reklam
Deri ve Zührevi Hastalıklar

Mantar Hastalığı Nedir?

Milyonlarca mantar türü olmasına rağmen, bunların içinde yaklaşık olarak sadece 300 tanesi insanlarda enfeksiyonlara neden olabilir. Cildinizi etkileyebilecek çeşitli mantar enfeksiyonları vardır. Aşağıdaki makalede, en yaygın mantar enfeksiyonlarından bazılarına ve tedavi edilme ve önlenme yollarına daha yakından bakacağız.

Mantar hastalığı nedir?

Mantar hastalığı veya diğer adıyla mantar enfeksiyonu yaygındır çünkü mantarlar her yerde yaşar. Bitkilerde, toprakta ve hatta cildinizde bulunabilirler. Cildinizdeki bu mikroskobik organizmalar normalden daha hızlı çoğalmadıkça veya bir kesik veya lezyon yoluyla cildinize nüfuz etmedikçe tipik olarak herhangi bir soruna neden olmazlar.

Mantarlar ılık, nemli ortamlarda geliştiği için, mantar enfeksiyonları genellikle fazla hava akışı olmayan terli veya nemli alanlarda gelişebilir. Örneğin; bunlar ayak, kasık ve deri kıvrımlarını içerir.

Genellikle, bu enfeksiyonlar kaşıntılı olan ciltle beraber pullu bir döküntü veya renk değişikliği olarak ortaya çıkar.

Bazı mantar hastalığı türleri çok yaygındır. Enfeksiyon rahatsız edici olsa da, genellikle ciddi değildir.

Mantar hastalığı nedenleri nelerdir?

Mantar enfeksiyonu nedenleri genel olarak aşağıdakileri içerir:

  • Sıcak ve nemli iklim, çok terlemek veya nemli giysiler giymek mantar hastalığının gelişmesine neden olabilir.
  • Diyabet, HIV/AIDS, kanser vb. gibi altta yatan hastalık nedeniyle zayıflamış bağışıklık sistemi, mantar enfeksiyonlarına neden olabilir.
  • Temiz olmayan bir ortamda yaşamak ve kişisel hijyen uygulamamak mantar enfeksiyonlarına neden olabilir.
  • Temiz olmayan çoraplar ve iç çamaşırları gibi kirli giysiler giymek mantar enfeksiyonlarına yol açabilir.
  • Çok sıkı giysiler giymek terlemeye neden olabilir ve bu da mantar enfeksiyonlarının gelişmesine neden olabilir.
  • Obezite, mantar enfeksiyonlarına yol açabilir. Nem, deri kıvrımlarında tutulabilir ve bu da mantara bir üreme alanı sağlar.
  • Stres bağışıklığık sistemimizi tehlikeye atabilir ve mantar hastalığına yol açabilir.
  • Hamilelikteki hormonal değişiklikler vajinal mantar enfeksiyonlarına yol açabilir.

Mantar hastalığı çeşitleri ve belirtileri nelerdir?

Birçok yaygın mantar enfeksiyonu cildi etkileyebilir. Cilde ek olarak, mantar enfeksiyonları için başka bir yaygın alan yer mukoza zarlarıdır. Bunların bazı örnekleri vajinal mantar enfeksiyonları ve oral pamukçuktur.

Aşağıda, cildi etkileyebilecek en yaygın mantar hastalıklarını maddeler halinde sıralanmıştır:

Vücut mantarı (tinea corporis)

tinea corporis

Tinea corporis de bir mantardan kaynaklanır. Genellikle gövde ve uzuvlarda görülür. İsmi dilimize pek yatkın olmadığı için genellikle halk arasında vücut mantarı olarak bilinir.

Vücut mantarının ana belirtisi, hafif yüksek kenarları olan halka şeklinde bir döküntüdür. Bu dairesel döküntülerin içindeki cilt genellikle sağlıklı görünür. Döküntü yayılabilir ve sıklıkla kaşınır.

Tinea corporis yaygın bir mantar enfeksiyonudur ve oldukça bulaşıcıdır. Yine de ciddi değildir ve genellikle antifungal bir kremle tedavi edilebilir.

