Bilgisayarlı Tomografi

Bilgisayarlı tomografi, dijital yeniden yapılandırma ile görüntü üretimi için x-ışını fotonlarını kullanan bir görüntüleme türüdür. BT tarayıcısı esasen bir x-ışını tüpü ve detektörlerden oluşur. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

21.08.2020
167
Bilgisayarlı Tomografi

Bilgisiyarlı tomografi nedir?

BT taraması olarak da bilinen bilgisayarlı tomografi, vücudunuzun etrafında farklı açılardan alınan bir dizi X-ışını görüntüsünü birleştirir ve vücudunuzdaki kemiklerin, kan damarlarının ve yumuşak dokuların enine kesit görüntülerini oluşturmak için bilgisayar işlemeyi kullanır. BT taraması görüntüleri, düz X ışınlarından daha ayrıntılı bilgi sağlar.

Bir BT taramasının birçok kullanımı vardır, ancak özellikle araba kazaları veya diğer travma türlerinden iç yaralanmaları olabilecek kişileri hızlı bir şekilde incelemek için çok uygundur. Bir BT taraması, vücudun neredeyse tüm kısımlarını görselleştirmek için kullanılabilir ve hastalıkları veya yaralanmaları teşhis etmenin yanı sıra tıbbi, cerrahi veya radyasyon tedavisini planlamak için de kullanılır.

Bilgisayarlı tomografi neden gereklidir?

Doktorunuz aşağıdakı durumların tespiti için BT taraması önerebilir:

  • Kemik tümörleri ve kırıkları gibi kas ve kemik bozukluklarını teşhis etmek için
  • Bir tümörün, enfeksiyonun veya kan pıhtısının yerini belirlemek için
  • Ameliyat, biyopsi ve radyasyon tedavisi gibi prosedürlere rehberlik etmesi için
  • Kanser, kalp hastalığı, akciğer nodülleri ve karaciğer kitleleri gibi hastalıkları ve durumları tespit etmek ve izlemek için
  • Kanser tedavisi gibi belirli tedavilerin etkinliğini izlemek için
  • İç yaralanmaları ve iç kanamayı tespit etmek için

Bilgisayarlı tomografi riskleri nelerdir?

Riskler genel olarak aşağıdakileri içerir:

Radyasyona maruz kalma

BT taraması sırasında, kısa bir süre iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalırsınız. Radyasyon miktarı, sıradan bir röntgen sırasında maruz kaldığınızdan daha fazladır çünkü BT taraması daha ayrıntılı bilgiler toplar. BT taramalarında kullanılan düşük doz radyasyonun uzun vadeli zarara neden olduğu görülmemiştir, ancak çok daha yüksek dozlarda potansiyel kanser riskinizde küçük bir artış olabilir.

BT taramalarının, küçük potansiyel risklerden daha ağır basan birçok faydası vardır. Doktorlar, gerekli tıbbi bilgileri elde etmek için mümkün olan en düşük radyasyon dozunu kullanır. Ayrıca, daha yeni, daha hızlı makineler ve teknikler, daha önce kullanılandan daha az radyasyon yayar. BT taramanızın yararları ve riskleri hakkında doktorunuzla konuşabilirsiniz.

Doğmamış bebeklere zarar

Hamileyseniz doktorunuza bunu söylemelisiniz. BT taramasından gelen radyasyonun bebeğinize zarar verme olasılığı düşük olsa da, doktorunuz bebeğinizi radyasyona maruz bırakmamak için ultrason veya manyetik rezonans görüntüleme gibi başka bir muayene türü önerebilir. BT görüntülemede kullanılan düşük doz radyasyonda, insanlarda hiçbir olumsuz etki gözlenmemiştir.

Kontrast malzemeye reaksiyonlar

Bazı durumlarda, doktorunuz kontrast madde adı verilen özel bir boya almanızı tavsiye edebilir. Bu, BT taramanızdan önce içmeniz istenen bir şey, kolunuzdaki bir damardan verilen veya rektumunuza yerleştirilen bir şey olabilir. Nadiren de olsa kontrast madde tıbbi sorunlara veya alerjik reaksiyonlara neden olabilir.

Çoğu reaksiyon hafiftir ve sadece kızarıklık veya kaşıntı ile sonuçlanır. Nadir durumlarda, alerjik reaksiyon ciddi, hatta yaşamı tehdit edici olabilir. Kontrast maddeye tepki gösterdiyseniz doktorunuza bildirmelisiniz.

Bilgisayarlı tomografi için nasıl hazırlanmalı?

