Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 32°C
Rüzgarlı

Tiroid Bezi Nedir? Tiroid Bezi Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Tiroid bezi dediğimiz şey, kelebek şeklinde, boynun ortasında bulunan küçük bir organeldir. Birincil işlevi vücudun metabolizmasını kontrol altında tutmaktır. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Tiroid Bezi Nedir? Tiroid Bezi Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Tiroid bezi nedir?

Tiroid bezi adem elması dediğimiz yerin altında kalan, genellikle en fazla 30-60 gr arasında olan organdır. Bu organın görevi iki hormon olan T3 (triiyodotironin) ve T4’ün (tetraiodotironin veya tiroksin) üretilmesi ve salınmasıdır.

Bu hormonlar organizmanın metabolizmasını kesin olarak belirler ve çok sayıda vücut fonksiyonunu etkiler. Bunlar arasında enerji tüketimi, vücut ısısının düzenlenmesi, sinirlerin, kasların, kalp, dolaşım, mide ve bağırsakların aktivitesi, zihinsel sağlık, cinsellik, özellikle çocuklarda fiziksel ve zihinsel gelişim sayılabilir.

Bu organa ait hormonların üretimi ve salınımı, hipofiz bezi ve beyindeki hipotalamus adı verilen başka bir bölge tarafından düzenlenir. İki kontrol bölgesi kandaki hormon seviyelerini izler. Bu azalırsa, hipofiz bezi, bu organın hormon salınımının artmasına neden olan haberci madde TSH’yi serbest bırakır.

Öte yandan, hormon seviyesi normal seviyeleri aşarsa, hipofiz bezi normal hormon oranları geri kazanılana kadar ilave TSH tutar.

Tiroid bezi hakkında bilinmesi gerekenler

Bu küçük organel hakkında bilinmesi gerekenler aşağıda başlıklar sıralanmıştır:

1- Tiroid hastalıkları ne kadar yaygındır?

Tiroid bezindeki bozukluklar ve guatr hastalığı benzeri değişiklikler nispeten sık görülür. Genellikle zararsızdırlar. Tedavi sadece belirli durumlarda gereklidir.

2- Tiroid nasıl çalışır?

İki önemli hormon; triiyodotironin (T3) ve tiroksin (T4) tiroid bezinde üretilir ve oradan kana girer. Bu hormonları üretmek için tiroid bezinin protein ve iyota ihtiyacı vardır. İnsan vücudu kendi iyotunu üretmediğinden, yiyecek yoluyla yeterli miktarlarda tüketilmelidir. İyot eksikliği oluşursa, tiroid bezi büyüyebilir ve guatr oluşturabilir. Tiroid bezinde oluşan kalsitonin hormonu da kalsiyum metabolizmasında rol oynar.

3- Aşırı aktif ve az aktif tiroid nedir?

Troid bezi çok fazla veya çok az hormon üretiyorsa, aşırı veya yetersiz fonksiyondan bahsedilir. Bu, tiroid bezi tarafından kontrol edilen vücut fonksiyonlarını etkiler ve semptomlar çeşitlidir.

Aşırı aktif tiroid bezi (hipertiroidizm), örneğin, sinirlilik, konsantrasyon eksikliği, uykusuzluk ya da artan bir terleme ile kendini gösterebilir.

Öte yandan, az aktif tiroid bezi (hipotiroidizm) belirtileri, soğuğa duyarlılığa, halsizliğe veya depresif ruh hallerine neden olabilir.

4- Hangi tiroid değerleri normaldir?

Doktor genellikle teşhis için TSH değerini belirler. TSH, hipofiz bezinde üretilen bir hormondur. Tiroid hormonu üretimini kontrol eder. Normal, belirli bir spektrumda bulunan bir TSH değeridir. Normal aralık 0,4 ila 4 arası bir TSH değeridir. Tiroid hormonları T3 ve T4 için değerler yaşam durumuna bağlı olarak değişebilir. Genç kadınlar genellikle daha yüksek hormon seviyelerine sahiptir. Bununla birlikte yaşlı insanlarda hafif bir az aktif tiroid normaldir.

5- Tiroid hastalıkları nelerdir?

Aşırı aktif ve az aktif tiroid bezi çeşitli nedenlere ve hastalıklara bağlı olabilir. Az aktif tiroid sadece nadir durumlarda konjenitaldir; genellikle iltihaplanma gibi tiroid dokusunda hasarın sonucudur. Örneğin haşimato hastalığında vücut kendi sağlıklı dokularına saldırır. Bu nedenle bu hastalık otoimmün bir hastalıktır.

