Medikal Rehber

Multipl Miyelom Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

06.03.2020
65

Multipl miyelom plazma hücrelerinin aşırı artmasıyla ortaya çıkan bir çeşit kemik iliği kanseridir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Multipl Miyelom Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Multipl miyelom nedir?

Multipl miyelom, plazma hücresi olarak adlandırılan bir tür beyaz kan hücresinde oluşan kanserdir. Plazma hücreleri, mikropları tanıyan ve bunlara saldıran antikorlar yaparak enfeksiyonlarla savaşmanıza yardımcı olur.

Multipl miyelom, kanser hücrelerinin kemik iliğinde birikmesine ve sağlıklı kan hücrelerinin üretimine engel oluşturmasına neden olur. Kanser hücreleri, yararlı antikorlar üretmek yerine komplikasyonlara neden olabilecek anormal proteinler üretir.

Multipl miyelom tedavisi, herhangi bir belirti göstermeyen insanlar için her zaman gerekli değildir. Tedaviye ihtiyaç duyan multipl miyelomlu insanlar için, hastalığı kontrol etmeye yardımcı olmak için bir dizi tedavi mevcuttur.

Multipl miyelom nedenleri

Miyeloma neyin sebep olduğu açık değildir. Doktorlar, miyelomun kemik iliğinizdeki anormal bir plazma hücresi ile başladığını düşünür, bu kemiklerinizin çoğunun ortasını dolduran yumuşak, kan üreten dokudur.

Anormal hücre hızla çoğalır. Kanser hücreleri birikir ve sonunda sağlıklı hücrelerin üretimine zarar verirler. Kemik iliğinde, miyelom hücreleri sağlıklı beyaz kan hücrelerinin ve kırmızı kan hücrelerinin üremesine olarak yorgunluğa ve enfeksiyonlarla mücadele edememeye yol açar.

Miyelom hücreleri, sağlıklı plazma hücreleri gibi antikor üretmeye devam eder, ancak miyelom hücreleri vücudun kullanamadığı anormal antikorlar üretir. Anormal antikorlar (monoklonal proteinler veya M proteinleri) vücutta birikir ve böbreklere zarar verme gibi sorunlara neden olur. Kanser hücreleri de kemiklere zarar verebilir ve bu da kemik kırılması riskini artırır.

Monoklonal gammopati ile bağlantı

Multipl miyelom neredeyse her zaman monoklonal gammopati (MGUS) olarak adlandırılan nispeten iyi huylu bir durum olarak başlar.

Amerika Birleşik Devletleri’nde, 50 yaşından büyük insanların yaklaşık %3’ünde MGUS bulunur. Her yıl, MGUS’lu insanların yaklaşık yüzde 1’inde multipl miyelom veya ilgili bir kanser gelişir.

MGUS, multipl miyelom gibi, kanınızda anormal plazma hücreleri tarafından üretilen M proteinlerinin varlığı ile kendini gösterir. Bununla birlikte, MGUS’ta, M proteinlerinin seviyeleri daha düşüktür ve vücutta hiçbir hasar meydana gelmez.

Kimler risk altındadır?

Multipl miyelom riskinizi artırabilecek faktörler şunlardır:

  • Artan yaş: Multipl miyelom riskiniz yaşlandıkça artar ve çoğu insanda 60’lı yaşların ortasında teşhis edilir.
  • Cinsiyet: Erkeklerin hastalığı geliştirme olasılığı kadınlardan daha fazladır.
  • Siyah insanlar: Siyahların, beyaz insanlara göre bu durumu geliştirme olasılığı iki kat daha fazladır.
  • Ailede multipl miyelom geçmişi: Ailenizde herhangi birinin bu durumu varsa, hastalık riski artar.
  • Monoklonal gammopati (MGUS): Her yıl Amerika Birleşik Devletleri’nde MGUS’li kişilerin %1’inde multipl miyelom gelişir.