Ayak mantarı (tinea pedis)

tinea pedis

Ayak mantarı, genellikle ayak parmaklarınız arasında, ayaklarınızdaki cildi etkileyen bir mantar enfeksiyonudur. Ayak mantarının tipik belirtileri şunlardır:

  • Ayak parmaklarınız arasında veya ayak tabanlarınızda kaşıntı, yanma ve batma hissi
  • Kırmızı, kuru veya pul pul görünen cilt
  • Çatlamış veya kabarmış cilt

Bazı durumlarda, enfeksiyon vücudunuzun diğer bölgelerine de yayılabilir. Örneğin; tırnaklarınız, kasıklarınız veya ellerinize yayılabilir.

Kasık mantarı (tinea cruris)

tinea cruris

Kasık mantarı kasık ve uyluklarınızda meydana gelen bir mantar hastalığı türüdür. Erkeklerde ve ergen erkeklerde daha da yaygın görülür.

Kasık mantarının ana belirtisi, genellikle kasık bölgesinde veya üst iç uylukların etrafında başlayan kaşıntılı kırmızı bir döküntüdür. Döküntü egzersiz veya diğer fiziksel aktivitelerden sonra kötüleşebilir, kalçalara ve karına yayılabilir.

Etkilenen cilt ayrıca pul pul veya çatlamış görünebilir. Döküntünün dış sınırı hafifçe yüksek olabilir ve diğer cilt bölgelerine göre daha koyu olabilir.

Saç mantarı (tinea capitis)

tinea capitis

olarak bilinen mantar hastalığı kafa derisini ve ilişkili saçları etkiler. Küçük çocuklarda yaygın olarak görülür ve reçeteli oral ilaçların yanı sıra antifungal şampuanla tedavi edilmesi gerekir. Saçkıran belirtileri şunları içerebilir:

  • Pullu veya kırmızı görünebilecek lokalize kel yamalar
  • İlgili alanlarda kaşıntı
  • İlgili alanlarda hassasiyet veya ağrı

Cilt mantarı (tinea versicolor)

tinea versicolor

Tinea versicolor, cilt üzerinde küçük, oval beyaz lekelerin gelişmesine neden olan bir mantar/maya cilt enfeksiyonudur. Bu, yetişkinlerin yaklaşık yüzde 90’ının cildinde doğal olarak bulunan Malassezia adlı belirli bir mantar türünün aşırı büyümesinden kaynaklanır.

Bu beyaz cilt lekeleri en sık sırt, göğüs ve üst kollarda görülür. Bazen cildinizin geri kalanından daha açık veya daha koyu görünebilir ve kırmızı, pembe, ten rengi veya kahverengi olabilir. Bu yamalar kaşıntılı ve pul puldur.

Tinea versicolor, yaz aylarında veya ılık, ıslak iklime sahip bölgelerde daha olasıdır. Bazen tedavi edildikten sonra tekrar gelişebilir.

Cilt mantarı (kutanöz kandidiyazis)

kutanöz kandidiyazis

Bu, Candida mantarlarının neden olduğu bir cilt hastalığıdır. Bu tür mantarlar doğal olarak vücudumuzun içinde bulunur. Aşırı büyüdüğünde, bir enfeksiyon olabilir.

Candida cilt enfeksiyonları sıcak, nemli ve kötü havalandırılan alanlarda ortaya çıkar. Etkilenebilecek tipik alanların bazı örnekleri, göğüslerin altı ve kalça kıvrımlarını içerir.

Candida enfeksiyonunun belirtileri şunları içerebilir:

  • Kırmızı döküntü
  • Kaşıntı
  • Küçük kırmızı cilt alanları

Onikomikoz (tırnak mantarı)

tırnak mantarı onikomikoz

Tırnak mantarı olarak da bilinen onikomikoz tırnaklarınızda gelişen bir mantar hastalığı türüdür. Ayak tırnaklarının enfeksiyonları daha yaygın olmasına rağmen, el tırnaklarını da etkileyebilir.

