Medikal Rehber

Ülseratif Kolit Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

01.02.2020
125

Ülseratif kolit, sindirim sisteminde uzun süreli inflamasyona ve yaralara sebebiyet veren kronik inflamatuar bağırsak hastalığıdır. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Ülseratif Kolit Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Ülseratif kolit nedir?

Ülseratif kolit, kalın bağırsak (kolon) ve rektumun astarını etkileyen kronik inflamatuar bağırsak hastalığıdır. Bu rahatsızlığı olan kişilerin kolon ve rektumlarında periyodik olarak alevlenen ve kanlı dışkı ve ishale neden olan küçük ülserler ve küçük apseler vardır.

Bu hastalık, hastalığın yok olduğu göründüğü farklı parlama ve remisyon dönemleri ile bilinmektedir. Remisyon dönemleri haftalardan yıllara kadar sürebilir.

İnflamasyon çoğu zaman rektumda başlar ve daha sonra kolonun diğer bölümlerine yayılabilir. Kolonun ne kadar etkilendiği kişiden kişiye göre değişir.

Eğer inflamasyon rektum ile sınırlıysa, hastalığa ülseratif proktit de denebilir. Bahsettiğimiz hastalık, Crohn hastalığının aksine, yemek borusu, mide ya da ince bağırsakları etkilemez.

Birlikte gruplandıklarında ülseratif kolit ve crohn hastalığı, bağırsakta iltihaplanmaya neden oldukları için iltihaplı bağırsak hastalığı olarak da adlandırılır.

Ülseratif kolit nedenleri

Ülseratif kolitin gerçek nedeni büyük ölçüde bilinmemektedir. Bununla birlikte, bilim insanları bu hastalığın gelişimine çeşitli faktörlerin dahil olduğunu varsaymaktadır.

Bazı kalıtsal değişiklikler hastalığı destekliyor gibi görünmektedir. Hastalığı olan birinci derece akrabaların ülseratif kolit geliştirme olasılığı 10 ila 15 kat daha fazladır.

Ek olarak, bağırsak duvarının rahatsız edici bir bariyer fonksiyonu, sinir veya vasküler bozukluklar gibi iç faktörler ve patojenlerle tekrarlanan iltihaplanma gibi dış faktörler vardır. Bu gibi durumlar bağırsakta bağışıklık sisteminin kalıcı olarak sorun oluşturmasına yol açabilir. Sonuç olarak, orada iltihap oluşur.

Ülseratif kolitin zihinsel stresin neden olduğu psikosomatik bir hastalık olduğu görüşü doğrulanamamıştır. Bunlar ülseratif kolitin “nedeni” değildir. Ancak, ruhsal bozukluklar hastalığın seyrini ve şiddetini etkileyebilir, ancak aynı zamanda hastalığın kendisi ve ilgili şikayetler de zihinsel refah üzerinde önemli bir olumsuz etkiye sahip olabilir ve hasta üzerinde büyük bir baskı yaratabilir.

Ülseratif kolit belirtileri

Hastalık genellikle sol alt karın bölgesinde kanlı, sümüklü ishal ve kramplı karın ağrısı ile kendini gösterir. Ateş, fiziksel güçsüzlük ve inkontinans dahil sık sık dışkılama dürtüsü diğer olası semptomlardır.

Aynı zamanda cilt değişiklikleri, eklemlerde şişme ve göz enfeksiyonları oluşabilir. Hastalık ağırlıklı olarak epizodlarda, yani semptomsuz fazlardan sonra, hastalığın ani, az ya da çok şiddetli saldırıları gelir. Şiddetli alevlenmeler artmış kalp atış hızı, hızlı kilo kaybı olarak kendini gösterebilir.

Vakaların yaklaşık yüzde beşinde, hasta kesintisiz semptomlardan muzdariptir. Şok yaratabilecek ani ve şiddetli semptomlar çok daha nadir görülür.

Ülseratif kolit teşhisi

Doktor öncelikle şikayetlerin türü, yoğunluğu ve seyri, son yolculuklar, gıda intoleransı, bulaşıcı ishal hastalığı olan hastalarla temas, ailede kronik inflamatuar bağırsak hastalıklarının varlığı ve eşlik eden veya önceki hastalıklarınızı bilmek isteyecektir. Daha sonra ise kapsamlı bir fizik muayene yapacaktır.

