Sistit Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Sistit, bakteri ve benzeri mikroplardan kaynaklanan bir hastalıktır. Bu mikroplar üretraya ve sonra mesaneye girerek enfeksiyona neden olur. Enfeksiyon genellikle mesanede gelişir ancak aynı zamanda böbreklere de yayılabilir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

12.02.2020
304
Sistit Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Sistit nedir?

Sistit, mesanenin iltihabı için kullanılan tıbbi terimdir. Çoğu zaman, iltihaplanma bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanır ve buna idrar yolu enfeksiyonu (İYE) denir. Mesane enfeksiyonu ağrılı ve sinir bozucu olabilir ve enfeksiyon böbreklerinize yayılırsa ciddi bir sağlık sorunu haline gelebilir.

Daha az yaygın olarak, sistit, belirli ilaçlara, radyasyon tedavisine veya kadın hijyen spreyi, spermisidal jeller veya uzun süreli bir kateter kullanımı gibi potansiyel tahriş edici maddelere bir reaksiyon olarak ortaya çıkabilir. Sistit, başka bir hastalığın komplikasyonu olarak da ortaya çıkabilir.

Bakteriyel sistit için olağan tedavi antibiyotiklerdir. Diğer sistit tiplerinin tedavisi altta yatan nedene bağlıdır.

Sistit neden olur?

Sistitin nedenleri, hastalığın bakteriyel olup olmadığına göre değişkenlik gösteren bir durumdur

Bakteriyel sistit

Bu tür, tipik olarak vücut dışındaki bakterilerin idrar yoluna üretradan girip çoğalmaya başladığında ortaya çıkar. Çoğu sistit vakasına bir tür Escherichia coli (E. coli) bakteri neden olur.

Bakteriyel mesane enfeksiyonları, cinsel ilişki sonucunda kadınlarda ortaya çıkabilir. Ancak cinsel olarak aktif olmayan kızlar ve kadınlar bile alt üriner sistem enfeksiyonlarına karşı hassastır. Çünkü kadın genital bölgesi genellikle sistite neden olabilecek bakterileri barındırır.

Bakteriyel olmayan sistit

Bakteriyel enfeksiyonlar sistitin en yaygın nedeni olmasına rağmen, bir dizi bulaşıcı olmayan faktör de mesanenin iltihaplanmasına neden olabilir. Bazı örnekler şunlardır:

  • İnterstisyel sistit: Ağrılı mesane sendromu olarak da adlandırılan bu kronik mesane iltihabının nedeni belirsizdir. Çoğu vaka kadınlarda teşhis edilir. Durumun teşhis edilmesi ve tedavisi zor olabilir.
  • İlaca bağlı sistit: Bazı ilaçlar, özellikle kemoterapi ilaçları, parçalanmış bileşenleri vücudunuzdan çıkarırken mesanenizin iltihaplanmasına neden olabilir.
  • Radyasyon sistiti: Pelvik bölgenin radyasyon tedavisi, mesane dokusunda inflamatuar değişikliklere neden olabilir.
  • Yabancı cisim sistiti: Bir kateterin uzun süreli kullanımı sizi bakteriyel enfeksiyonlara ve doku hasarına yatkın hale getirebilir, her ikisi de iltihaplanmaya neden olabilir.
  • Kimyasal sistit: Bazı insanlar köpük banyosu, kadın hijyen spreyleri veya spermisidal jeller gibi belirli ürünlerde bulunan kimyasallara aşırı duyarlı olabilir ve mesanede iltihaplanmaya neden olan alerjik tipte bir reaksiyon geliştirebilir.
  • Diğer durumlarla ilişkili sistit: Sistit bazen diyabet, böbrek taşları, genişlemiş prostat veya omurilik yaralanmaları gibi diğer bozuklukların bir komplikasyonu olarak ortaya çıkabilir.

Kimler risk altındadır?

Bazı insanların mesane enfeksiyonları veya tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları geliştirme olasılığı daha yüksektir. Sistitte kadınlar bir gruptandır. Bunun temel nedeni fiziksel anatomidir. Kadınların, bakterilerin mesaneye ulaşmak için kat etmesi gereken mesafeyi kısaltan daha kısa bir üretrası vardır.

İdrar yolu enfeksiyonu riski en yüksek kadınlar şunları içerir:

  • Cinsel olarak aktif olanlar: Cinsel ilişki bakterilerin üretraya itilmesine neden olabilir.
  • Hamile: Hamilelik sırasındaki hormonal değişiklikler mesane enfeksiyonu riskini artırabilir.
  • Menopoz: Postmenopozal kadınlarda değişen hormon seviyeleri sıklıkla İYE ile ilişkilidir.