Vücudunuzun hangi bölümünün tarandığına bağlı olarak, sizden şunları yapmanız istenebilir:

  • Kıyafetlerinizin bir kısmını veya tamamını çıkarmak ve bir hastane önlüğü giymek
  • Görüntü sonuçlarını etkileyebilecek kemer, takı, takma diş ve gözlük gibi metal nesneleri çıkarmak
  • Taramadan önce birkaç saat yemek yemekten veya sıvı içmekten kaçınmak

Kontrast malzeme

Vücudunuzun incelenen alanlarını vurgulamaya yardımcı olmak için bazı BT taramalarında kontrast madde adı verilen özel bir boya gereklidir. Kontrast madde röntgen ışınlarını engeller ve görüntülerde beyaz görünür. Bu da kan damarlarını, bağırsakları veya diğer yapıları vurgulamaya yardımcı olabilir.

Kontrast madde aşağıdaki şekillerde verilebilir:

  • Ağızla: Yemek borunuz veya mideniz taranıyorsa, kontrast madde içeren bir sıvıyı yutmanız gerekebilir. Bu içeceğin tadı hoş olmayabilir.
  • Enjeksiyonla: Safra kesenizin, idrar yolunuzun, karaciğerinizin veya kan damarlarınızın görüntülerde öne çıkmasına yardımcı olmak için kolunuzdaki bir damardan kontrast madde enjekte edilebilir. Enjeksiyon sırasında bir sıcaklık hissi veya ağzınızda metalik bir tat hissedebilirsiniz.
  • Lavmanla: Bağırsaklarınızı görselleştirmeye yardımcı olmak için rektumunuza bir kontrast madde yerleştirilebilir. Bu prosedür sizi şişkin ve rahatsız hissettirebilir.

Çocuğunuzu taramaya hazırlama

Bebeğiniz veya yürümeye başlayan çocuğunuz için BT taraması yapılıyorsa, doktor çocuğunuzu sakin ve hareketsiz tutmak için bir sakinleştirici önerebilir. Hareket, görüntüleri bulanıklaştırır ve hatalı sonuçlara yol açabilir. Doktorunuza çocuğunuzu nasıl hazırlayacağınızı sorabilirsiniz.

Bilgisayarlı tomografi sırasında neler olur?

Ülkemizde BT taraması genellikle donanımlı hastanelerde yapılır. BT taramaları ağrısızdır ve daha yeni makinelerde yalnızca birkaç dakika sürer. Tüm süreç tipik olarak yaklaşık 30 dakika sürer.

Prosedür sırasında

BT tarayıcıları, yan tarafında halka şeklinde bir cihaz olan bir masaya benzer. Açıklıktan bir tünele doğru kayan dar, motorlu bir masaya uzanıyor olursunuz. Pozisyonunuzu korumanıza yardımcı olmak için kayışlar ve yastıklar kullanılabilir. Kafa taraması sırasında, masaya başınızı sabit tutan özel bir alet takılabilir.

Masa sizi tarayıcıya götürürken, dedektörler ve X-ışını tüpü etrafınızda döner. Her dönüş vücudunuzun birkaç kesit görüntüsünü verir. Bu esnada vızıltı benzeri sesler duyabilirsiniz.

Ayrı bir odadaki bir teknoloji uzmanı sizi görebilir ve duyabilir. Teknisyenle interkom aracılığıyla iletişim kurabilirsiniz. Teknolog, görüntüleri bulanıklaştırmamak için nefesinizi belirli noktalarda tutmanızı isteyebilir.

Prosedürden sonra

Muayeneden sonra normal rutininize dönebilirsiniz. Size kontrast madde verildiyse, özel talimatlar alabilirsiniz. Bazı durumlarda, taramadan sonra kendinizi iyi hissetmenizi sağlamak için ayrılmadan önce kısa bir süre beklemeniz istenebilir. Taramadan sonra, böbreklerinizin kontrast maddeyi vücudunuzdan atmasına yardımcı olmak için muhtemelen bol miktarda sıvı içmeniz önerilecektir.

Sonuçlar

BT taraması görüntüleri elektronik veri dosyaları olarak saklanır ve genellikle bir bilgisayar ekranında incelenir. Bir radyolog bu görüntüleri yorumlar ve doktorunuza bir rapor gönderir.


Kaynak:


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

YAZAR BİLGİSİ
Dr. Emrah Gürkan
20 Nisan 1984 İstanbul doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum ve özel bir hastanede çalışıyorum. Halkın sağlıklı ve kaliteli bilgilere ulaşması için Medikal Rehber sitesi için yazıyorum, bazen de yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.