İnflamatuar bir bağırsak hastalığından şüpheleniliyorsa rektal muayene özellikle önemlidir. Doktor ayrıca cilt, gözler ve eklemlerdeki semptomlara da dikkat eder.

Laboratuvarda kan ve dışkı örnekleri incelenir. Kan analizinde, iltihaplanma, anemi ve vücutta vitamin ve mineral eksikliğini gösteren değerler özellikle önemlidir. Dışkıda bakteri ve içerdiği kan izleri kontrol edilir.

Bağırsak, tüm karın boşluğunun ultrasonu ve kolonoskopi ile spesifik olarak incelenebilir. Ülseratif kolitli hastalarda düzenli kolonoskopi de önemlidir çünkü kolon kanseri riski artar. Bağırsaktan doku örnekleri gerekli olabilir. Bazı durumlarda, tüm bağırsağın manyetik rezonans görüntülemesi de yardımcı olabilir.

Başka bir inflamatuar bağırsak hastalığı olan Crohn hastalığından ülseratif kolitin açık bir şekilde ayrılması, tedavi planlaması ve prognozu için kullanılır. Ancak, bu her zaman mümkün değildir.

Ülseratif kolit tedavisi

Ülseratif kolitin tedavisi aşağıdaki dört türe dayanır:

  1. Beslenme tedavisi
  2. İlaç tedavisi
  3. Cerrahi tedavi
  4. Psikoterapi

Beslenme tedavisi

Ülseratif kolit için özel bir diyet yoktur. Çoğu zaman, hastanın kendisi hangi gıdaların iyi tolere edildiği ve hangi gıdaların semptomları hatta inflamatuar bir alevlenmeyi teşvik ettiği konusunda deneyime sahiptir. İnflamatuar bir aşamada, sıcak baharatlar gibi tahriş edicilerin önlenmesi yardımcı olabilir. Bu süre zarfında yeterli vitamin alımı önemlidir.

Beslenme durumuna bağlı olarak, hasta bir gastrik tüp veya infüzyon yoluyla beslenebilir. Vitamin veya demir eksikliği gibi ek eksiklikler varsa, bu maddeleri bir prob veya infüzyon yoluyla da alacaktır.

İlaç tedavisi

Ülseratif kolitin akut atağındaki terapötik amaç, bir yandan iltihabı bastırmak, diğer yandan kalıcı hasar ve hastalığın olası komplikasyonlarla daha fazla yayılmasından kaçınılmalıdır.

İnflamasyonun ciddiyetine ve yerine bağlı olarak, çeşitli anti-inflamatuar ilaçlar kullanılır.
İmmünsüpresanlar akut ülseratif kolit atakları veya artık diğer tedavilere cevap vermeyenler için reçete edilebilir. Bu maddeler vücudun savunma sistemini bastırır. 5-aminosalisilatlar genellikle süpozituvarlar, köpükler veya lavmanlar şeklinde, muhtemelen tabletler ve gerekirse kortizon preparatları olarak kullanılır.

Kortizon preparatları yeterince etkili değilse, intolerans veya kontrendikasyonlar nedeniyle kullanılamıyorsa, siklosporin, takrolimus veya infliksimab gibi alternatifler mevcuttur.

Şiddetli ataklar için hastaneye yatış gerekebilir.

Anti-enflamatuar ilaçlar veya hatta immünosüpresanlar, daha fazla nüksetmeyi önlemek için akut nüksler arasındaki fazlarda da kullanılır. 5-aminosalisilatları tolere edemeyen hastalar, patojenik olmayan bir Escherichia coli suşu ile de tedavi edilebilir.

Karın ağrısı devam ederse, doktor ağrı kesici ilaç da reçete edebilir.

İmmünsüpresif tedavi ile enfeksiyon riski artar. Yaşlı ve yetersiz beslenen insanlar özellikle risk altındadır. Enfeksiyonları önlemek için, standart aşılara ek olarak (örneğin influenza, pnömokok, suçiçeği, hepatit B, papilloma virüslerine karşı) çeşitli başka aşıların yapılması önerilir.

Beslenme söz konusu olduğunda olası enfeksiyon riski de dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, immünsüpresif tedavi gören hastalar çiğ süt, çiğ süt ve peynir, çiğ yumurta, çiğ balık ve deniz ürünlerinden kaçınmalı ve yurtdışına seyahat ederken olası enfeksiyon riskini dikkate almalıdır.

