Romatoid Artrit Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

    Romatoid artrit eklem iltihabı ve ağrısına neden olur. Bağışıklık sistemi düzgün çalışmadığında ve eklemlerin astarına saldırdığında ortaya çıkar. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

    04.02.2020
    Düzenleme: 07.09.2020
    364
    Romatoid Artrit Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

    Romatoid artrit nedir?

    Romatoid artrit kronik bir inflamatuar eklem hastalığıdır. Akut bir hastalığın aksine, kronik hastalık, inflamasyonun genellikle uzun bir süre devam ettiği anlamına gelir. Yaygın kullanımda romatoid artrit “romatizma” olarak da bilinir.

    Romatoid artrit otoimmün hastalıklardan biridir. Bağışıklık sisteminin bağışıklık hücreleri, romatoid artritte eklemlerin iç yapısı gibi vücudun kendi yapılarına saldırır. Bu iltihaplanmaya neden olur. Eklemin iç yapısı daha sonra eklem boşluğuna daha fazla sıvı (efüzyon) salgılar.

    Kronik inflamasyon, etkilenen eklemlerin işlevini ciddi şekilde kısıtlar ve uzun vadede tamamen yok edebilir. Hastalık yaşam kalitesini ve etkilenenlerin performansını etkiler. Genellikle yorgun, rahatsız edici ve hafif ateşli hissederler.

    Kimlerde görülür?

    Hastalık herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir, genellikle kadınlarda erkeklerden üç kat daha sık görülür. Çoğu zaman erkekler 65-75 yaşları arasında, kadınlar ise 55-64 yaşları arasında hastalanırlar. Çocuklar hastalandığında, çocuk romatizması (juvenil idiopatik artrit) olarak adlandırılır.

    Romatoid artrit neden olur?

    Romatoid artritin nedenleri henüz açıklığa kavuşturulamamıştır. Genetik faktörlerin hastalığı tetiklemesi muhtemeldir. Virüs veya bakterilerden de şüphelenilir. Ancak, ikna edici hiçbir bilimsel kanıt yoktur. Kalıtımsal faktörlere ek olarak, çevresel etkiler de çok önemli bir rol oynamaktadır.

    Araştırmalar sigara içmenin hastalık riskini artırdığını göstermiştir. Hastalık sigara içenlerde daha şiddetlidir. Tedavi onlar için daha zordur. Obezite gibi birçok risk faktörünün yanı sıra iş yerinde kimyasallara maruz kalmanın da etkisinin olabileceği düşünülmektedir.

    Eklemdeki inflamatuar süreç hakkında daha fazla şey biliniyor. Bağışıklık sistemi bu süreçte büyük rol oynar. Bu sistem aslında bedeni hastalıklardan koruma görevine sahiptir. Romatoid artritte, bağışıklık sisteminin hücreleri kendi vücut dokunuza saldırır. Bu eklemleri sorunlu hale getirir. Doktorlar kendi vücudunuza böyle bir saldırıya otoimmün reaksiyon diyorlar. Hala hastalığın kesin nedenini bilinmese de, artık hastalığın gidişatı çeşitli önlemlerle iyileştirilebiliyor.

    Romatoid artrit belirtileri nelerdir?

    Romatoid artrit genellikle parmak ve ayak parmağı eklemlerinde ağrı ile başlar. Eklemler şişer ve sonra sabahları uyandıktan sonra hareket ettirmek zordur. Nadiren omuz eklemleri gibi iltihaplı birkaç büyük eklem vardır.

    Belirtiler hakkında daha fazlası detaylı olarak aşağıda verilmiştir:

    İlk belirtiler

    Başlangıçta, romatoid artrit genellikle parmak ve ayak parmaklarının küçük eklemlerinde fark edilir hale gelir. Çoğu zaman aniden başlayan iltihaplı eklemler şişer. Dinlenirken incinme hissi vardır ve baskıya duyarlıdır, genellikle aşırı sıcaktır, ancak nadiren kızarır.

    Ayrıca, uyandıktan sonra iltihaplı eklemlerin hareketsizliği de tipiktir. Eklemlerin esnemesi ve normal hareket etmesi yaklaşık 30 dakika sürebilir. Hastalığın durumuna bağlı olarak, sabahları yaşanan bu durum birkaç saate kadar da sürebilir.

    Sonraki belirtiler

    Haftalar veya aylar sonra, diğer eklemler de (dirsekler, omuzlar, dizler, kalçalar) etkilenir. İltihaplanma süreçleri tendon kılıflarına, bursalara yayılır, ağrır ve şişer. Bazen servikal omurga da etkilenir, bu da boyun ağrısına ve sertliğine neden olabilir.

