reklam
Sağlık Rehberi

Aspirin Nedir?

Aspirin nedir? Ne işe yarar? Nasıl kullanılmalıdır? Kullanırken nelere dikkat etmek gerekir? Yan etkileri var mıdır? Hamilelikte veya emzirirken kullanmak güvenli midir? Güvenli doz nedir? Tüm bu soruların cevaplarını ve çok daha fazlasını aşağıda bulabilirsiniz.

Aspirin nedir, ne için kullanılır?

Aspirin halâ yaygın olarak kullanılan en eski ilaçlardan biridir. Salisilat adı verilen bir ilaç sınıfına aittir ve vücutta ağrı, ateş ve iltihaplanmaya neden olan belirli maddelerin üretimini baskılayarak çalışır.

Aspirin ayrıca trombositleri, yani kandaki pıhtılaşmaya dahil olan hücreleri etkiler. Aspirin almak, trombositlerin birbirine yapışma ve pıhtı oluşturma yeteneğini azaltarak, kalp krizi ve felç gibi arterlerde kan pıhtılarının oluştuğu durumların tedavisinde ve bazen de önlenmesinde faydalı olmasını sağlar.

Düşük doz aspirin (yani 75-150 mg aspirin içeren tabletler), daha önce kalp krizi veya felç geçirmiş olan kişilere başka bir kalp krizi geçirmelerini önlemek için günlük olarak önerilebilir.

Aspirin nasıl çalışır?

Aspirin ve diğer nonsteroid anti-enflamatuar ilaçlar (NSAİİ’ler), prostaglandinlerin yapılmasını önleyerek ağrıya karşı direnç oluşturur. Prostaglandinler, vücudun ürettiği ve iltihaplanma, ağrı, ateş ve şişmeye neden olan kimyasal habercilerdir. Aspirin, üretiminde yer alan siklooksijenaz enzimini inhibe ederek ağrı üreten prostaglandinlerin üretimini durdurur.

Aspirinin bir diğer önemli etkisi de arterlerde kan pıhtılarının oluşmasını önlemeye yardımcı olmasıdır. Bahsi geçen aspirinin pıhtılaşma önleyici etkisi, bir pıhtının oluşması için oluşması gereken şartların oluşmasını engelleyerek çalışır.

Ağrı ve ateş için aspirin

Aspirin, ara sıra hafif ila orta şiddette ağrı ve ateş tedavisinde kullanılabilir. Baş ağrısı ve migren, adet ağrısı, diş ağrısı, soğuk algınlığı ve grip belirtileri, eklem ve kas ağrıları gibi durumlarda ağrı kesici olarak kullanılabilir.

16 yaşından küçük çocuklara, özellikle de çocukta grip veya su çiçeği semptomları varsa veya ateşi varsa aspirin verilmemelidir. Bunun nedeni, aspirinin Reye sendromu adı verilen bir durumun çocuklarda ciddi ve bazen ölümcül bir duruma neden olabilmesidir.

Kalp hastalığı ve felç için aspirin

aspirinin faydaları

Kalp krizi için ilk acil tedavinin bir parçası olarak doktorlar tarafından bir doz aspirin kullanılır.

Halihazırda kalp krizi geçirmiş kişilerde ikinci bir kalp krizini önlemek için kişinin aspirine alerjisi yoksa günlük düşük doz aspirin (100 ila 150 mg/gün arasında) önerilir. Doktor, ilk 12 ay boyunca bir aspirin ve klopidogrel tableti kombinasyonu almanızı önerebilir.

Daha önce inme veya geçici istemik atak geçirmiş kişilerde inme ve geçici iskemik ataklarını önlemek için günlük düşük doz aspirin alınabilir.

Ancak, hiç kalp krizi veya felç geçirmemiş kişiler için öneriler farklıdır. Bir çok tıp uzmanı, yüksek risk altında olduğu düşünülenler de dahil olmak üzere, geçmişte kalp krizi veya inme öyküsü olmayan kişilerde kardiyovasküler hastalıkları önlemek için günlük düşük doz aspirin kullanılmasını önermemektedir. Bunun nedeni, yan etki riskinin bu insanlar için yararlarından daha ağır basmasıdır.

Koroner kalp hastalığı olan insanlar için doktorlar, kalp krizi riskini azaltmak için her gün düşük doz aspirin önerelebilir.

NOT!

Her gün düşük doz aspirini sadece doktorunuz isterse verilen talimatlara göre alınız. Herhangi bir ilacı almadan önce her zaman doktorunuzdan risklerini ve yararlarını öğreniniz.

Aspirinin yan etkileri

İnsanların çoğu aspirin alırken herhangi bir yan etki yaşamaz; ancak, bazı insanlar yan etkilere maruz kalacaktır. Aspirinin başlıca yan etkileri, mideyi tahriş ederek mide yanmasına, mide bulantısına veya kusmaya neden olmasıdır.

Aspirin kanınızı sulandırdığı ve pıhtılaşmayı zorlaştırdığı için aspirin almak gastrointestinal sistemde kanama da dahil olmak üzere kanama riskinizi artırabilir. Mide veya bağırsakta kanama, aspirinin en ciddi yan etkilerinden biridir. Bu nedenle mide veya on iki parmak bağırsağı ülseri olan kişilere genellikle aspirin almamaları tavsiye edilir.

NOT!

