Endometriozis (Çikolata Kisti) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Çikolata kisti olarak da bilinen endometriozis, genellikle genç kadınlarda kendini gösteren, iyi huylu ve çoğunlukla ağrılı kronik bir hastalıktır. Bu hastalığa sahip olan kadınlar genellikle karın ağrısı, regl dönemlerinde ağrı, cinsel ilişki sırasında veya sonrasında acı duyarlar ve hamile kalmakta zorlanırlar. Daha fazla bilgi için aşağıdaki yazıyı okuyabilirsiniz.

31.01.2020
340
Endometriozis (Çikolata Kisti) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Endometriozis nedir?

Çikolata kisti olarak da bilinen endometriozis rahim astarını oluşturan dokuyu vücudunuzda bulunan diğer organlarla temas haline sokar. Bu, çoğu zaman alt karın bölgesinde ya da pelvis dediğimiz yerde bulunur, ama vücutta herhangi bir yerde ortaya çıkabilir.

Bu hastalık olan kadınlarda cinsel ilişkiden sonra karın ağrısı, gidip gelen ağrı ya da cinsel ilişki esnasında ağrı görülür. Bu kadınların hamile kalmakta zorlandığı rapor edebilir. Öte yandan, bu sorunu olan bazı kadınların hiçbir belirtisi de olmayabiliyor.

Endometriozisin üreme çağındaki kadınların %3 ila %10’unu etkilediği tahmin ediliyor. Endometriozis (çikolata kisti) sadece laparoskopi yapan bir doktorun şüpheli bir doku örneğini alıp incelemesiyle teşhis edilebilir.

Çikolata kisti, kızlarda adet döngüsüne başlamadan önce bu durum hemen hemen hiç görülmez. Genellikle 30 ila 40 yaşları arasında görülür ancak ağrılı adet dönemleri olan genç kızlarda da bazen görülmektedir.

Endometriozis neden olur?

Endometriozisin nasıl ve neden olduğuna dair çeşitli fikirler vardır. Bunlardan birisi, bir kadının adet döngüsüne girdiğinde rahmindeki kan ve dokuların bir kısmının fallop tüplerinden karın boşluğuna yayılmasıdır. Buna retrograd menstrüasyon denir.

Başka bir fikir ise rahim dışında vücuttaki bazı hücrelerin rahimle aynı hücrelere dönüşmesiyle değiştiğidir. Bu, baş parmak veya diz gibi olağan dışı bölgelerde endometriozis (çikolata kisti) için ortak bir açıklama gibi görünmektedir.

Bir başka olası açıklama, rahmin astarından gelen hücrelerin, kan damarlarından veya lenfatik sistemden diğer organlara ya da vücut bölgelerine gitmek için hareket etmesidir. Ayrıca, bu hastalık ameliyat sırasında da yayılabilir.

İlginçtir ki, neredeyse tüm kadınların bir dereceye kadar retrograd menstrüasyon derecesi vardır, ama sadece birkaç kadın çikolata kisti geliştirecektir. Bu, kadının bağışıklık sistemindeki farklılıklar nedeniyle de olabilir.

Ayrıca, eğer yakın bir akrabada bu hastalık varsa, risk daha da artmaktadır. Bu nedenle bu durumun genetik olma ihtimali de yüksektir.

Ağrı ile ilişkisi

Endometriozisi olan bir kadının adet döngüsü varsa, sadece rahim içindeki hücrelerde ve dokularda değil, aynı zamanda rahim dışındaki hücrelerde ve dokularda da kanama olabilir.

Kan, özellikle karın içindeki diğer organlarla temas ettiğinde, iltihaplanma ve tahrişe neden olabilir ve bazen ilişkiden sonra karın ağrısı yaratabilir.

Kısırlık ile ilişkisi

Kısırlık sorunu olan kadınların %20 ila 40’ında çikolata kisti bulunmaktadır. Bu hastalık doğurganlığı birkaç yolla bozuyor gibi görünmektedir.

Birinci olarak, fallop tüplerinin bozulmasına neden olduğundan, ilişkiden sonra yumurtayı alamamaları durumudur.

İkincisi ise yumurtalığın, yumurta tüplerinin işlevini olumsuz etkileyebilecek şekilde iltihaplanmasıdır.

Endometriozis belirtileri nelerdir?

