel bir konaklamaya ihtiyaç duyar ve özel eğitim hizmetleri için uygun bulunur.

Tedavi, bireyin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde uyarlanmalıdır; güçlerini geliştirmek ve güçlük çekilen alanlarda gelişmeyi teşvik etmek için. Gelişim ve başarıyı kolaylaştırmaya devam etmek için ilerleme sürekli izlenmeli ve gerektiğinde tedavi düzeltilmelidir.

Bu tür çocuklara iyi gelen terapi seçenekleri de vardır. Bunlar aşağıda başlıklar halinde sıralanmıştır.

Hayvan terapisi

Kendi evcil hayvanlarıyla veya dışarıdaki hayvanlarla zaman geçirmek bu insanlara iyi gelir. Asperger hastalığı olan insanlar için hayvan terapisi, sosyal becerileri eğitmek için oldukça uygundur.

Müzik terapisi

Müzik, etkilenenlerin sıklıkla kelimelere dökemeyeceği duyguları ifade etmenin iyi bir yoludur. Müzik dinlemek ya da ilgili kişinin müzik yapması, müzik terapisinde önemlidir. Müzik aynı zamanda insanları sosyal engellemeler arasında köprüleyebilir. Sinir bağlantılarını teşvik eder, bu da beynin ödül merkezini etkinleştirir.

Mesleki terapi

Mesleki terapi motor problemlerin tedavisinde yardımcı olur. Asperger sendromu olan insanlar genellikle motor becerilerinde bozukluklar gösterir. Özel duyusal entegrasyon eğitimi ile, örneğin parmaklar ve eller arasındaki etkileşim, beden farkındalığı ve duyusal algılama eğitilir.

Sosyal beceri eğitimi

Asperger sendromu olan insanlar genellikle başkalarıyla iletişim kurmak veya kendilerini sosyal kurallara tabi tutmakta zorlanırlar. Sosyal beceri eğitimi, etkilenenlerin kurallara uymayı nasıl öğrenebileceklerini eğlenceli bir şekilde öğretir. İletişim becerileri; top oyunları, hikaye anlatma grupları ve grupta kendi deneyimlerini anlatarak edinilebilir.

Davranışçı terapi

Davranışçı terapi sırasında, göz temasını sürdürme, diğerinin duygularını tanıma ve bunlara tepki verme gibi bazı öğrenilmiş alışkanlıklar eğitilir. Davranışçı terapinin önemli amaçlarındam birisi, kişiye empatiyi öğretmektir.


Kaynak ve ileri okuma:

  1. https://www.autism.org.uk/about/what-is/asperger.aspx
  2. https://www.webmd.com/brain/autism/mental-health-aspergers-syndrome
  3. https://www.autismspeaks.org/types-autism-what-asperger-syndrome
  4. https://www.autism-society.org/what-is/aspergers-syndrome/
  5. https://www.medicinenet.com/asperger_syndrome/article.htm

Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

Dr. Elçin Gümüşdağ

Dr. Elçin Gümüşdağ, 2006 yılında özel bir üniversitede okuduğu psikoloji eğitimini tamamlamış, aynı kurumda 2013 yılında da Klinik Psikoloji alanında yüksek lisansını tamamlamıştır. Belli bir dönem yurt dışı eğitim programıyla eğitimine devam etmiş, ardından Türkiye’ye dönerek kariyerine devam etmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir