Pandemi Nedir?

    Pandemi, dünya çapında veya çok geniş bir alanda meydana gelen, uluslararası sınırları aşan ve genellikle çok sayıda insanı etkileyen bir salgın olarak tanımlanır. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

    10.10.2020
    20
    Pandemi Nedir?

    Pandemi nedir?

    Pandemi, yeni bir hastalığın dünya çapında yayılmasıdır. Yeni bir grip virüsü veya koronavirüsün (COVID-19) neden olduğu viral solunum yolu hastalıkları, en kolay şekilde pandemiye dönüşebilen hastalıklardır. Pandeminin arkasındaki hastalık ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir ve bir kişiden diğerine kolayca yayılabilir.

    Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) küresel grip salgını oluştuğu zaman bunu ilan etmekten sorumludur. DSÖ bunu bir hastalığın salgınlarını izleyerek ve uluslararası sağlık uzmanlarından tavsiye alarak yapar. Bununla birlikte, Türkiye ve diğer ülkeler, DSÖ resmi bir deklarasyon yapmadan önce bir pandeminin etkisini azaltmak için adımlar atma eğilimindedir.

    Mart 2020 itibariyle, dünya şu anda küresel bir COVID-19 salgınıyla karşı karşıya kalmıştır. 11 Mart’ta Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bu hastalığın bir pandemi niteliği taşıdığını bldirmiştir. Bundan dolayı, pek çok hükümet salgının yayılmasını sınırlamak için serbest dolaşımı kısıtlamış ve kendilerini izole etmiştir.

    Pandemi ve salgın aynı şey midir?

    DSÖ’ye göre bir pandemi nedir sorusunun cevabı, yeni bir hastalığın dünya çapında yayılmasıdır. Bir salgın tek bir şehir, bölge veya ülke ile sınırlı kalırken, bir pandemi ulusal sınırların ötesine ve muhtemelen tüm dünyaya yayılır.

    Yetkililer, enfeksiyonu olan kişi sayısı belirli bir bölgedeki tahmin sayısından fazla olduğunda bir hastalığı salgın olarak değerlendiriyor. Bir enfeksiyon aynı anda birkaç ülkede yaygınlaşırsa, pandemiye dönüşebilir.

    İnsanlar arasında kolaylıkla bulaşan yeni bir virüs suşu veya alt tipi bir pandemiye neden olabilir. Örneğin, bakteriler antibiyotiğe karşı dirençli hale geldiğinde tetiklediği hastalığın hızla yayılmasına neden olabilir. Bazen, geçmişte olduğu gibi kara veba gibi yeni hastalıklar hızla yayılma eğilimi gösterdiğinde pandemiler ortaya çıkar.

    İnsanların yeni bir virüse karşı bağışıklıkları çok az olabilir veya hiç olmayabilir. Çoğu zaman, yeni bir virüs hayvanlar ve insanlar arasında yayılamaz. Ancak mutasyona uğrarsa, kolaylıkla yayılmaya başlayabilir ve bir pandemi ile sonuçlanabilir.

    Mevsimsel grip salgınları genellikle insanlar arasında zaten dolaşan bir virüsün alt tiplerinin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Yeni alt türlerin gelişmesi ise genellikle salgın ve sonrasında ise pandemiye neden olur.

    Bir pandemi daha fazla sayıda insanı etkiler ve bir salgından daha ölümcül olabilir. Ayrıca daha geniş ölçekte daha fazla sosyal bozulmaya, ekonomik kayba ve diğer genel zorluklara yol açabilir.

    COVID-19 ve pandemi

    Mart 2020’de ilan edilen mevcut pandemi, dünya çapında benzeri görülmemiş bir etki yaratmıştır. COVID-19, bir tür koronavirüs enfeksiyonuna bağlı olarak gelişen bir hastalıktır. Virüs uluslararası yayılmadan önce Çin’in Wuhan kentinde enfeksiyonlara neden olmaya başlamıştır.

    DSÖ’nün tavsiyesi üzerine, dünya nüfusunun üçte birinden fazlası kendilerini izole etmiştir. Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Hindistan ve Çin dahil olmak üzere birçok ülke, sınırlarını kapatmıştır.

    Pek çok ülkedeki insanlar, virüsün yayılmasını kısıtlamak için kapatılan işletmelerin bir sonucu olarak işlerini kaybetmiştir. Restoranlar, spor salonları, ibadethaneler, parklar ve ofisler birçok ülkede kapanmıştır.

    Bir pandemi, belirli tedavilere olan talebi artırarak sağlık sistemleri üzerindeki baskıyı da artırabilir. Şiddetli COVID-19 semptomları olan kişiler, yoğun bakımda daha fazla vantilatör (solunum cihazı) ve yatak kullanır. Sonuç olarak, bu ekipmana ihtiyaç duyan diğerleri için kaynaklar yetersiz olabilir.

    Yetkililer, dünya çapında ekonomik ve sosyal etkisi olan bu acil üretim önlemlerinin ve hareket kısıtlamalarının hastalığın yayılmasını yavaşlatacağını umuyor. Ülkeler, aylarca hatta yıllarca mevcut olmasa da tıbbi ekipman tedarik etme ve bir aşı geliştirme konusunda işbirliği yapıyor.