    Ek olarak, yıllar içinde romatoid artrit, gözyaşı ve tükürük bezlerine, deriye, akciğerlere, kan damarlarına, kalbe, gözlere ve periferik sinir sistemine de saldırabilir. Etkilenenlerin yaklaşık %20’sinde, özellikle dirseklerde ve parmaklarda romatoid nodüller gelişir.

    Genel belirtiler

    Romatoid artritin inflamatuar süreçlerinin tüm organizmayı etkilediğini gösteren bir dizi genel semptom vardır. Buna yorgunluk, halsizlik, zayıf performans, hafif ateş, gece terlemeleri ve bazen kilo kaybı dahildir.

    Bölgesel belirtiler

    Klasik romatoid artrit formunda, eklemlerin iltihabı vücudun her iki tarafına simetrik olarak dağılır. Örneğin, sol ve sağ elin parmakları veya sol ve sağ ayak parmakları aynı anda etkilenir. Ama bu istisnasız bir kural değildir. Özellikle hastalığın başlangıcında veya hafif seyirlerde, vücudun tek tarafı da etkilenebilir.

    Romatoid artrit nasıl teşhis edilir?

    İlk romatoid artrit tanısı koymak biraz deneyim gerektirir. Hiçbir zaman tek başına kan veya röntgen bulgularına dayanarak yapılamaz. Tipik semptomlar ve bazı romatolojik bulgular gereklidir.

    Kan testleri

    Kandaki romatoid faktörleri ve inflamasyon belirteçlerini tespit etmek için laboratuvarda kan testleri yapılır. Daha yeni bir yöntem, antikorları kandaki belirli proteinlere, yani CCP antikorlarına karşı ölçer. Bununla birlikte, antikorların ve iltihap belirtilerinin olmaması romatoid artrit olmadığı sonucuna yol açmamalıdır.

    Görüntüleme testleri

    Röntgen (x ışınları) kıkırdak ve kemiğe verilen hasarın derecesini gösterir. İki belirti açıkça göze çarpmaktadır: Bir yandan eklem boşluğunun daralması ve diğer yandan eklem yüzeyinin kenarında kemik deliklerinin (erozyonlar) oluşumu.

    Bir eklemin yumuşak dokularının durumu hakkında ek bilgi ultrason muayeneleri ile bilgi elde edilebilir. Örneğin, eklem efüzyonu veya inflamatuar kalınlaşmış bir iç yapıyı görünür hale getirir.

    Çok özel soruları netleştirmek için ek görüntüleme teşhis prosedürleri kullanılır. Manyetik rezonans görüntüleme servikal omurganın iltihabı hakkında bilgi sağlayabilir.

    Romatoid artrit nasıl tedavi edilir?

    Romatoid artritte tedavinin amacı semptomları tamamen bastırmak veya mümkünse hastalığı durdurabilmektir. Romatolog, hastadaki mevcut koşulları göz önüne alarak, ona göre uyarlanmış bir tedaviyi tercih edecektir.

    İlaç tedavisi

    Etkilenen eklemlerin geri dönüşümsüz tahribatını önlemek için hastalığı mümkün olduğunca erken tedavi etmek önemlidir. Bunu yapmanın en etkili yolu ilaç kullanmaktır. İlaç tedavisinin amacı romatoid artritin remisyonudur. Bu, iltihap ile ilgili semptomların tamamen gerilemesi veya yok edilmesidir.

    • Temel ilaçlar: Temel ilaçlar olarak adlandırılan ilaçlar romatoid artrit için tedavisinde birincil rol oynamaktadır. Bunlar bağışıklık reaksiyonlarını azaltan sentetik ilaçlardır. İnflamasyonu yavaşlatır veya tamamen durdururlar. Bu şekilde eklem deformasyonunu önlerler.
    • Biyolojik ilaçlar: Bunlar yeni nesil temel ilaçtır. Geleneksel temel ilaçların aksine, genetik olarak modifiye edilmiş hayvan veya bitki organizmalarından çok karmaşık süreçlerle üretilen karmaşık protein maddeleridir.
    • Kortizon: Aktif bileşen kortizon, inflamatuar hücrelerin dokulara yayılmasını ve inflamatuar reaksiyonları tetiklemesini önler. Bu anti-inflamatuar ilaç sayesinde, temel tedavi tamamlanabilir.
    • NSAİİ: Steroid olmayan anti-inflamatuar ilaçlar (NSAİİ’ler) temel ilaçlarla birleştirilebilir. Bu ilaçlar iltihap ve eklem hasarının neden olduğu ağrıyı azaltır.

    Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.