Siyah katran gibi veya kahve telvesi gibi dışkınız olduğunu farkederseniz ve kan kusarsanız derhal doktorunuza başvurmalısınız.

Aspirin bazı kişilerde alerjik reaksiyona neden olarak deri döküntüsü, kurdeşen (ürtiker), hırıltılı solunum ve nefes almada güçlük ile sonuçlanabilir. Reaksiyon genellikle aspirini aldıktan sonraki bir saat içinde gerçekleşir. Bu sizin veya bir başkasının başına gelirse derhal tıbbi yardım almalısınız.

NOT!

Yüksek dozlarda aspirin kulak çınlamasına veya sağırlığa neden olabilir.

Aspirin için doz bilgisi

Ateş, baş ağrısı, regl ağrısı gibi ağrı ve iltihabın geçici olarak giderilmesi için aspirin aldığınızda, önerilen doz 300 mg veya 500 mg’lık tablettir.

Kalp krizi veya inmeyi önlemek için günlük olarak alınan düşük doz aspirin, ağrıyı gidermek için verilenden çok daha düşük bir dozdur. Arterlerde kan pıhtılarının oluşmasını önlemek için önerilen günlük doz 100 mg’lık tablettir. Bundan daha büyük bir doz almak sizi daha fazla korumaz ancak yan etki riskinizi artırır.

Aspirini sizin için önerilen dozda almalı ve kullanma talimatına uymalısınız. Mide rahatsızlığını azaltmak için bazı aspirin türleri yemekle birlikte alınmalıdır.

NOT!

Doktorunuza danışmadan düzenli olarak aspirin almamalısınız.

Günlük düşük doz aspirin almak

aspirinin yan etkileri

Belirtildiği gibi, kalp veya kan damarı hastalığı olan birçok kişi, kalp krizi veya felç geçirme riskini azaltmak için günlük düşük doz aspirin alır. Aspirin bunu, arterlerde kalp krizi veya felce yol açabilecek kan pıhtılaşması riskini azaltan trombositlerin yapışkanlığını azaltarak yapar.

Düşük doz aspirinler şu şekilde kullanıma sunulur:

  • Tabletler
  • Enterik kaplı kapsüller veya tabletler

Enterik kaplı aspirin, normal aspirinin aksine midede çözülmeye direnir ve ince bağırsağa geçer, burada çözülür ve kan dolaşımına girer. Bunun nedeni, bu şekilde gastrointestinal kanama ve mide ülserlerinin istenmeyen olası yan etkilerini önlemeye yardımcı olmasıdır. Bununla birlikte, bu riskler aspirinin kan dolaşımındaki etkisinden kaynaklanabileceğinden, bazı doktorlar enterik kaplı aspirin almanın somut bir avantajı olmadığını da iddia etmektedir.

NOT!

Günlük aspirin alıyorsanız, bir kan pıhtısını tetikleyebileceği için onu aniden kesmemeniz önemlidir. Düzenli ilaçları kesmeden önce daima doktorunuza danışmalısınız.

Düşük doz aspirin, yüksek risk altındaki hamile kadınlarda gebelik zehirlenmesinin (preeklampsi) önlenmesi için de önerilebilir.

Hamilelikte aspirin almak

Aspirin (ve diğer NSAİİ’ler) hamilelikte, özellikle de hamileliğin son dönemlerinde (son 3 ay) kullanılmamalıdır, çünkü hem doğumdan önce hem de doğum sırasında kanama riskini artırırlar. Bununla birlikte, belirtildiği gibi, belirli riski olan bazı kadınlara gebelik zehirlenmesini önlemeye çalışmak için düşük doz düzenli aspirin verilebilir. Hamilelikte ağrı kesici için en güvenilir yol doktora danışmaktır.

Emzirirken aspirin almak

Bir doktor tarafından reçete edilmedikçe, emzirirken aspirin almak güvenli değildir. Aspirin anne sütüne geçebilir ve böyle bir durumda bebeğin Reye sendromu riski vardır.

Aspirin ve muadili ilaçlar

Ülkemizde bulunan aspirin ve muadili ilaçlar aşağıdakileri içerir:

  • ASPIRIN 100 MG 20 TABLET
  • ASPIRIN 500 MG 20 TABLET
  • ATASPIN 500 MG 20 TABLET
  • ATASPIN 80 MG 20 TABLET
  • CORASPIN 100 MG 30 ENTERIK KAPLI TABLET
  • CORASPIN 100 MG 90 ENTERIK KAPLI TABLET
  • CORASPIN 300 MG 30 ENTERIK KAPLI TABLET
  • DISPRIL 300 MG 24 TABLET
  • ECOPIRIN 100 MG 30 ENTERIK TABLET
  • ECOPIRIN 150 MG 30 ENTERIK KAPLI TABLET
  • ECOPIRIN 300 MG 30 ENTERIK KAPLI TABLET
  • ECOPIRIN PRO 81 MG 30 ENTERIK KAPLI TABLET
  • OPON 500 MG 20 TABLET
  • PHARMASPIRIN 300 MG 100 TABLET

Kaynak ve ileri okuma:


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

Dr. Emrah Gürkan

20 Nisan 1984 İstanbul doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum ve özel bir hastanede çalışıyorum. Halkın sağlıklı ve kaliteli bilgilere ulaşması için Medikal Rehber sitesi için yazıyorum, bazen de yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir