Kleptomani (Çalma Hastalığı) Nedir? Nedenleri ve Tedavisi Nelerdir?

Çalma hastalığı veya kleptomani, bazı insanların ihtiyacı olmadıkları halde herhangi bir şeyi çalmak için hissettiği güçlü bir dürtüdür. Bu insanlar hissedilen bu dürtüye engel olamazlar ve plansız bir şekilde hırsızlık yapabilirler. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

07.03.2020
285
Kleptomani (Çalma Hastalığı) Nedir? Nedenleri ve Tedavisi Nelerdir?

Kleptomani nedir?

Çalma hastalığı olarak da bilinen kleptomani veya kompulsif çalma, birçok kişinin bilmediği yaygın bir hırsızlık nedenidir. Bu tür çalma, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı, 5. Baskı ile tanımlandığı gibi, maddi veya finansal bir şey kazanma arzusu yerine psikolojik bir zorlama/dürtü ile ilgilidir.

Kleptomani (çalma hastalığı), çalma isteğine direnmek için tekrarlayan bir başarısızlıktır. Çoğu kleptomani vakasında, kişi ihtiyaç duymadığı şeyleri çalar. Çalınan eşyalar genellikle çok az değerlidir veya hiç değersizdir ve çoğu kişi zaten çaldığı şeyi maddi olarak karşılayabilecek düzeydedir. Bu, ihtiyaç için veya herhangi bir değeri olduğu için yapılan hırsızlıktan çok daha farklıdır.

Kleptomanisi olan insanlar hırsızlığa eşlik eden anksiyete, gerginlik, uyarılma ve daha sonra zevk ve rahatlama hissi veren güçlü çalma dürtüsü hissederler. Birçok kleptomanisi olan insan çalma işlemi bittikten sonra suçluluk ve pişmanlık duyar, ancak daha sonra tekrar bu dürtüye karşı koyamazlar.

Çoğu hırsızlık vakası önceden planlanırken, bu rahatsızlığı olan insanlar önceden karar vermezler, genellikle bir anda karar verirler ve dürtülerine engel olamazlar. İhtiyaç için yapılan hırsızlığın aksine, kleptomani hastalarının çaldığı eşyalar nadiren kullanılır. Muhtemelen onları saklayacak, fırlatacak veya benzer bir şey yapacaklardır.

Ne kadar yaygındır?

Hırsızlık yaygın olmasına rağmen, gerçek kleptomani (çalma hastalığı) vakası oldukça nadirdir. Genel nüfusun %0.3 ila %0.6’sı kadardır. Yüz kızartıcı bir suç olduğu ve kimseyle paylaşılmadığı için kaç kişinin bu bozukluğa sahip olduğunu tam olarak bilmek zordur. Kleptomani kadınlarda erkeklerden daha yaygın gibi görünmektedir.

Kleptomani neden olur?

Kleptomaninin kesin nedeni hakkında çok az şey bilinmektedir. Araştırmacılar, kleptomani (çalma hastalığı) dahil olmak üzere dürtü kontrol bozuklukları ile beyindeki nörotransmitterler adı verilen bazı kimyasallar arasındaki olası bir bağlantıyı araştırıyorlar.

Nörotransmitterler beyindeki sinir hücrelerinin birbirlerine mesaj göndermesine yardımcı olur. Bu kimyasalların dengesizliği beynin dürtüleri nasıl kontrol ettiğini etkileyebilir. Büyük bir stresin dürtüsel davranışı tetikleyebileceğine inanılmaktadır.

Kleptomani hastalarının sıklıkla başka zihinsel bozuklukları da vardır. En yaygın olanları depresyon, kaygı, yeme bozuklukları ve madde bağımlılığıdır. Bu da bu gibi bozukluklar ve kleptomani gelişimi arasında bir bağlantı olabileceğini düşündürmektedir.

Kleptomani belirtileri nelerdir?

Kleptomanisi olan bir kişi, çalmak için tekrarlayan ve direnemeyeceği bir dürtüye sahiptir. Bu bozukluğu olan bazı insanlar daha sonra suçlu hissedebilir ve hatta çaldıkları nesneleri geri götürmeye çalışabilirler. Kleptomani (çalma hastalığı) ile ortaya çıkan diğer semptomlar şunlardır:

  • Dürtü ile ilgili gerginlik ve heyecan duygusu
  • Bir nesneyi çalma dürtüsü ile hareket ettikten sonra rahatlama, memnuniyet veya zevk hissi
  • Anlık ve plansız olarak gerçekleşen hırsızlık
  • Herhangi bir nesnel nedeni olmadan yapılan hırsızlık

Kleptomani nasıl teşhis edilir?