Hem erkeklerde hem de kadınlarda diğer risk faktörleri şunları içerir:

  • İdrar akışına müdahale: Bu, mesanede bir taş veya erkeklerde genişlemiş bir prostat gibi durumlarda ortaya çıkabilir.
  • Bağışıklık sistemindeki değişiklikler: Bu, diyabet, HIV enfeksiyonu ve kanser tedavisi gibi bazı durumlarda olabilir. Zayıflamış bir bağışıklık sistemi bakteriyel ve bazı durumlarda viral mesane enfeksiyonu riskini artırır.
  • Mesane kateterlerinin uzun süreli kullanımı: Bu tüplere kronik hastalığı olan kişilerde veya yaşlı erişkinlerde ihtiyaç duyulabilir. Uzun süreli kullanım, mesane doku hasarının yanı sıra bakteriyel enfeksiyonlara karşı daha fazla güvenlik açığına neden olabilir.

Sistit belirtileri nelerdir?

Sistit belirtileri ve semptomları genellikle şunları içerir:

  • İdrar yapmak için güçlü, sürekli bir dürtü
  • İdrar yaparken yanma hissi
  • Sık ama az miktarda idrar yapma
  • İdrarda kan (hematüri)
  • Bulanık veya güçlü kokulu idrar yapma
  • Pelvik rahatsızlık
  • Alt karın bölgesinde baskı hissi
  • Düşük ateş

Küçük çocuklarda, alışılmadık altına kaçırma  da idrar yolu enfeksiyonunun (İYE) bir işareti olabilir. Ancak genellikle tek başına gece altına kaçırma, bir İYE ile ilişkili değildir.

Ne zaman doktora görünmeli?

Aşağıdakiler dahil olmak üzere böbrek enfeksiyonu için ortak belirti ve semptomlarınız varsa doktora görünmenizde fayda vardır:

  • Sırt veya yanlar ağrı
  • Ateş ve titreme
  • Mide bulantısı ve kusma

Birkaç saat veya daha uzun süren acil, sık veya ağrılı idrara çıkmanız durumunda veya idrarınızda kan fark ederseniz, doktora görünün. Geçmişte bir İYE teşhisi konduysa ve önceki bir İYE’yi taklit eden belirtiler geliştirirseniz de doktora görünmekte fayda vardır.

Ayrıca bir antibiyotik kürünü bitirdikten sonra sistit belirtileri geri gelirse doktorunuza görünün. Farklı bir ilaç türüne ihtiyacınız olabilir.

Sistit nasıl teşhis edilir?

Sistit belirtileriniz varsa, mümkün olan en kısa sürede doktorunuzla konuşun. Belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi tartışmaya ek olarak, doktorunuz aşağıdaki gibi bazı testleri önerebilir:

  • İdrar analizi: Şüpheli bir mesane enfeksiyonu için doktorunuz idrarınızda bakteri, kan veya irin olup olmadığını belirlemek için idrar örneği isteyebilir.
  • Sistoskopi: Bu test sırasında doktorunuz, hastalık belirtileri ve idrar yolunuzu görüntülemek için idrar yolunuzdan idrar yolunuza bir sistoskop (ışık ve kamera takılı ince bir tüp) yerleştirir. Sistoskopu kullanarak doktorunuz laboratuvar analizi için küçük bir doku örneğini (biyopsi) çıkarabilir. Ancak, ilk kez sistit belirtileri yaşıyorsanız, muhtemelen bu teste ihtiyaç duyulmaz.
  • Görüntüleme: Görüntüleme testi genellikle gerekli değildir, ancak bazı durumlarda – özellikle enfeksiyon kanıtı bulunmadığında – görüntüleme yararlı olabilir. Örneğin, bir röntgen veya ultrason doktorunuzun bir tümör veya yapısal anormallik gibi mesane iltihabının diğer potansiyel nedenlerini keşfetmesine yardımcı olabilir.

Sistit nasıl tedavi edilir?

Bakteriyel enfeksiyonun neden olduğu sistit genellikle antibiyotiklerle tedavi edilir. Bakteriyel olmayan sistit tedavisi altta yatan nedene bağlıdır.

Bakteriyel sistitin tedavisi

Antibiyotikler, bakterilerin neden olduğu sistit için ilk tedavi hattıdır. Hangi ilaçlar kullanılacağı, genel sağlığınıza ve idrarınızda bulunan bakterilere ve ne kadar zamandır bulunduğuna bağlıdır.

  • İlk enfeksiyon: Semptomlar genellikle antibiyotik tedavisinden birkaç gün sonra önemli ölçüde iyileşir. Bununla birlikte, enfeksiyonunuzun şiddetine bağlı olarak muhtemelen üç gün ila bir hafta boyunca antibiyotik almanız gerekecektir. Tedavinin süresi ne olursa olsun, enfeksiyonun tamamen gittiğinden emin olmak için doktorunuz tarafından reçete edilen tüm antibiyotikleri kullanmalısınız.
  • Tekrarlayan enfeksiyon: Tekrarlayan İYE’leriniz varsa, doktorunuz daha uzun antibiyotik tedavisi önerebilir veya sizi ürolojik anormalliklerin enfeksiyonlara neden olup olmadığını görmek için idrar yolu bozuklukları konusunda uzmanlaşmış bir doktora (ürolog veya nefrolog) yönlendirebilir. Bazı kadınlar için, cinsel ilişkiden sonra tek bir doz antibiyotik almak yardımcı olabilir.
  • Hastane kaynaklı enfeksiyon: Hastane kaynaklı mesane enfeksiyonlarını tedavi etmek zor olabilir, çünkü hastanelerde bulunan bakteriler genellikle toplum kökenli mesane enfeksiyonlarını tedavi etmek için kullanılan yaygın antibiyotik tiplerine dirençlidir. Bu nedenle, farklı tipte antibiyotikler ve farklı tedavi yaklaşımları gerekebilir.

Unutmayın, hangi ilacı alacağınıza doktorunuz karar verecektir.

İntersistiyel sistit tedavisi

İnterstisyel sistit ile inflamasyonun nedeni belirsizdir, bu nedenle her vaka için en iyi olan tek bir tedavi yoktur. İnterstisyel sistit belirtilerini ve semptomlarını hafifletmek için kullanılan tedaviler şunları içerir:

  • Oral olarak alınan veya doğrudan mesanenize yerleştirilen ilaçlar
  • Mesaneyi su veya gazla (mesane distansiyonu) germe ve ameliyat gibi semptomları iyileştirmek için mesanenizi manipüle eden prosedürler
  • Pelvik ağrıyı hafifletmek ve bazı durumlarda idrar sıklığını azaltmak için hafif elektrik darbeleri kullanan sinir stimülasyonu

Diğer bulaşıcı olmayan sistit formlarının tedavisi

Köpük banyosu veya spermisitler gibi ürünlerde belirli kimyasallara aşırı duyarlıysanız, bu ürünlerden kaçınmak semptomları hafifletmeye ve daha fazla sistit ataklarını önlemeye yardımcı olabilir.

Kemoterapi veya radyasyon tedavisinin bir komplikasyonu olarak gelişen sistit tedavisi, genellikle ilaçlarla ve mesane tahriş edicilerini temizlemek için hidrasyon ile ağrı yönetimine odaklanır.

Sistit önlenebilir mi?

Sistite sıklıkla maruz kalıyorsanız, deneyebileceğiniz bazı şeyler vardır. Ancak, bu önlemlerin çoğunun ne kadar etkili olduğu açık değildir. Bu önlemler şunları içerir:

  • Cinsel organınızın etrafında parfümlü köpük banyosu, sabun veya pudra kullanmayın.
  • Banyoda cinsel organ etrafına kimyasal uygulamayın.
  • Tuvaletinizi geciktirmeyin ve her zaman mesanenizi tamamen boşaltın.
  • Bol miktarda sıvı içmek, mesanenizde bakteri çoğalmasını önlemeye yardımcı olabilir.
  • Tuvaletten sonra kendinizi daima önden arkaya doğru temizleyin.
  • Seks yaptıktan sonra mesanenizi mümkün olan en kısa sürede boşaltın.
  • Naylon gibi sentetik malzemeler yerine pamuktan yapılmış iç çamaşırı giyin ve dar pantolon giymeyin.

Kızılcık suyu içmek geleneksel olarak sistit alma şansınızı azaltmanın bir yolu olarak önerilmiştir. Ancak, büyük çalışmalar önemli bir fark yaratmadığını öne sürmüştür.

Kaynak: mydr.com.au


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

ETİKETLER:
YAZAR BİLGİSİ
Dr. Meryem Alaska
7 Mayıs 1984 Bursa doğumluyum. Küçüklüğümden beri hep doktor olmak istemiştim ve çalışmalarımın karşılığında üniversite sınavında Tıp Fakültesi kazanmıştım. Şu anda üniversiteyi bitirdim ve kadın hastalıkları üzerinde çalışıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.