Tırnak mantarının olası belirtileri şunlardır:

  • Tırnaklarda genellikle sarı, kahverengi veya beyaz alanlar
  • Tırnakların kırılgan olması
  • Tırnakların kalınlaşması

Bu tip bir enfeksiyonu tedavi etmek için reçeteli ilaçlar sıklıkla gereklidir. Ağır vakalarda, doktorunuz etkilenen bir tırnağın bir kısmını veya tamamını çıkarabilir.

Mantar hastalığı için ne zaman doktora görünmeli?

Birçok mantar enfeksiyonu türü, evde tedavi yöntemleriyle kendi kendine iyileşir. Bununla birlikte, aşağıdaki durumlarda doktora görünmeniz önerilmektedir:

  • Evde tedaviden sonra düzelmeyen, kötüleşen veya geri dönen bir mantar enfeksiyonunuz varsa
  • Kaşıntı veya pullu cilt ile birlikte saç dökülmesi de yaşanıyorsa
  • Bağışıklık sisteminin zayıflaması ve mantar enfeksiyonundan şüphelenilmesi durumu varsa
  • Diyabet hastasıysanız ve mantar hastalığı şüphesi varsa

Mantar hastalığı nasıl tedavi edilir?

Antifungal ilaçlar mantar enfeksiyonlarını tedavi etmek için sıklıkla doktor tarafından reçete edilir. Bu ilaçlar mantarları doğrudan öldürebilir veya büyümelerini ve gelişmelerini engelleyebilirler.

Antifungal ilaçlar, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli formlarda bulunur:

  • Kremler veya merhemler
  • Haplar
  • Tozlar
  • Spreyler
  • Şampuanlar

Mantar hastalığınız olduğundan şüpheleniyorsanız, durumun giderilmesine yardımcı olup olmadığını görmek için doktorunuza danışarak bu ilacı kullanabilirsiniz.

Daha kalıcı veya ciddi vakalarda, doktorunuz enfeksiyonunuzu tedavi etmeye yardımcı olmak için daha güçlü bir antifungal ilaç reçete edebilir.

Mantar hastalığına ne iyi gelir?

İşte madde madde mantar hastalığına iyi gelen şeyler:

1- Yoğurt ve probiyotikler

Yoğurt ve diğer probiyotikler, birçok mantar enfeksiyonunu engellemeye yardımcı olan bol miktarda iyi bakteri içerir. Bunlar, mantar enfeksiyonlarına neden olan mikroplarla savaşır. Fermente gıdalar bir başka mükemmel probiyotik kaynağıdır.

2- Sabun ve su

Herhangi bir ev ilacı veya başka bir ilaç uygulamadan önce etkilenen bölgeyi günde iki kez sabun ve suyla temizleyebilirsiniz. Bu, enfeksiyonun yayılmasını kontrol edecektir.

3- Elma sirkesi

Elma sirkesinin antifungal özellikleri vardır. İki çorba kaşığı ılık suda karıştırıp içebilir veya içine bir pamuk daldırıp mantar hastalığından etkilenen cildinizin üzerine sürebilirsiniz. Bunu günde üç kez yapmak, faydalı sonuçlar üretmelidir.

İlgili yazı: Elma sirkesinin faydaları ve zararları nelerdir?

4- Çay ağacı yağı

Çay ağacı yağı doğal olarak antifungal ve antibakteriyeldir. Hindistan cevizi yağı veya zeytin yağı gibi herhangi bir taşıyıcı yağ ile karıştırın ve günde üç ila dört kez enfekte bölgeye sürün. Bu, mantar enfeksiyonunu tedavi etmek için en etkili ev ilaçlarından biridir.

4- Hindistan cevizi yağı

Hindistancevizi yağı güçlü bir mantar önleyici madde olarak çalışır. Cilt üzerine uygulamak, onu iyi ve güvenli bir topikal ilaç yapar. Saç mantarı (saçkıran) tedavisinde de faydalıdır. Günde üç kez etkilenen cilt üzerine uygulayabilirsiniz.