Çikolata kisti tamamen fark edilmeyebilir. Bazı kadınlar sadece hafif semptomlara sahiptir, diğerleri hastalıktan daha fazla etkilenmektedir.

Hastalık derecesi ile semptomların şiddeti arasında doğrudan bir ilişki yoktur. Çok küçük endometriyal odaklar çok belirgin sorunlara neden olabilir, büyük olanlar asemptomatik kalabilir veya tam tersi olabilir.

Olası endometriozis belirtileri şunlardır:

  • Adet döneminde şiddetli, sıklıkla kramp benzeri ağrı
  • Alt karın bölgesinde, özellikle aylık döngünün ikinci yarısında tekrarlayan ağrı
  • Adet dönemleri arasında kanama
  • Bacaklara yayılabilen karın ve sırt ağrısı
  • Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı
  • Jinekolojik muayenelerde ağrı
  • Dışkı yaparken veya idrar yaparken ağrı
  • İdrardan kan gelmesi
  • Şişkinlik, ishal veya kabızlık

Bununla birlikte, tüm bu semptomların başka nedenleri olabilir. Semptomlar, mukoza zar hücrelerinin yanlışlıkla bulunduğu yere bağlı olarak değişebilir.

Hastalığın karakteristik işareti tekrarlayan karın ağrısıdır. Ağrının şiddeti tipik olarak aylık döngü boyunca dalgalanır.

Semptomlar başlangıçta adet döneminden hemen önce veya sırasında maksimum derecede kötüleşir. Sonra tekrar iyileşirler.

Endometriozis nasıl teşhis edilir?

Öncelikle doktor semptomları ve tıbbi geçmişinizi soracaktır. Ayrıca yakın akrabaların (anne, kız kardeş, büyükanne) endometriozise sahip olup olmadığını sorar, çünkü ailede eğilimin olması bir göstergedir.

Bunlardan sonra jinekolojik muayene yapılır. Doktor vajina, karın duvarı ve rektumu muayene eder.

Bir ultrason taraması büyük endometriyal alanları muhtemelen tespit edilebilir. Daha küçük alanlar genellikle görünmez. Semptomlar varsa, karnın ultrason taraması uygun olabilir.

Doktor endometriyal odakların üreterlere baskı yapıp yapmadığını ve böbrekte üriner tıkanıklığa neden olup olmadığını kontrol eder. Bazen bir MRG taraması da kullanılır.

Bağırsak veya mesaneden kan gelmesi durumunda, bu organlar diğer hastalıkları dışlamak için bir ayna (endoskopi) yardımıyla incelenebilir.

Çikolata kisti genellikle sadece laparoskopi ile güvenilir bir şekilde teşhis edilebilir ve bu küçük bir işlemdir. Tedaviye başlamak için gerekli olup olmadığına veya endometriozis şüphesinin yeterli olup olmadığına bireysel olarak karar verilmelidir.

Bununla birlikte, karın aynalaması genellikle gereklidir. Aynalama sırasında, doktor birkaç küçük deri insizyonu yoluyla karın boşluğuna ince optik aletler yerleştirir. Onların yardımı ile doktor karın boşluğuna bakabilir ve orada bulunan organları endometriyal odaklar için inceleyebilir. Mikroskop altında incelenen doku örnekleriyle. hastalığın teşhisi güvenli bir şekilde doğrulanabilir.

Endometriozis nasıl tedavi edilir?

Çikolata kisti sorunlara neden olmazsa ve kötüleşmezse, tedavi genellikle gerekli değildir. Yine de yakın tıbbi kontroller tavsiye edilir.

Endometriozisin nedeni bilinmemektedir. Bu nedenle, hastalığı tedavi edebilecek hedefe yönelik net bir tedavi hala yoktur. Ancak farklı tedavi seçenekleri vardır. Hangi tedavinin veya tedavi kombinasyonunun en uygun olduğuna ayrı ayrı karar verilmelidir.

Burada kadının yaşı, aile planlamasının sona ermesi veya bir çocuk sahibi olmak isteyip istemediği sorularının cevabı önemli bir rol oynar.

Cerrahi tedavi

Tanıyı doğrulamak için genellikle küçük bir operasyon olan karın aynalama (laparoskopi) gereklidir (teşhis bölümünde ayrıntılı bilgi vardır). Bu müdahale aynı zamanda tedavi imkanı da sunar.

Özellikle kapsamlı çikolata kisti durumunda, etkilenen alanların cerrahi olarak çıkarılması veya obliterasyon (örneğin elektrik veya lazerle alınması) tercih edilen yöntemdir. Doku üretere bastırır ve böbrekte idrar birikmesine neden olursa cerrahi de gereklidir.

Bu sorun çözülmezse, böbrek hasar görebilir. Ayrıca endometriozis dokusunun çıkarılmasının kısırlık probleminin önüne geçeceğine ve işlemden sonra hamilelik olasılığının arttığına dair kanıtlar vardır.

Endometriyal odağın konumuna bağlı olarak, vajinal cerrahi de mümkündür. Bazen abdominal insizyonla (laparotomi) daha kapsamlı bir cerrahi prosedür gereklidir. Özellikle mesane, bağırsak veya diğer yapıları içeren geniş bir hastalık durumunda bu gereklidir.

Bu işlem önceden iyi planlanmalıdır. Mümkünse, ameliyat eden doktorun endometriozis tedavisi konusunda, örneğin sertifikalı bir endometriozis merkezinde veya diğer ilgili uzmanlık alanlarından doktorlarla çok fazla deneyimi olmalıdır.

Hasta, prosedürün olası avantajları ve dezavantajları hakkında önceden doktorla ayrıntılı olarak konuşmalıdır. Ameliyattan sonra bile, hastalık yeniden ortaya çıkabilir ve tekrar sorunlara neden olabilir.

Aile planlaması tamamlanırsa, duruma bağlı olarak, hem fallop tüplerinin hem de yumurtalıkların çıkarılması veya uterusun çıkarılması bir seçenek olabilir. Bununla birlikte, bu adım dikkatle düşünülmeli, planlanmalıdır. Daha sonra son seçenek olarak düşünülebilir.

İlaç tedavisi

Endometriozis için farklı ilaçlar kullanılır. Ağrı için antispazmodik ilaçlar gerekirse stres yaratan semptomları hafifletebilir. Bununla birlikte, yan etkileri de olabilir. Bu konuda doktorla konuşulmalıdır.

Doktor, kadın cinsiyet hormonlarının endometriozis hücreleri üzerindeki etkisini azaltan veya adet dönemini baskılayan hormonal kontraseptifleri veya hormon preparatlarını reçete edebilir. Tabii ki hastalık bir süreliğine sakinleşir. Umut, bu aşamada endometriozis dokusunun gerilemesi olacaktır.

Bununla birlikte, istenen etki genellikle sadece kısadır ve tedavi kesilir kesilmez hastalık geri döner. Sıcak basmaları veya ruh hali değişimleri gibi yan etkiler de ortaya çıkabilir.

Kapsamlı çikolata kisti ve çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar için, tek başına ilaç genellikle kalıcı bir çözüm değildir.

Endometriozise rağmen hamile kalan kadınlar (örneğin, suni bir tohumlama yoluyla), hastalığın hamilelikten sonra düzeleceğini ümit edebilirler. Çünkü hamilelik kisti kurutabilir ve daha az aktif hale gelir.

Bazı kadınlar gevşeme yöntemleri gibi tamamlayıcı tedavileri test eder veya diyetlerini değiştirir. Bunun hastalık semptomlarını hafifletip hafifletemeyeceği bilimsel olarak kanıtlanmamıştır. En az bir çalışma akupunkturun ağrıya karşı yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

Tüm şikayetleri hafifletmek her zaman mümkün değildir. Çocuk sahibi olmak isteyen çoğu endometriozis hastası da malesef hamile kalamayacaktır. Etkilenen diğer insanlarla etkileşim, hastalıkla daha iyi başa çıkmaya yardımcı olabilir.

Kaynak ve ileri okuma:

  1. https://www.livescience.com/34722-endometriosis-causes-symptoms-treatments.htmlLive Science
  2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/endometriosis/symptoms-causes/syc-20354656
  3. https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/endometriosis

Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıda bulabilirsiniz:

YAZAR BİLGİSİ
Dr. Meryem Alaska
7 Mayıs 1984 Bursa doğumluyum. Küçüklüğümden beri hep doktor olmak istemiştim ve çalışmalarımın karşılığında üniversite sınavında Tıp Fakültesi kazanmıştım. Şu anda üniversiteyi bitirdim ve kadın hastalıkları üzerinde çalışıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.