Cerrahi tedavi

Ülseratif kolit, ilaç tedavisine rağmen şiddetli bir nüksetme iyileşmezse, şiddetli nüksler sık ​​sık görülürse ve hastanın genel durumu sürekli olarak bozulursa, cerrahi müdahale bir seçenektir.

Komplikasyonlar ve ilaç tedavisinin etkisizliği de ameliyat için bir neden olabilir. Ağır kanama, toksik bir megakolon veya bağırsak duvarında delikler varsa, cerrahi tedavi kesinlikle gereklidir.

Bu genellikle kolonun tamamen çıkarılması anlamına gelir. Kalın bağırsağın kısmen çıkarılmasıyla, hastalığın genellikle tekrar ortaya çıkma riski çok yüksektir. Bu nedenle cerrah genellikle tüm kolonu çıkarır. Hastalık ince bağırsağa yayılmadığından, bağırsağın bu bölümü bırakılır.

Çoğu durumda, kontinans bir şekilde çalıştırılabilir. Bu, bağırsak sfinkterinin sağlam kaldığı anlamına gelir, böylece yapay bağırsak çıkışı gerekmez.

Psikoterapi tedavisi

Ek psikoterapötik veya psikosomatik tedavi de yararlı olabilir. Psikoterapi ve gevşeme egzersizlerinin hastalık, zihinsel sağlık ve ağrı durumları ile başa çıkma üzerinde olumlu bir etkisi olabilir.

Kendiniz ne yapabilirsiniz?

Hastalığı bilmek ve tanımak oldukça önemlidir. Kötü bilgilendirilmiş hastalar daha düşük bir yaşam kalitesine sahiptir. Bunlar, hastalıktan daha fazla stres altında hissederler, daha depresif olurlar ve daha sık tedavi gerektirirler.

Ülseratif kolit önlenebilir mi?

Ülseratif kolitin nereden geldiği henüz net olmadığından, alevlenmeyi önlemek de zordur ancak, birkaç ipucu vardır ve bunlar şunlardır:

  • Gözlem: Yeni bir nüksün ilk belirtilerini göz ardı etmeyin, erken bir aşamada iken doktora gidin.
  • İyi beslenmek: İyi beslenme, yeni bir ülseratif kolit atağı için sizi koruyabilir. Bir beslenme uzmanından yardım alın.
  • Düzenli muayeneler: Kan değerlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi ve muayenelerin yapılması doktorların bir alevlenmeyi veya herhangi bir komplikasyonu mümkün olan en kısa sürede tanımasına yardımcı olur.
  • Rahatlama: Stresi azaltmak için, otojenik eğitim, meditasyon ve yoga gibi bir dizi rahatlama tekniği vardır. Buna ek olarak, yeterli egzersiz ve yeterli uyku günlük yaşam için huzur getirir.
  • Psikoterapi: Hastalığınız nedeniyle kendinizi iyi hissetmiyorsanız, bunun önüne geçmek için psikoterapi almayı düşünebilirsiniz.

Ülseratif kolitin komplikasyonları

Ülseratif kolitli çocuklar büyüme bozuklukları yaşayabilir. Yetişkinlerde, durum sürekli ishal ve iştah azalması nedeniyle kilo kaybına ve muhtemelen eksiklik semptomlarına yol açabilir.

Bağırsak ülserleri bazen büyük kanamalara neden olabilir. Ek olarak, devam eden tahriş, kolon kanseri gelişme riskini arttırır. İnflamatuar bağırsak istilası derecesi ve hastalığın süresi ile kanser riski artar.

Ülseratif kolitin hayatı tehdit eden bir komplikasyonu, önemli ölçüde genişlemiş bir kolon olan toksik megakolondur. Hastalarda şiddetli karın ağrısı, ateş, kramp ve kabızlık görülür. Kusmaları vardır ve mideleri şişkin ve serttir. Aşırı gerilmiş ve iltihaplı bağırsak duvarı kolayca yırtılabilir. Böyle bir bağırsak perforasyonu peritonite ve kan zehirlenmesine yol açabilir.

 

Kaynak: Crohns & Colitis Foundation


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

 

20 Nisan 1984 İstanbul doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum ve özel bir hastanede çalışıyorum. Halkın sağlıklı ve kaliteli bilgilere ulaşması için Medikal Rehber sitesi için yazıyorum, bazen de yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.