Patent Duktus Arteriozus (PDA)

Patent duktus arteriosus (PDA), duktus arteriozus kapanmadığında ortaya çıkan bir kalp rahatsızlığıdır. Duktus arteriozus, pulmoner arteri (akciğerlere giden ana kalp damarı) aorta (vücudun ana kan damarı) bağlayan geçici bir kan damarıdır. Herkes duktus arteriozus ile doğar ancak doğumdan sonra bu kapanır. Eğer doğumdan sonra da açık kalırsa, buna patent duktus arteriozus veya PDA denir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

03.04.2020
193
Patent Duktus Arteriozus (PDA)

Patent duktus arteriozus (PDA) nedir?

Patent duktus arteriozus (PDA), kalpten çıkan iki ana kan damarı arasında kalıcı bir açıklıktır. Duktus arteriozus adı verilen açıklık, doğumdan önce bebeğin dolaşım sisteminin normal bir parçasıdır ve genellikle doğumdan kısa bir süre sonra kapanır. Ancak açık kalırsa buna patent duktus arteriosus denir.

Küçük bir patent duktus arteriozus sıklıkla sorun yaratmaz ve asla tedaviye ihtiyaç duymayabilir. Bununla birlikte, tedavi edilmeden bırakılan büyük bir patent duktus arteriozus, zayıf oksijenli kanın yanlış yönde akmasına izin verebilir, kalp kasını zayıflatabilir, kalp yetmezliğine ve diğer komplikasyonlara neden olabilir.

Patent duktus arteriozus için tedavi seçenekleri arasında düzenli izleme, ilaçlar, kardiyak kateterizasyon veya cerrahi ile kapatma bulunur.

Patent duktus arteriozus (PDA) nedenleri

Konjenital kalp kusurları, kalbin gelişiminin başlarındaki problemlerden kaynaklanır – ancak genellikle net bir nedeni yoktur. Genetik faktörler rol oynayabilir.

Doğumdan önce, bebeğin kan dolaşımı için kalpten çıkan iki büyük kan damarı (aort ve pulmoner arter) arasında vasküler bir bağlantı (duktus arteriozus) gereklidir. Duktus arteriozus, gelişirken bebeğin akciğerlerinden kanı yönlendirir ve bebek annenin dolaşımından oksijen alır.

Doğumdan sonra, duktus arteriozus normalde iki veya üç gün içinde kapanır. Prematüre bebeklerde, bağlantının kapanması genellikle daha uzun sürer. Bağlantı açık kalırsa, bu durum patent duktus arteriozus olarak adlandırılır.

Anormal açıklık bebeğin akciğerlerinde ve kalbinde çok fazla kan dolaşımına neden olur. Tedavi edilmezse, bebeğin akciğerlerindeki kan basıncı artabilir (pulmoner hipertansiyon), bebeğin kalbi genişleyebilir ve zayıflayabilir.

Kimler risk altındadır?

Patent duktus arteriozus için risk faktörleri şunları içerir:

  • Erken doğum: Patent duktus arteriozus (PDA), çok erken doğan bebeklerde, tam dönem doğan bebeklere göre daha sık görülür.
  • Aile sağlığı öyküsü ve diğer genetik durumlar: Ailede kalp kusuru öyküsü ve Down sendromu gibi diğer genetik durumlar PDA olma riskini artırır.
  • Hamilelik sırasında kızamıkçık enfeksiyonu: Hamilelik sırasında kızamıkçığa yakalanırsanız, bebeğinizin kalp kusuru riski artar. Kızamıkçık virüsü plasentayı geçer, bebeğin dolaşım sistemine yayılır ve kalp dahil kan damarlarına ve organlara zarar verir.
  • Yüksek rakımda doğmak: 10.000 fitin (3.048 metre) üzerinde doğan bebeklerin PDA riski, daha düşük rakımlarda doğan bebeklerden daha fazladır.
  • Kadın olmak: PDA kızlarda iki kat daha yaygındır.

Patent duktus arteriozus belirtileri nelerdir?

Patent duktus arteriozus semptomları defektin büyüklüğüne ve bebeğin tam süreli mi yoksa erken mi doğmuş olduğuna göre değişir. Küçük bir PDA hiçbir belirtiye neden olmaz ve yetişkinliğe kadar bile bir süre farkedilmez. Büyük bir PDA doğumdan hemen sonra kalp yetmezliği belirtilerine neden olabilir.

Bebeğinizin doktoru, bebeğinizin kalbini steteskopla dinlerken bir kalp mırıltısı duyduktan sonra düzenli bir kontrol sırasında bir kalp kusurundan şüphelenebilir.

Bebeklik veya çocukluk döneminde bulunan büyük bir PDA aşağıdakilere neden olabilir:

  • Kötü yeme, zayıf büyümeye yol açar
  • Ağlarken veya yerken terleme
  • Hızlı nefes alıp verme veya nefes darlığı
  • Kolay yorulma
  • Hızlı kalp atış hızı

Ne zaman doktora görünmeli?