İlgili yazı: Hindistan cevizi yağının cilde faydaları nelerdir?

5- Zerdeçal

Zerdeçal, güçlü bir antimikrobiyal ve iltihap önleyici baharattır. Zerdeçalı biraz suyla karıştırın ve mantar enfeksiyonu olan bölgeye uygulayın. Vücudun iç bölgelerinde fayda sağlamak için ılık suyla karıştırabilir veya zerdeçal çayı içebilirsiniz.

6- Aloe vera

Herhangi bir cilt enfeksiyonunu iyileştirmek için en çok test edilen doğal ilaçlardan biri aloe veradır. Yalnızca enfeksiyonu tedavi etmekle kalmaz, aynı zamanda cilt hasarını yatıştırır ve onarır.

İlgili yazı: Aloe veranın cilde faydaları nelerdir?

7- Sarımsak

Sarımsak, en güçlü antifungal ve antimikrobiyal bitkilerden biridir. Düzenli olarak sarımsak tüketenler mantar hastalığına daha az duyarlıdır. Biraz zeytin yağı ile birkaç sarımsak ezerek bir macun yapabilirsiniz. Bunu enfekte bölgeye yaklaşık otuz dakika uygulamak etkili olacaktır.

8- Zencefil

Zencefilde bulunan gingerol, güçlü antifungal özelliklere sahiptir. Diyetimize zencefil çayı şeklinde zencefil eklemek, Candida gibi mantar enfeksiyonlarını etkili bir şekilde önlemeye ve tedavi etmeye yardımcı olur.

Mantar hastalığı önlenebilir mi?

Mantar hastalığının gelişmesini önlemek için aşağıdaki ipuçlarını aklınızda bulundurabilirsiniz:

  • İyi hijyen uyguladığınızdan emin olun.
  • Giysileri, havluları veya diğer kişisel eşyaları paylaşmayın.
  • Her gün temiz giysiler giyin, özellikle çorap ve iç çamaşırını günlük değiştirin.
  • İyi nefes alan giysileri ve ayakkabıları tercih edin. Çok dar veya kısıtlayıcı şekilde oturan giysilerden veya ayakkabılardan kaçının.
  • Duştan, banyodan veya yüzdükten sonra temiz ve kuru bir havluyla düzgün bir şekilde kuruduğunuzdan emin olun.
  • Soyunma odalarında çıplak ayakla yürümek yerine sandalet veya parmak arası terlik kullanın.
  • Spor salonu ekipmanı veya paspaslar gibi paylaşılan yüzeyleri silin.
  • Mantar enfeksiyonu belirtileri olan hayvanlardan uzak durun.

Özet olarak

Mantar hastalığı oldukça yaygındır. Bu enfeksiyonlar genellikle ciddi olmasa da, kaşıntılı veya pullu kırmızı cilt nedeniyle rahatsızlığa ve tahrişe neden olabilirler. Tedavi edilmezse, döküntü yayılabilir veya daha fazla tahriş olabilir.

Mantar enfeksiyonlarının tedavisi konusunda yardımcı olabilecek ve eczaneden alabileceğiniz birçok ilaç vardır. Bununla birlikte, eczacının önerdiği ilaçla geçmeyen mantarlar için muhakkak doktorunuza danışmalısınız. Daha etkili tedavi için reçeteye ihtiyacınız olabilir.


Kaynak ve ileri okuma:

  1. https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/guide/fungal-infections-skin
  2. https://www.medicalnewstoday.com/articles/317970
  3. https://www.cdc.gov/fungal/index.html

Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

Dr. Tamer Sadıkoğlu

Dr. Tamer Sadıkoğlu 1994 yılında Tıp eğitimini, 1998 yılında ise uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. Aynı üniversitede bünyesinde 1998-2018 yılları arasında öğretim görevlisi olarak çalışmıştır. 2002’den itibaren Hollanda’ da çalışma hayatına devam etmekle beraber, Türkiye’deki çeşitli Sağlık kuruluşu ve Derneğe üyedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir