Stevens Johnson Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Stevens Johnson sendromu, cildi, mukoza zarını, cinsel organları ve gözleri etkileyen nadir fakat ciddi bir hastalıktır ve vakit kaybetmeden tedavi edilmelidir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

29.07.2020
213
Stevens Johnson Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Stevens Johnson sendromu nedir?

Stevens Johnson sendromu, cilt ve mukoza zarlarında görülen nadir, ciddi bir hastalıktır. İlaca verilen bir reaksiyonun ardından, grip benzeri semptomlarla başlayan ve etkilenen ciltte kabarcıkların yayıldığı ağrılı bir döküntüdür. Daha sonra etkilenen cildin üst tabakası ölür, dökülür ve birkaç gün sonra iyileşmeye başlar.

Stevens Johnson sendromu genellikle hastaneye yatmayı gerektiren tıbbi bir acil durumdur. Tedavi, nedeni ortadan kaldırmaya, yaraları iyileştirmeyi, ağrıyı kontrol etmeye ve cilt yeniden toparlandıkça komplikasyonları en aza indirmeye odaklanır. İyileşmesi haftalar ila aylar alabilir.

Durumun daha ciddi bir şekline toksik epidermal nekroliz (TEN) denir. Bu durum, cilt yüzeyinin %30’undan fazlasını ve mukoza zarlarında geniş hasarları içerir.

Eğer Stevens Johnson sendromuna bir ilaç neden olmuşsa, bu ilacı ve bununla yakından ilişkili olan ilaçların yan etkilerini doktor kontrolünde kalıcı olarak önlemek gerekmektedir.

Stevens Johnson sendromu neden olur?

Stevens Johnson sendromu nadir ve öngörülemeyen bir hastalıktır. Doktorlar kesin nedenini tanımlayamayabilir, ancak genellikle durum ilaç, enfeksiyon veya her ikisi tarafından tetiklenir. Etkilenen kişiler ilaçları kullanırken veya kullanmayı bıraktıktan iki hafta sonrasına kadar tepki gösterebilir.

Stevens Johnson sendromuna neden olabilecek ilaçlar şunları içerir:

  • Allopurinol gibi anti-gut ilaçları
  • Nöbetleri ve akıl hastalığını tedavi etmek için ilaçlar (antikonvülzanlar ve antipsikotikler)
  • Antibakteriyel sülfonamidler (sülfasalazin dahil)
  • Nevirapin (Viramune, Viramune XR)
  • Asetaminofen (Tylenol, diğerleri), ibuprofen (Advil, Motrin IB, diğerleri) ve naproksen sodyum (Aleve) gibi ağrı kesiciler

Stevens Johnson sendromuna neden olabilecek enfeksiyonlar arasında pnömoni ve HIV/AIDS bulunur.

Kimler risk altındadır?

Stevens Johnson sendromu geliştirme riskini artıran faktörler şunlardır:

  • HIV enfeksiyonu: HIV’li insanların, normal insanlara göre bu sendroma yakalanma riski yaklaşık yüz kat fazladır.
  • Zayıflamış bir bağışıklık sistemi: Bağışıklık sistemi organ nakli, HIV/AIDS ve otoimmün hastalıklardan etkilenebilir.
  • Kanser: Kanserli insanlar, özellikle kan kanseri olanlar, Stevens Johnson sendromu açısından yüksek risk altındadır.
  • Stevens Johnson sendromunun geçmişi: Hasta bu durumun ilaçla ilgili bir formuna sahipse, o ilacı tekrar kullanırsa hastalığın da tekrarlama riski vardır.
  • Ailede Stevens Johnson sendromunun geçmişi: Bir aile üyesinde Stevens Johnson sendromu varsa, ailenin diğer üyeleri de risk altındadır.
  • Genetik faktörler Bazı genetik varyasyonlara sahip olmak, özellikle de nöbet, gut hastalığı veya akıl hastalığı için ilaç kullanmak riski artırır.

Stevens Johnson sendromu belirtileri nelerdir?

Bir döküntü gelişmeden bir ila üç gün önce, Stevens Johnson sendromunun erken belirtileri görülebilir. Bunlar arasında aşağıdakiler vardır:

  • Ateş
  • Boğaz ağzı
  • Yorgunluk
  • Göz yanması

Sendrom geliştikçe, diğer belirtiler aşağıdakileri içerir:

  • Açıklanamayan yaygın cilt ağrısı
  • Yayılan kırmızı veya morumsu bir döküntü
  • Ciltte kabarcıklar
  • Kabarcıklar oluştuktan sonraki günler içinde cildin dökülmesi

Ne zaman doktora görünmeli?

Stevens Johnson sendromu derhal tıbbi yardım gerektirir. Bu durumun belirtileri yaşanırsa, acil tıbbi yardım alınmalıdır. İlaca bağlı reaksiyonlar bir ilacın kullanımı sırasında veya ilacın kesilmesinden iki hafta sonra ortaya çıkabilir.

Steven Johnson sendromu nasıl teşhis edilir?

Stevens Johnson sendromunu teşhis etmek için kullanılan testler ve prosedürler şunları içerir:

  • Tıbbi geçmişin gözden geçirilmesi ve fizik muayene: Doktorlar, Stevens  Johnson sendromunu mevcut ve yakın zamanda durdurulmuş ilaçların gözden geçirilmesi ve fizik muayene de dahil olmak üzere tıbbi geçmişe göre tanımlayabilir.
  • Cilt biyopsisi: Teşhisi doğrulamak ve diğer olası nedenleri dışlamak için doktor laboratuvar testi (biyopsi) için bir cilt örneği alır.
  • Kültür: Enfeksiyonu doğrulamak veya dışlamak için cilt veya diğer bölgelerden kültür alınabilir.
  • Görüntüleme: Semptomlara bağlı olarak, doktor pnömoniyi kontrol etmek için göğüs röntgeni gibi bir görüntüleme testi isteyebilir.
  • Kan testleri: Bunlar enfeksiyonu veya diğer olası nedenleri doğrulamak için kullanılır.

Stevens Johnson sendromu nasıl tedavi edilir?

Stevens Johnson sendromunu tedavi etmek, muhtemelen yoğun bakım ünitesinde veya yanık ünitesinde hastaneye yatmayı gerektirir.

Gereksiz ilaçları durdurmak

Stevens Johnson sendromunu tedavi etmenin ilk ve en önemli adımı, buna neden olabilecek herhangi bir ilacı almayı bırakmaktır. Soruna hangi ilacın neden olabileceğini tam olarak belirlemek zor olduğundan, doktor hastaya tüm gereksiz ilaçları almayı bırakmasını önerebilir.

Destekleyici bakım

Hastanedeyken alınacak destekleyici bakım şunları içerir:

  • Sıvı değişimi ve beslenme: Cilt kaybı vücuttan önemli ölçüde sıvı kaybına neden olabileceğinden, sıvıların değiştirilmesi tedavinin önemli bir parçasıdır. Burun içine sokulan ve mideye yönlendirilen bir tüpten (nazogastrik tüp) sıvılar ve besinler alınabilir.
  • Yara bakımı: Serin, ıslak kompresler kabarcıkların iyileşmesine yardımcı olur. Sağlık ekibi ölü cildi nazikçe çıkarabilir ve etkilenen bölgelere petrol jeli (Vazelin) veya ilaçlı bir pansuman koyabilir.
  • Göz bakımı: Ayrıca bir göz uzmanından (göz doktoru) bakıma ihtiyaç duyulabilir.

İlaç tedavisi

Stevens Johnson sendromunun tedavisinde kullanılan ilaçlar şunları içerir:

  • Rahatsızlığı azaltmak için ağrı kesici ilaç
  • Gözlerin ve mukoza zarlarının iltihaplanmasını azaltmak için ilaç (topikal steroidler)
  • Gerektiğinde enfeksiyonu kontrol etmek için antibiyotikler
  • Şiddetine bağlı olarak, kullanımlarının değeri tartışmalı olmasına rağmen, oral kortikosteroidler ve intravenöz immün globulin dahil olmak üzere diğer sistemik ilaçlar

Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.

Stevens Johnson sendromunun altında yatan neden ortadan kaldırılabilir ve cilt reaksiyonu durdurulabilirse, yeni cilt birkaç gün içinde gelişmeye başlayabilir. Ağır vakalarda, tam iyileşme birkaç ay sürebilir.

Yaşam tarzı ve ev ilaçları

Bir kişide Steven Johnson sendromu varsa, aşağıdakileri yaptığından emin olmalıdır:

  • Tepkiye neyin sebep olduğunu bilmek: Durum bir ilaçtan kaynaklanıyorsa, adını ve yakından ilişkili ilaçların adı öğrenilmelidir.
  • Sağlık uzmanlarını bilgilendirmek: Hasta tüm sağlık uzmanlarına Stevens Johnson sendromuna sahip olduğunu söylemelidir. Reaksiyon bir ilaçtan kaynaklandıysa, bu ilaç da özellikle bildirilmelidir.
  • Tıbbi bilgi bileziği veya kolye takmak: Acil durumlarda ilgili kişilerin bilgilendirilmesi için, bir bilgi kartı taşınabilir.

Stevens Johnson sendromu önlenebilir mi?

Stevens Johnson sendromunu önleme konusunda genel olarak aşağıdakiler yapılabilir:

  • Bazı ilaçları almadan önce genetik test düşünmek: ABD Gıda ve İlaç Dairesi, tedaviye başlamadan önce HLA-B * 1502 adlı bir gen varyasyonu için Asya ve Güney Asya kökenli insanların taranmasını önermektedir.
  • Bu rahatsızlık varsa, onu tetikleyen ilaçlardan kaçınmak: Stevens Johnson sendromunda doktor bunun bir ilaçtan kaynaklandığını söylediyse, bu ilacı ve bunun gibi diğer ilaçları kullanmaktan kaçınılmalıdır. Bu, genellikle ilk nüksten daha şiddetli ve ölümcül olabilen bir nüksü önlemenin anahtarıdır.

Stevens Johnson sendromu komplikasyonları

Stevens Johnson sendromunun olası komplikasyonları şunları içerir:

  • Dehidrasyon: Cildin döküldüğü alanlar sıvı kaybeder. Ağız ve boğazdaki yaralar sıvı alımını zorlaştırabilir ve dehidrasyona neden olabilir.
  • Kan enfeksiyonu (sepsis): Sepsis, bir enfeksiyondan gelen bakteriler kan dolaşımına girdiğinde ve vücuda yayıldığında ortaya çıkar. Sepsis, şok ve organ yetmezliğine neden olabilecek hızla ilerleyen, hayatı tehdit eden bir durumdur.
  • Göz problemleri: Stevens Johnson sendromunun neden olduğu döküntü, göz iltihabına, göz kuruluğuna ve ışığa duyarlılığa neden olabilir. Ağır vakalarda görme bozukluğuna ve nadiren körlüğe yol açabilir.
  • Akciğer tutulumu Steven Johnson sendromu akut solunum yetmezliğine yol açabilir.
  • Kalıcı cilt hasarı: Stevens Johnson sendromundan sonra cilt yeniden geliştiğinde, anormal şişlik, renklenme ve yara izleri olabilir. Kalıcı cilt problemleri saçın dökülmesine neden olabilir ve tırnaklar normal olarak büyümeyebilir.

Kaynak:

  1. Mayoclinic.org
  2. Nhs.uk
  3. Ghr.nlm.nih.gov
  4. Dermnetnz.org

Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

YAZAR BİLGİSİ
Dr. Merve Gürkan
12 Nisan 1981 Aydın doğumluyum. Üniversiteye kadar eğitimimi burada gördüm. Daha sonra ise Tıp Fakültesini kazandım ve burada gerekli eğitimleri gördükten sonra cildiye doktoru oldum. Şu anda ismini vermek istemediğim özel bir hastanede çalışıyorum. Vakit bulabilirsem Medikal Rehber sitesi için yazıyorum ve alanımla ilgili yazılanları kontrol ediyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.