Bebeğinizde veya çocuğunuzda aşağıdakiler varsa doktora başvurmalısınız:

  • Yemek yerken veya oynarken kolayca yoruluyorsa
  • Kilo almıyorsa
  • Yemek yerken veya ağlarken nefessiz kalıyorsa
  • Her zaman hızlı nefes alıyorsa veya nefes darlığı yaşıyorsa

Patent duktus arteriozus (PDA) teşhisi

Öncelikle doktor, ilgili kişinin kalp atışını dinleyerek bir PDA durumu olduğundan şüphelenebilir. PDA, doktorun bir stetoskop ile duyabileceği bir kalp mırıltısına neden olabilir.

Doktor bir kalp kusurundan şüphelenirse, aşağıdaki testlerden birini veya daha fazlasını isteyebilir:

  • Ekokardiyogram: Ses dalgaları, doktorun bir PDA’yı tanımasına, kalp odalarının genişleyip genişlemediğine bakmasına ve kalbin ne kadar iyi pompalama yaptığına karar vermesine yardımcı olabilecek kalbin görüntülerini üretir. Bu test ayrıca doktorun kalp kapakçıklarını değerlendirmesine ve diğer potansiyel kalp kusurlarını tespit etmesine de yardımcı olur.
  • Göğüs röntgeni: Bir röntgen görüntüsü doktorun ilgili kişinin kalbi ve akciğerlerinin durumunu görmesine yardımcı olur. Bir röntgen, kalp kusuru dışındaki durumları da ortaya çıkarabilir.
  • Elektrokardiyogram: Bu test, kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder, bu da doktorun kalp kusurlarını veya ritim sorunlarını teşhis etmesine yardımcı olabilir.
  • Kalp kateterizasyonu: Bu test genellikle sadece PDA tanısı koymak için gerekli değildir, ancak ekokardiyogram sırasında veya PDA tedavisi için kateter prosedürü düşünülüyorsa konjenital kalp kusurlarının incelenmesi için yapılabilir. İnce, esnek bir tüp (kateter) kasık veya kolki bir kan damarına yerleştirilir ve içinden kalbe yönlendirilir. Kateterizasyon yoluyla doktor, patent duktus arteriozusu kapatmak için prosedürler yapabilir.

Patent duktus arteriozus (PDA) tedavisi

Patent duktus arteriozus tedavisi, tedavi edilen kişinin yaşına bağlıdır. Seçenekler aşağıdakileri içerebilir:

  • Dikkatle beklemek: Prematüre bir bebekte bir PDA sıklıkla kendi kendine kapanır. Doktor, açık kan damarının düzgün bir şekilde kapandığından emin olmak için bebeğinizin kalbini izleyecektir. Diğer sağlık sorunlarına neden olmayan küçük PDA’ları olan normal doğumlu bebekler, çocuklar ve yetişkinler için, düzenli izleme gereken tek şey olabilir.
  • İlaçlar: Prematüre bir bebekte, PDA’nın kapatılmasına yardımcı olmak için ibuprofen veya indometasin gibi steroid olmayan anti-inflamatuar ilaçlar (NSAİİ’ler) kullanılabilir. NSAİİ’ler vücutta PDA’yı açık tutan hormon benzeri kimyasalları bloke eder. NSAİİ’ler normal zamanda doğmuş bebeklerde, çocuklarda veya yetişkinlerde PDA’yı kapatmaz. Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.
  • Cerrahi kapatma: İlaçlar etkili değilse ve çocuğun durumu şiddetliyse veya komplikasyonlara neden oluyorsa, ameliyat önerilebilir. Bir cerrah, çocuğun kalbine ulaşmak ve açık kanalı dikiş veya klips kullanarak onarmak için çocuğunuzun kaburgaları arasında küçük bir kesim yapar. Ameliyattan sonra çocuğunuz gözlem için birkaç gün hastanede kalacaktır. Bir çocuğun kalp cerrahisinden tamamen iyileşmesi genellikle birkaç hafta sürer. Bazen, sağlık sorunlarına neden olan PDA’ya sahip yetişkinler için cerrahi kapatma da önerilebilir. Ameliyatın olası riskleri arasında ses kısıklığı, kanama, enfeksiyon ve felçli bir diyafram bulunur.
  • Kateter prosedürleri: Prematüre bebekler kateter prosedürleri için çok küçüktür. Bununla birlikte, bebeğin PDA ile ilgili sağlık sorunları yoksa, doktor PDA’yı düzeltmek ve bebek kateter prosedürü yapmak için daha büyük olana kadar beklemenizi önerebilir. Kateter prosedürleri tam süreli bebekleri, çocukları ve yetişkinleri tedavi etmek için de kullanılabilir. Bir kateter prosedüründe, kasıktaki bir kan damarına ince bir tüp (kateter) sokulur ve kalbe doğru geçirilir. Kateter yoluyla, duktus arteriozusu kapatmak için bir tapa veya bobin yerleştirilir.

Önleyici antibiyotikler

Geçmişte, PDA geçiren kişilere, kalp enfeksiyonunu (enfektif endokardit) önlemek için diğer çalışmalardan ve bazı cerrahi prosedürlerden önce antibiyotik almaları önerildi. Bugün, duktus arteriozusu olan çoğu insan için koruyucu antibiyotikler artık önerilmemektedir.

Bir kateter onarım işleminden sonraki ilk altı ayda, onarımdan sonra hala hasar varsa veya daha önce kalpte enfeksiyon olmuşsa, ilgili kişinin koruyucu antibiyotik alması gerekebilir. Herhangi bir işlemden önce sizin veya çocuğunuzun antibiyotik alması gerekip gerekmediği konusunda doktorunuz gereken bilgileri verecektir.

Gerekli takip bakımı

PDA’nız varsa, çocukken ameliyat olsanız bile, yetişkin olarak komplikasyon gelişme riski altında olabilirsiniz. Bu nedenle, özellikle düzeltici kalp ameliyatı geçirdiyseniz, ömür boyu takip bakımına sahip olmak önemlidir.

Bu takip bakımı, doktorunuzla periyodik kontroller yapmak kadar basit olabilir veya komplikasyonlar için düzenli taramalar içerebilir. Önemli olan, bakım planınızı doktorunuzla tartışmak ve tüm doktor tavsiyelerini takip ettiğinizden emin olmaktır.

İdeal olarak, konjenital kalp kusurları olan yetişkinleri tedavi etmek için bir kardiyolog bakımınızı yönetecektir.

Patent duktus arteriozus önlenebilir mi?

Patent duktus arteriozuslu bir bebeğe sahip olmayı önlemenin kesin bir yolu yoktur. Bununla birlikte, sağlıklı bir hamilelik için mümkün olan her şeyi yapmak önemlidir. İşte bazı temel bilgiler aşağıda verilmiştir:

  • Hamileyken ssağlığınıza dikkat edin: Sigarayı ve alkolü bırakmak, stresi azaltmak gibi şeyler hamile kalmadan önce doktorunuzla konuşmanız gereken şeylerdir. Ayrıca aldığınız ilaçları da doktorunuza bildirmelisiniz.
  • Sağlıklı beslenmek: Doktorunuza danışarak folik asit içeren bir vitamin takviyesi ekleyebilirsiniz.
  • Düzenli egzersiz: Size uygun bir egzersiz planı geliştirmek için doktorunuzdan yardım isteyebilirsiniz.
  • Risklerden kaçınmak: Bunlar alkol, sigara ve yasadışı uyuşturucular gibi zararlı maddeleri içerir. Ayrıca spa küvetleri ve saunalardan da kaçınmalısınız.
  • Enfeksiyonlardan kaçınmak: Hamile kalmadan önce aşılarınızı güncelleyin. Bazı enfeksiyon türleri gelişmekte olan bir bebek için zararlı olabilir.
  • Diyabeti kontrol altında tutmak: Diyabetiniz varsa, hamilelikten önce ve hamilelik sırasında durumu yönetmek için düzenli doktor kontrolleri planlayın.

Ailenizde kalp kusurları veya diğer genetik bozukluklar varsa, hamile kalmadan önce bir genetik danışmanla konuşmayı düşünebilirsiniz.

Patent duktus arteriozus komplikasyonları

Küçük bir PDA komplikasyonlara neden olmayabilir. Daha büyük kusurlar aşağıdakilere neden olabilir:

  • Akciğerlerde yüksek tansiyon (pulmoner hipertansiyon): PDA yoluyla kalbin ana arterlerinde dolaşan çok fazla kan pulmoner hipertansiyona yol açabilir, bu da kalıcı akciğer hasarına neden olabilir. Büyük bir patent duktus arteriozus, geri dönüşümsüz bir pulmoner hipertansiyon tipi olan Eisenmenger sendromuna yol açabilir.
  • Kalp yetmezliği: PDA sonunda kalbin genişlemesine ve zayıflamasına neden olarak kalbin etkili bir şekilde kan pompalayamadığı kronik bir durum olan kalp yetmezliğine yol açabilir.
  • Kalp enfeksiyonu (endokardit): PDA gibi yapısal kalp problemleri olan insanlar, kalbin iç astarının iltihaplanması riski, sağlıklı kalpleri olan insanlardan daha yüksektir.

Patent duktus arteriozus ve gebelik

Küçük bir patent duktus arteriozusu olan kadınların çoğu hamileliği sorunsuz bir şekilde tolere edebilir. Bununla birlikte, daha büyük bir kusur veya komplikasyonlar – kalp yetmezliği, aritmiler veya pulmoner hipertansiyon gibi – hamilelik sırasında komplikasyon riskini artırabilir. Eisenmenger sendromunuz varsa, hayatı tehdit edebileceğinden gebelikten kaçınılmalıdır.

Kaynak: my.clevelandclinic.org

YAZAR BİLGİSİ
Dr. Yiğit Koçak
Merhabalar, 14 Şubat 1979 Hatay doğumluyum. Çocukluğumdan beri hep doktor olmak, insanlara yardım etmek istemiştim. Bunun için çok çalıştım ve sonunda hedefime ulaştım ve uzun zamandır bu işi yapıyorum. Bir hastenede kardiyolog olarak çalışıyorum ve vakit bulabilirsem Medikal Rehber sitesi için de bilgilendirici şeyler yazıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.