    Bölgesel tedavi

    Bölgesel eklemlerde ciddi iltihaplanma varsa, şırınga ile doğrudan etkilenen dokuya bir kortizon preparatı uygulanması rahatlatabilir. Kortizon enjeksiyonları iyi tolere edilir ve haftalar ila aylar boyunca çalışır. Nükleer tıp maddeleri, eklem içine enjekte edildiğinde, eklemin iltihaplı iç kısmını etkisiz hale getiren daha güçlü bir etkiye sahiptir.

    Ortopedik tedavi

    Romatoid artrit hastalığının neden olduğu ayaklardaki ağrı, şişme ve eklem hasarı, özel olarak uyarlanmış tabanlık yardımı ile azaltılabilir. Hastalar, çok sıkı olmayan ayakkabılar ve ayak parmakları üzerindeki basıncı azaltan tabanlık kullanmalıdır.

    Cerrahi tedavi

    İlaç eklemlerin kronik iltihaplanmasını durduramazsa, eklemin iltihaplı iç kısmı cerrahi olarak çıkarılabilir, buna sinovektomi denir. Hasar gören eklemler protez eklemler ile değiştirilebilir. Diğer cerrahi tedavi seçenekleri arasında pozisyon düzeltmeleri de vardır.

    Fizyoterapi

    Soğuk ve ısı uygulamak gibi fiziksel önlemler ağrıyı hafifletir ve gergin kaslara yardımcı olur. Romatoid artrit hastaları eklemleri esnek tutmak için bir egzersiz programına katılabilir ve pratik yapabilir. Genel olarak fizyoterapi güç, dayanıklılık, koordinasyon, duruş ve yürüme yeteneğini arttırır.

    Ergoterapi

    Ergoterapi el fonksiyonunu iyileştirir ve günlük aktivitelerde bağımsızlığı korur. Ergoterapi, eklem koruması ve yardımcıların kullanımını da içerir. Bazen, bilek atelleri de yardımcı olur.

    Fiziksel aktivite ve spor

    Fiziksel ve sportif faaliyetler, eklemlerin mevcut iltihaplanmasına ve fonksiyonel kısıtlamalarına iyi adapte edilmelidir. Ancak o zaman hastalık üzerinde olumlu bir etkisi olacaktır. Kontrollü spor, eklem hareketliliğini korur, gücü ve dayanıklılığı artırır ve böylece engelleri önler.

    Romatoid artrit diyeti

    Bol sebze ve meyve içeren dengeli bir diyet en iyisidir. Az yağlı et ve özellikle balıklar protein alımı için uygundur. Süt ürünleri kalsiyum içeriği nedeniyle iyi bir tercihtir.

    Romatoid artrit özellikle kortizon ilacı ile tedavi edildiğinde, kalsiyum ve D vitamini ihtiyacı artar. E vitamini ve balık yağlarının (omega-3 yağ asitleri) eklem iltihabı üzerinde olumlu bir etkisi olduğu görülmektedir.

    Romatoid artrit önlenebilir mi?

    Romatoid artrit gibi otoimmün hastalıklar, vücudun savunma sisteminde ciddi bir arıza olduğunu gösterir. Modern tıbbın bunun için bir açıklaması yoktur. Temel ilaç ve biyoloji ile bağışıklık sistemine inanılmaz derecede müdahale edebilse de, bugünün tıbbi tedavisinin beyan edilen amacı nedenlerle mücadele etmek değil, semptomları hafifletmek, geriletmektir.

    Bir immünolojik arıza için potansiyel tetikleyiciler şu anda tartışılmaktadır. Bunlar arasında – otoimmün bir hastalığa kalıtsal yatkınlığa ek olarak – toksinler, ağır metaller, gluten, enfeksiyonlar ve stres vardır.

    Örneğin, son araştırmalar nikotini ortak bir romatoid artrit tetikleyicisi olarak görüyor. Anlamlı bir şekilde, sigara içenlerde romatoid artritin daha şiddetli seyri vardır ve sigara içmeyenlere göre tedaviye daha az yanıt verirler. Diğer çalışmalar, görünüşte inflamatuar doku hormonlarının (sitokinler) romatoid artrit gelişiminde oynadığı önemli rolü incelemektedir.

    Bu tür araştırmalar, romatoid artritin gerçek nedeni bilinmese bile daha iyi prognozlar için umut veren yeni tedavi seçeneklerine yol açar. Ancak romatoid artritin önlenmesi için güvenilir öneriler hala netleştirilmemiştir.


    Kaynak ve ileri okuma:

    1. https://www.arthritis.org/diseases/rheumatoid-arthritisArthritis Foundation
    2. https://www.cdc.gov/arthritis/basics/rheumatoid-arthritis.html
    3. https://www.rheumatology.org/I-Am-A/Patient-Caregiver/Diseases-Conditions/Rheumatoid-Arthritis

    ETİKETLER:
    YORUMLAR

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.