Semptomlar varsa, doktor tam bir tıbbi geçmiş ve fizik muayene yaparak bir değerlendirmeye başlayacaktır. Kleptomaniyi (çalma hastalığını) teşhis etmek için röntgen veya kan testi gibi testler yoktur, ancak kafa travması veya beyin bozukluğu belirtisi olabileceği ihtimali düşünülerek herhangi bir fiziksel nedeni dışlamak için testler kullanılabilir.

Doktor kişiyi bir psikiyatriste veya psikoloğa (akıl hastalıklarını teşhis etmek ve tedavi etmek için özel olarak eğitilmiş sağlık uzmanları) yönlendirebilir. Psikiyatristler ve psikologlar, bir kişiyi dürtü kontrol bozukluğu için değerlendirmek için özel olarak tasarlanmış görüşme ve değerlendirme araçlarını kullanırlar.

Kleptomani nasıl tedavi edilir?

Psikoterapi (bir tür danışmanlık) dürtü kontrol bozuklukları için ana tedavidir. Tedavinin amacı, kişinin dürtü üzerinde neden hareket ettiğini anlamasına yardımcı olmak ve dürtülere nasıl daha uygun bir şekilde yanıt verileceğini öğrenmektir. Depresyon veya anksiyete gibi mevcut olabilecek diğer rahatsızlıkları tedavi etmek de önemlidir.

Kleptomani (çalma hastalığı) tedavisi tipik olarak davranış yönetimine odaklanır. Bazı durumlarda, ilaç tedavisi programının bir parçası olarak kullanılabilir. Seçici serotonin geri alım inhibitörleri olarak adlandırılan bazı antidepresan ilaçlar, çok yoğun dürtülerin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Kleptomanisi olan kişilerde kullanılmak üzere diğer ilaçlar araştırılmaktadır. Yeni geliştirilen bazı ilaçlar dürtü temelli davranışın kontrol edilmesinde bazı umutlar vaat etmiştir. Bu ilaçlardan bazıları şimdi alkoliklerin içki içme dürtüsünü kontrol etmelerine yardımcı olmak için kullanılıyor.

Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.

Önlenebilir mi?

Kleptomaniyi önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Bununla birlikte, semptomlar ortaya çıkar çıkmaz tedavi görmek, kişinin hayatı, ailesi ve arkadaşlar arasındaki sorunları azaltmaya yardımcı olabilir. Ayrıca, kişinin çalma dürtüsünü tetikleyebilecek durumlardan kaçınması yararlı olabilir. Örneğin, çalma dürtüsü hissettiği zamanlarda mağazalardan uzak durabilir.

Prognoz

Kleptomani (çalma hastalığı) tedavisinin bazı durumlarda başarılı olduğu görülmüştür, ancak bu bir suç teşkil ettiği için, bu bozukluğu olan birçok kişi hiçbir zaman tedavi aramamaktadır. Bununla birlikte, kanıtlar, bir kişi yaşlandıkça çalma dürtüsünün azalabileceğini göstermektedir.

Kleptomanisi olan kişiler, aile üyelerinden ve arkadaşlarından çalmaktan dolayı ilişkilerde problem yaşayabilirler. Kleptomanisi olan bir kişinin işvereninden veya iş arkadaşından çalması durumunda işle ilgili problemler de ortaya çıkabilir. Çalma bir suç olduğu için, kleptomanisi olan insanlar yasal sorunlar için risk altındadır. Genellikle, kleptomanisi olan bir kişi sadece yasal sistem tarafından zorlandığı zaman tedavi arar. Kleptomani, kişi defalarca tutuklanmış olsa bile devam etme eğilimindedir.

Kaynak: Cleveland Clinic


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

YAZAR BİLGİSİ
Dr. Esra Daldadurmaz
19 Ağustos 1982 doğumluyum. İlk öğretim ve orta eğitim hayatını Çorum'da bitirdim. Daha sonra ise Gaziantep Üniversitesi'nde Tıp Fakültesi okudum. Sonrasında ise gerekli eğitimleri tamamlayarak psikiyatr oldum. Vaktim olduğunda Medikal Rehber sitesi için yazıyorum ve bazen de editör arkadaşın yazdığı ruh sağlığı yazılarını gözden geçirerek uygun görürsem onaylıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.