Multipl miyelom belirtileri

Multipl miyelom belirtileri değişebilir ve hastalığın erken döneminde hiçbiri olmayabilir. Belirtiler ortaya çıktığında şunları içerebilir:

  • Kemik ağrısı, özellikle omurganızda veya göğsünüzde
  • Mide bulantısı
  • Kabızlık
  • İştah kaybı
  • Zihinsel bulanıklık veya kafa karışıklığı
  • Yorgunluk
  • Enfeksiyonlar
  • Kilo kaybı
  • Bacaklarınızdaki zayıflık veya uyuşma
  • Aşırı susuzluk

Ne zaman doktora görünmeli?

Sizi endişelendiren ve geçmek bilmeyen belirtileriniz varsa doktora görünmenizde her zaman fayda vardır.

Multipl miyelom teşhisi

Bazı durumlarda, doktorunuz başka bir durum için kan testinden geçtiğinizde yanlışlıkla multipl miyelomu tespit edebilir. Diğer durumlarda, doktorunuz belirtilerinize dayanarak multipl miyelomdan şüphelenebilir.

Multipl miyelomu teşhis etmek için kullanılan testler ve prosedürler şunları içerir:

  • Kan testleri: Kanınızın laboratuvar analizi, miyelom hücreleri tarafından üretilen M proteinlerini ortaya çıkarabilir. Miyelom hücreleri tarafından üretilen başka bir anormal protein – beta-2-mikroglobulin – kanınızda tespit edilebilir ve doktorunuza miyelomunuzun agresifliği hakkında ipuçları verebilir. Ek olarak, böbrek fonksiyonunuzu, kan hücresi sayımlarınızı, kalsiyum seviyelerini ve ürik asit seviyelerini incelemek için kan testleri doktorunuza teşhisiniz hakkında ipuçları verebilir.
  • İdrar testleri: İdrar analizi, M proteinlerinin varlığını gösterebilir.
  • Kemik iliği muayenesi: Doktorunuz laboratuvar testi için bir kemik iliği örneğini çıkarabilir. Örnek, kemiğe sokulan uzun bir iğne (kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi) ile toplanır. Laboratuarda, numune miyelom hücreleri açısından incelenir. Floresan yerinde hibridizasyon (FISH) gibi özel testler, genetik anormalliklerini anlamak için miyelom hücrelerini analiz edebilir. Miyelom hücrelerinin bölünme hızını ölçmek için de testler yapılır.
  • Görüntüleme testleri: Multipl miyelom ile ilişkili kemik problemlerini saptamak için görüntüleme testleri önerilebilir. Testler bir X-ışını, manyetik rezonans görüntüleme, bilgisayarlı tomografi veya pozitron emisyon tomografisini içerebilir.

Bir aşama ve bir risk kategorisi atama

Testler multipl miyelomunuz olduğunu gösterirse, doktorunuz hastalığınızı evre 1, evre 2 veya evre 3 olarak sınıflandırmak için tanı testlerinden toplanan bilgileri kullanacaktır. Evre 1 daha az agresif bir hastalığı gösterir ve evre 3 kemik, böbrekler ve diğer organları etkileyebilecek agresif bir hastalığı gösterir.

Multipl miyelomunuza, hastalığınızın saldırganlığını gösteren bir risk kategorisi de atanabilir.

Multipl miyelom evresi ve risk kategoriniz, doktorunuzun prognozunuzu ve tedavi seçeneklerinizi anlamasına yardımcı olur.

Multipl miyelom tedavisi

Semptomlar yaşıyorsanız, tedavi ağrıyı hafifletmeye, hastalığın komplikasyonlarını kontrol etmeye, durumunuzu stabilize etmeye ve multipl miyelomun ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.

Acil tedavi gerekli olmayan durumlar

Multipl miyelomunuz varsa, ancak herhangi bir belirti yaşamıyorsanız, tedaviye ihtiyacınız olmayabilir. Bununla birlikte, doktorunuz hastalığın ilerlediğini gösteren belirtiler için durumunuzu düzenli olarak izleyecektir. Bu periyodik kan ve idrar testlerini içerebilir.