Graves hastalığında ise tiroid bezinin kontrolsüz bir şekilde hormon ürettiği görülür ve bu da otoimmün bir hastalıktır. Vücut, tiroid hormonlarının salınımının artmasına neden olan bazı antikorlar üretir.

Ayrıca tiroid kanseri (tiroid karsinomu) vardır. Bu kanser türünün nedenleri tam olarak anlaşılmamıştır. Bir risk faktörü, X-ışınlarına veya radyoaktif radyasyona maruz kalmanın artmasıdır. Örneğin her yıl Almanya’da yaklaşık 5000 kişi tiroid kanseri geliştirmektedir.

6- Tiroid hastalıkları nasıl anlaşılır?

Boyundaki guatr, olası bir tiroid hastalığının en görünür belirtisini sağlar, ancak elbette tüm bozukluklarda mevcut değildir. Sadece doktor güvenilir bir tanı koyabilir. Semptomlar bir sorunu gösterebilir, ancak belirtiler her zaman kendini belli etmeyebilir. Bu nedenle tiroid hastalığı olduğundan şüphelenilen kişilere kesinlikle tıbbi muayene yapılması önerilmektedir.

7- Tirod hastalıkları tedavisi nelerdir?

Tedavi, hastalığın türüne bağlıdır. Temel olarak, çoğu tiroid problemi şimdi yüksek bir başarı oranı ile tedavi edilebilir. Örneğin, hipotiroidizmi olan hastalara sentetik tiroksin (T4) içeren tabletler yardımcı olabilir. Hipertiroidizm genellikle anti-tiroid ilaçları ile tedavi edilir ve bu tiroid hormonlarının üretimini engellerler. Bu önlem yeterli değilse, radyoiyot tedavisi veya cerrahi de bir seçenektir.

8- Sağlık kontrolü yaptırmalı mıyım?

Belli bir dereceye kadar tiroid bozuklukları da kalıtsaldır. Ailenizde çok sayıda tiroid hastalığı veya guatr vakası varsa, akut semptomlar olmasa bile bir kontrol yararlı olabilir. Bu konuda aile doktorunuzla konuşmak en iyisidir.

Doktor tiroid bezini düzensizlikler için palpe edebilir. Ek olarak, organı incelemek ve TSH değerini belirlemek için ultrason da kullanabilir.

9- Nasıl koruma sağlanabilir?

En önemli önleyici tedbir yeterli miktarda iyot alımıdır. Günlük ihtiyaçlar, yaş ve çevresel etki gibi çeşitli faktörlere bağlıdır. Bir yetişkin için önerilen iyot alımı 200 mikrogramdır.

İyotlu tuza ek olarak, diğer birçok gıda da bu konuda önemli bir rol oynar. İyotlu tuz yoluyla aldığınız miktar, günlük iyot ihtiyacınızı karşılayamaz. Örneğin, büyük miktarlarda iyot içeren ekmek, iyot dengesini korumak için çok daha önemlidir. Süt, süt ürünleri, balık ve deniz ürünleri de günlük iyot ihtiyacını karşılamaya yardımcı olur.

Ayrıca, sigaradan uzak durmak da akıllıca bir tercih olacaktır. Sigara dumanı tiroid bezinde iyot alımını engelleyen siyanür içerir.

10- Fazla iyot zararlı mı?

Endokrinolog Roland Gärtner, “Günlük gıda alımı yoluyla çok fazla miktarda iyot tüketmek neredeyse imkansız” diyor. “Bununla birlikte, bazen büyük miktarlarda iyot içeren bazı ilaçlara dikkat etmelisiniz.”

Sonuç

Gördüğünüz gibi, tiroid bezinin kendisi küçük olmasına rağmen hayatımızdaki rolü oldukça büyüktür. Bunun hakkında bilgi sahibi olmak hem olası tiroid hastalıklarına karşı uyanık olmanızı sağlar, hem de bu minik organın sağlığına daha çok dikkat etmenizi sağlar.

Kaynak: ncbi.nlm.nih.gov


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

ETİKETLER:
Dr. Emrah Gürkan
Dr. Emrah Gürkan
20 Nisan 1984 İstanbul doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum ve özel bir hastanede çalışıyorum. Halkın sağlıklı ve kaliteli bilgilere ulaşması için Medikal Rehber sitesi için yazıyorum, bazen de yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.