    Pandemi sırasında neler yapabiliriz?

    Bir pandemi esnasında yapılabilecek olası şeylerden bazıları şunlardır:

    • Beraber olduğunuz insanlarla birlikte mevcut bilgilere ulaşabilir ve acil durumlarda neler yapabileceğinizi gözden geçirebilirsiniz.
    • Önemli telefon numaralarını, ev ve e-posta adreslerini (aile hekiminiz dahil) listeleyebilirsiniz.
    • Pandemi sırasında malzemeler kesintiye uğrayabileceğinden gıda konusunda temkinli olabilirsiniz. Bebekler ve evcil hayvanlar için malzemeler de dahil olmak üzere, kendi kendinizi izole etmeniz istenmesi durumunda, küçük bir bozulmayan yiyecek stokuna sahip olmak yararlı olabilir.
    • Ayrıca bir karantina durumunda 14 gün boyunca ihtiyaç duyulacak şeylere ve özellikle ilaçlara sahip olduğunuzdan emin olabilirsiniz.
    • Evde kitap okuyabilir, ders çalışabilir veya kendinizi farklı alanlarda geliştirebilirsiniz. Evde çocuk varsa, onun ilgisini çekecek aktiviteler de düzenleyebilirsiniz.
    • Kısa süre içinde evden çalışmak zorunda kalırsanız yapmanız gerekebilecek internet erişimi gibi şeyleri garanti altına almak isteyebilirsiniz.
    • Radyo ve TV haberlerinin yanı sıra güvenilir haber ve bilgi kaynaklarını takip edebilirsiniz.

    Pandemide kendimizi nasıl izole edebiliriz?

    Pandemi sırasında semptomlar yaşıyorsanız veya semptomlarınız olmasa da enfekte olduğunuz doğrulanmışsa bile kendinizi evde izole etmeniz gerekebilir.

    Kendinizi izole etmeniz gerekiyorsa, şunları yapmalısınız:

    • Tıbbi bakım haricinde 14 gün evde veya doktorunuzun önerdiği şekilde kalın. İşe, okula gitmeyin veya halka açık alanları ziyaret etmeyin ve toplu taşıma veya taksi kullanmayın.
    • Doktoru ziyaret etmeden önce arayın ve virüse maruz kalmış olabileceğinizi ve semptomlarınızı bildirin.
    • Evinizdeki diğer insanlardan ayrı kalın; farklı bir odada kalın ve varsa ayrı bir banyo kullanın.
    • Bulunduğunuz mekanı düzenli olarak havalandırın. Eğer başkaları da yaşıyorsa aynı evde onlar da bulundukları mekanı düzenli olarak havalandırsın.
    • Yaşlı insanlardan ve bağışıklık sistemi zayıf olanlardan, kalp, akciğer veya böbrek rahatsızlıkları ve diyabet gibi kronik sağlık sorunları olanlardan uzak tutun. Evde olması gerekmeyen diğer ziyaretçileri kısıtlayın.
    • Başkalarının yanında olmanız gerekiyorsa cerrahi bir yüz maskesi takın.
    • Dirseğinize öksürün veya hapşırın. Kullanılmış mendilleri astarlı bir çöp kutusuna atın ve ellerinizi hemen en az 20 saniye sabun ve suyla yıkayın.
    • Sabun ve su yoksa ve elleriniz gözle görülür derecede kirli değilse alkol bazlı bir el dezenfektanı kullanın. Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmaktan kaçının.
    • Bulaşıkları, bardakları, yemek kaplarını, havluları, yatak takımlarını veya diğer eşyaları paylaşmayın. Bu ürünleri kullandıktan sonra sabun ve suyla iyice yıkayın.

    Durumunuz tecrit halindeyken kötüleşirse, derhal tıbbi yardım isteyin. Evden çıkmadan doktorunuzu veya hastanenin acil servisini ziyaret etmeden önce aradığınızdan ve seyahat geçmişinizi onlara bildirdiğinizden emin olun.

    Sosyal mesafe nedir?

    Sosyal mesafe uygulamaları, özellikle pandemi döneminde virüsün bulaşma riskini önemli ölçüde azaltır. Bu uygulamalardan bazılarını kendi kendinize takip edebilirsiniz; diğer sosyal mesafe önlemleri (spor etkinliklerinin iptali gibi) hükümet veya özel gruplar ve kuruluşlar tarafından uygulanabilir.

    Sosyal mesafe şunları içerir:

    • Diğerlerinden yeterince uzak durmanın zor olduğu kalabalıklardan ve kitlesel toplantılardan kaçınmak
    • Aile kutlamaları gibi kapalı alanlarda yapılan küçük toplantılardan kaçınmak
    • Dışarıda sizinle diğer insanlar arasında en az 1,5 metre kalmasına özen göstermek
    • El sıkışmaktan, sarılmaktan veya öpmekten kaçınmak
    • Yaşlı bakımı tesisleri, hastaneler, bebekler veya zayıflamış bağışıklık sistemi olan kişiler gibi savunmasız kişileri ziyaret etmekten kaçınmak

    Kaynak ve ileri okuma:

    1. https://www.who.int/bulletin/volumes/89/7/11-088815/en/
    2. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019
    3. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports

    Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

    ETİKETLER:
    YORUMLAR

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.