Belirti geliştirirseniz veya multipl miyelomunuz ilerleme belirtileri gösterirse, siz ve doktorunuz tedaviye başlamaya karar verebilirsiniz.

Tedavi prosedürleri

Standart tedavi seçenekleri şunları içerir:

  • Hedefli tedavi: Hedefli ilaç tedavisi, kanser hücrelerinde hayatta kalmalarını sağlayan spesifik anormalliklere odaklanır. Bortezomib, carfilzomib ve ixazomib, bir maddenin proteinleri parçalayan miyelom hücrelerindeki etkisini bloke eden ilaçlardır. Bu eylem miyelom hücrelerinin ölmesine neden olur. Hedefli tedavi ilaçları kolunuzdaki bir damardan veya hap şeklinde uygulanabilir. Diğer hedeflenmiş tedaviler arasında, miyelom hücrelerinde bulunan spesifik proteinlere bağlanan ve ölmelerine neden olan monoklonal antikor ilaçları bulunur.
  • Biyolojik tedavi: Biyolojik tedavi ilaçları vücudunuzun bağışıklık sistemini miyelom hücreleriyle savaşmak için kullanır. Talidomid, lenalidomid ve pomalidomid ilaçları, kanser hücrelerini tanımlayan ve bunlara saldıran bağışıklık sistemi hücrelerini arttırır. Bu ilaçlar yaygın olarak hap şeklinde alınır.
  • Kemoterapi: Multipl miyelom durumunda kemoterapi ilaçları, miyelom hücreleri de dahil olmak üzere hızlı büyüyen hücreleri öldürür. Kemoterapi ilaçları kolunuzdaki bir damardan verilebilir veya hap şeklinde alınabilir. Kemik iliği nakli öncesi yüksek dozlarda kemoterapi ilaçları kullanılır.
  • Kortikosteroidler: Prednizon ve deksametazon gibi kortikosteroidler, vücuttaki iltihabı kontrol etmek için bağışıklık sistemini düzenler. Ayrıca miyelom hücrelerine karşı aktiftirler. Kortikosteroidler hap şeklinde alınabilir veya kolunuzdaki bir damardan uygulanabilir.
  • Kemik iliği nakli: Kök hücre nakli olarak da bilinen kemik iliği nakli, hastalıklı kemik iliğinizi sağlıklı kemik iliği ile değiştirme işlemidir. Kemik iliği nakli öncesinde kan oluşturan kök hücreler alınır. Daha sonra hastalıklı kemik iliğinizi yok etmek için yüksek dozlarda kemoterapi alırsınız. Daha sonra yeni kök hücreleriniz vücudunuza verilir, burada kemiklerinize seyahat eder ve kemik iliğinizi yeniden oluşturmaya başlarlar.
  • Radyasyon tedavisi: Bu tedavi, miyelom hücrelerine zarar vermek ve büyümelerini durdurmak için X-ışınları ve protonlar gibi enerji ışınları kullanır. Radyasyon tedavisi, belirli bir bölgedeki miyelom hücrelerini hızla küçültmek için kullanılabilir. Örneğin, anormal plazma hücrelerinin bir koleksiyonu ağrıya neden olan veya bir kemiği tahrip eden bir tümör (plazmasitom) oluşturduğunda kullanılabilir.

Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.

Tedaviler nasıl kullanılır?

Hangi tedavileri alacağınız, kemik iliği nakli için iyi bir aday olup olmadığınıza bağlı olacaktır. Bu, hastalığınızın ilerleme riskine, yaşınıza ve genel sağlığınıza bağlıdır.

