İdrardan Kan Gelmesi (Hematüri) Nedir? Nedenleri ve Tedavisi Nelerdir?

İdrardan kan gelmesi genel olarak hematüri olarak adlandırılır. İdrarda bulunan kan her zaman önemli bir hastalık belirtisi olmasa da, olası bir sağlık sorununa karşı önemli bir uyarı olabilir. Kanlı idrar asla göz ardı edilmemelidir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

10.02.2020
357
İdrardan Kan Gelmesi (Hematüri) Nedir? Nedenleri ve Tedavisi Nelerdir?

İdrardan kan gelmesi (hematüri) nedir?

Hematüri, idrardan kan gelmesi veya idrarda kan hücrelerinin varlığıdır. Hematüri bazen gözle görülebilirse de, bazen sadece mikroskopla görülür:

  • Makro hematüri: İdrarda açıkça görülebilir kan izleri bırakan kanama durumunda, bir makro hematüri durumundan söz etmek gerekir. İdrarda ne kadar kan olduğuna bağlı olarak, renk pembe, kırmızı, koyu kırmızı veya kahverengi olabilir.
  • Mikro hematüri: İdrardaki kanın çıplak gözle görülmemesi zordur. Bazen kırmızı kan hücrelerinin oranı endişe verici derecede yüksek olsa da, idrar tamamen normal görünebilir. Bu mikrohematüri denilen şey sadece bir mikroskobik inceleme ile açığa çıkar.

Birkaç farklı durum ve hastalık hematüriye neden olabilir. Bunlar enfeksiyonlar, böbrek hastalığı, kanser ve nadir kan bozukluklarını içerir. Kan gözle görülebilir veya çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük miktarlarda olabilir.

İdrardaki herhangi bir kan, sadece bir kez olsa bile, ciddi bir sağlık sorununun işareti olabilir. Hematüriyi görmezden gelmek, kanser ve böbrek hastalığı gibi ciddi durumların kötüleşmesine yol açabilir, bu nedenle en kısa zamanda doktorunuzla konuşmalısınız.

Doktorunuz hematüri nedenini belirlemek ve tedavi planı oluşturmak için idrarınızı analiz edebilir ve görüntüleme testleri yaptırmanızı isteyebilir.

İdrardan kan gelmesi (hematüri) neden olur?

Hematüride, böbrekleriniz veya idrar yolunuzun diğer kısımları, kan hücrelerinin idrara sızmasına izin verir. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli sorunlar bu sızıntıya neden olabilir:

İdrar yolu enfeksiyonları

İdrar yolu enfeksiyonu, bakteriler vücudunuza üretradan girip mesanenizde çoğaldığında meydana gelir. Semptomlar idrara çıkma konusunda sürekli bir dürtü, idrar yaparken ağrı, yanma ve aşırı güçlü kokulu idrarı içerebilir. Bazı insanlar, özellikle yaşlı yetişkinler için, hastalığın tek işareti idrarda mikroskobik kan olabilir.

Böbrek enfeksiyonları

Bunlar, bakterilerin böbreklerinize kan dolaşımınızdan girmesi veya üreterlerinizden böbreklerinize geçmesi durumunda ortaya çıkabilir. Belirti ve semptomlar genellikle mesane enfeksiyonlarına benzer, ancak böbrek enfeksiyonlarının ateş ve bel ağrısına neden olma olasılığı daha yüksektir.

Mesane veya böbrek taşı

İdrardaki mineraller bazen böbreklerinizin veya mesanenizin duvarlarında kristaller oluşturur. Zamanla, kristaller küçük, sert taşlar haline gelebilir. Taşlar genellikle ağrısızdır, bu nedenle tıkanmaya neden olmadıkça muhtemelen onlara sahip olduğunuzu bilemezsiniz. Özellikle böbrek taşları, acı verici ağrıya neden olabilir. Mesane veya böbrek taşları hem makrohematüriye hem de mikroskobik hematüriye neden olabilir.

Büyümüş prostat

Mesanenin hemen altında olan ve idrar yolunun üst kısmını çevreleyen prostat bezi genellikle erkekler orta yaşlara yaklaştıkça genişler. Daha sonra üretrayı sıkıştırır, idrar akışını kısmen engeller. Prostat büyümesinin (benign prostat hiperplazisi) belirtileri arasında idrara çıkma zorluğu, acil ve sürekli idrar çıkma ihtiyacı veya mikroskopik kan bulunur. Prostat enfeksiyonu aynı belirti ve semptomlara neden olabilir.

Böbrek hastalıkları

Mikroskobik hematüri, böbreklerin filtreleme sisteminin iltihabı olan glomerülonefritin yaygın bir semptomudur. Glomerülonefrit, diyabet gibi sistemik bir hastalığın parçası olabilir veya kendi başına ortaya çıkabilir. Viral veya strep enfeksiyonları, kan damarı hastalıkları ve böbreklerdeki kanı filtreleyen küçük kılcal damarları etkileyen nefropati gibi bağışıklık sorunları glomerülonefriti tetikleyebilir.

Kanser

İdardan kan gelmesi gözle görülüyorsa, ilerlemiş böbrek, prostat veya mesane kanserinin bir işareti olabilir. Ne yazık ki, bu kanserlerin daha tedavi edilebilir olduğu erken aşamalarda belirtiler veya semptomlarınız olmayabilir.

Kalıtsal bozukluklar

Orak hücreli anemi (kırmızı kan hücrelerinde kalıtsal bir hemoglobin kusuru) hem görünür hem de mikroskobik hematüri olan idrarda kana neden olur. Böbreklerin glomerüllerindeki filtreleme zarlarını etkileyen Alport sendromu da idrarda kana neden olabilir.

Böbrek hasarı

Bir kaza veya temas sporlarından böbreklerinize darbe veya başka bir yaralanma yaşadıysanız, bu durum idrarınızda görünür kana neden olabilir.

İlaçlar

Anti-kanser ilacı siklofosfamid ve penisilin, idrar kanamasına neden olabilir. Bazen aspirin ve kan inceltici heparin gibi bir ilaç alırsanız ve mesanenizin kanamasına neden olan bir durumunuz varsa da kanlı idrar ortaya çıkar.

Yorucu egzersiz

Yorucu egzersizin hematüriye yol açması nadirdir ve nedeni bilinmemektedir. Mesane travması, dehidrasyon veya sürekli aerobik egzersizle ortaya çıkan kırmızı kan hücrelerinin parçalanması ile bağlantılı olabilir. Egzersizden sonra idrarınızda kan görürseniz, doktorunuza görünmekte fayda vardır.

İdrardan kan gelmesi (hematüri) ve eşlik eden belirtiler nelerdir?

İdrardaki kan her zaman mühim bir hastalık belirtisi olmasa da, bazı durumlarda olası bir sağlık problemine karşı önemli bir uyarı işareti olabilir. İdrardan kan gelmesi asla göz ardı edilmemelidir.

İdrarınızda kan varsa, özellikle aşağıdakilerden herhangi birine muzdaripseniz, doktorunuza hemen başvurmalısınız:

  • Ağrılı idrar yapma
  • Sık sık ve acil idrara çıkma ihtiyacı
  • Karın ağrısı
  • Bulantı
  • Kusma
  • Ateş

Özellikle mikro hematüri herhangi bir semptomla kendini belli etmeyebilir.

Ne zaman doktora görünmeli?

İdrardaki kanın bazı nedenleri ciddi olduğundan, ilk gördüğünüzde tıbbi yardım almalısınız. İdrarınızdaki az miktarda kanı bile göz ardı etmemelisiniz.

Ayrıca idrarınızda kan görmüyorsanız, ancak sık, zor veya ağrılı idrara çıkma, karın ağrısı veya böbrek ağrısı yaşıyorsanız doktorunuza danışın. Bunların hepsi mikroskopik hematüri belirtileri olabilir.

İdrar yapamıyorsanız, idrarda kan varsa ve aşağıdakilerden bir veya daha fazlasını da yaşıyorsanız doktora görünmelisiniz:

  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Titreme
  • Sırt ağrısı
  • Yanlarda ağrı

İdrardan kan gelmesi (hematüri) nasıl teşhis edilir?

İdrardan kan gelmesi durumunda doktorunuz sağlık geçmişiniz hakkında size sorular soracak ve fizik muayene yapacaktır. Bu, doktorunuzun semptomlarınızı daha iyi anlamasına yardımcı olur.

Daha sonra doktorunuz duruma göre sizden başka testler yaptırmanızı da isteyebilir. Bu testler genellikle aşağıdakileri içerir:

  • İdrar tahlili: İdrar örneği üzerinde bir test yapılır.
  • İdrar kültürü: Bir enfeksiyonu kontrol eden idrar testidir.
  • İdrar sitolojisi: Anormal görünen hücrelerin olup olmadığını kontrol eden bir idrar testidir.
  • Sistoskopi: Mesanenin ve üretranın içine bakmak için sitokop adı verilen test cihazıyla yapılan teşhis yöntemidir.
  • Bilgisayarlı tomografi: Bilgisayarlı tomografi, karın ve pelvisin kesit görüntülerini oluşturmak için X ışınları ve bilgisayar kullanan bir testtir.

İdrardan kan gelmesi (hematüri) nasıl tedavi edilir?

Hematüri hastalığınızın nedeni ne tür tedavi alacağınızı belirleyecektir. İdrar yolu enfeksiyonu gibi bir enfeksiyon sorumluysa, doktorunuz enfeksiyona neden olan bakterileri öldürmek için antibiyotik reçete edecektir.

Büyük böbrek taşlarının neden olduğu hematüri tedavi edilmezse ağrılı olabilir. Reçeteli ilaçlar ve tedaviler taşları dökmenize yardımcı olabilir.

Doktorunuz taşları kırmak için ekstrakorporeal şok dalgası litotripsi adı verilen bir prosedür kullanmanızı önerebilir. Bu prosedür, böbrek taşlarını idrarınızdan geçebilecek şekilde küçük parçalara ayırmak için ses dalgalarının kullanılmasını içerir. Prosedür genellikle yaklaşık bir saat sürer ve hafif anestezi altında yapılabilir.

Prostat büyümesi hematüriye neden oluyorsa, doktorunuz alfa blokerleri veya 5-alfa redüktaz inhibitörleri gibi ilaçları reçete edebilir. Bazı durumlarda cerrahi de bir seçenek olabilir. Bunların haricinde, nedene bağlı olarak olası birçok tedavi görmeniz de mümkündür.

Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.

İdrardan kan gelmesi nasıl önlenir?

Hematüriyi önlemek, altta yatan nedenlerin önlenmesi anlamına gelir. Bunlar şunları içerir:

  • Enfeksiyonları önlemek için her gün bolca su için, cinsel ilişkiden hemen sonra idrar yapın ve temizlenin.
  • Taşları önlemek için yine bol bol su için ve fazla tuz, ıspanak ve ravent gibi bazı yiyeceklerden kaçının.
  • Mesane kanserini önlemek için sigara içmekten kaçının, kimyasallara maruz kalmamaya çalışın ve yine sık sık su için.

Kaynak: Harvard Health Publishing


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

YAZAR BİLGİSİ
Dr. Emrah Gürkan
20 Nisan 1984 İstanbul doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum ve özel bir hastanede çalışıyorum. Halkın sağlıklı ve kaliteli bilgilere ulaşması için Medikal Rehber sitesi için yazıyorum, bazen de yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.