  • Kemik iliği nakli için bir aday olarak kabul edilirseniz, ilk tedaviniz muhtemelen hedefli tedavi, biyolojik tedavi, kortikosteroidler ve bazen kemoterapi gibi tedavilerin bir kombinasyonunu içerecektir. Kök hücreleriniz birkaç aylık tedaviden sonra toplanacaktır. Kemik iliği nakline hücreleriniz toplandıktan hemen sonra girebilir veya nüksetmeden sonraya kadar ertelenebilir. Bazı durumlarda, doktorlar multipl miyelomlu insanlar için iki kemik iliği nakli önermektedir. Kemik iliği nakli sonrası, muhtemelen miyelom nüksünü önlemek için idame tedavisi olarak hedefe yönelik tedavi veya biyolojik tedavi alırsınız.
  • Kemik iliği nakli için bir aday olarak kabul edilmezseniz, ilk tedaviniz muhtemelen kortikosteroidlerle kombine kemoterapiyi, hedefli tedaviyi veya biyolojik tedaviyi içerecektir.
  • Miyelomunuz tekrarlarsa veya tedaviye cevap vermezse, doktorunuz tedaviye başlangıçta yardımcı olan başka bir prosedürü tekrar etmenizi önerebilir. Başka bir seçenek, tipik olarak tek başına veya kombinasyon halinde birinci basamak tedavi olarak kullanılan bir veya daha fazla tedaviyi denemektir. Bir dizi yeni tedavi seçeneği ile ilgili araştırmalar devam etmektedir ve bu deneysel tedavilere erişim elde etmek için klinik bir çalışma için uygun olabilirsiniz. Hangi klinik çalışmaların yapılabileceği konusunda doktorunuzla konuşabilirsiniz.

Multip miyelom komplikasyonları

Multipl miyelom komplikasyonları şunları içerir:

  • Enfeksiyonlar: Miyelom hücreleri vücudunuzun enfeksiyonlarla mücadele yeteneğini engeller.
  • Kemik problemleri: Multipl miyelom kemiklerinizi de etkileyerek kemik ağrısına, incelmiş kemiklere ve kırık kemiklere yol açabilir.
  • Azalmış böbrek fonksiyonu: Multipl miyelom, böbrek yetmezliği de dahil olmak üzere böbrek fonksiyonu ile ilgili sorunlara neden olabilir. Kandaki aşınan kemiklerle ilgili daha yüksek kalsiyum seviyeleri böbreklerinizin kanınızın atığını filtreleme yeteneğini etkileyebilir. Miyelom hücreleri tarafından üretilen proteinler benzer sorunlara neden olabilir.
  • Düşük kırmızı kan hücresi sayısı (anemi): Miyelom hücreleri normal kan hücrelerinin üremesine engel olduğundan, anemiye ve diğer kan sorunlarına neden olabilir.

Komplikasyonları tedavi etmek

Multipl miyelom bir takım komplikasyonlara neden olabileceğinden, bu spesifik durumlar için tedaviye de ihtiyacınız olabilir. Örneğin:

  • Kemik ağrısı: Ağrı kesici ilaçlar, radyasyon tedavisi ve cerrahi, kemik ağrısının kontrolüne yardımcı olabilir.
  • Böbrek komplikasyonları: Şiddetli böbrek hasarı olan kişilerin diyalize ihtiyacı olabilir.
  • Enfeksiyonlar: Doktorunuz grip ve zatürre gibi enfeksiyonları önlemek için bazı aşılar önerebilir.
  • Kemik kaybı: Doktorunuz kemik kaybını önlemek için pamidronat veya zoledronik asit gibi bisfosfonatlar adı verilen ilaçlar önerebilir.
  • Anemi: Kalıcı aneminiz varsa, doktorunuz alyuvar sayınızı artırmak için ilaçlar önerebilir.

Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.

 

Kaynak: Mayo Clinic


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

19 Mayıs 1960 İstanbul doğumluyum. Üniversite eğitimine kadar İstanbul'da eğitim aldım. Üniversite'yi Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde okudum. Daha sonra ise gerekli eğitimleri alarak onkoloji üzerine çalışmaya başladım. Vaktim olduğunda ise Medikal Rehber sitesi için yazıyorum ve bazen kanser hakkında yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.