Tek Böbrekle Yaşamak Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Tek böbrekle yaşayan çoğu insan, tıpkı diğer sağlıklı insanlar gibi normal bir hayat sürdürebilir. Ancak dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

22.04.2020
233
Tek Böbrekle Yaşamak Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Genel bakış

Tek böbrekle yaşamak aslında korkutucu bir şey değildir ve çoğu insanın iki böbreği olmasına rağmen, sağlıklı bir yaşam sürmek için sadece bir işlevsel böbreğe ihtiyacınız vardır. Sadece bir böbreğiniz varsa, onu korumak ve iyi çalışmasını sağlamak önemlidir, çünkü başarısız olursa ikincisi yoktur.

Böyle bir durumda besleyici bir diyetle beslenerek, düzenli egzersiz yaparak ve doktorunuzdan düzenli kontroller alarak sağlıklı bir yaşam tarzını sürdürmek, böbreğinizin sağlıklı kalmasına yardımcı olur.

Tek böbrekle yaşamak nasıl bir şeydir?

Böbrekleriniz kanınızdan gelen atıkları ve ekstra sıvıyı filtreler, böylece idrar olarak vücudunuzdan atılır. Bir böbrek vücudunuzun normal çalışmasını sağlamak için yeterli kanı filtreleyebilir. Bu yüzden sadece bir böbrek ile hayatta kalabilir ve sağlıklı olabilirsiniz.

Sadece bir böbreğiniz varsa sağlıklı yaşam için öneriler temelde iki böbreği olan insanlar için aynıdır ve bunlar şunlardır:

  • Sağlıklı beslenmek
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • Sağlıklı kiloyu korumak
  • Bol bol su içmek
  • Normal kan basıncını ve kan şekerini korumak (eğer varsa yüksek tansiyonu veya diyabeti iyi şekilde yönetmek)
  • Muayeneler için doktorunuzu düzenli olarak görmek

Ayrıca, tek bir böbreğiniz varsa, iyi çalışmasını sağlamak için çok dikkatli olmalısınız. Özellikle aşağıdakilere dikkat etmelisiniz:

  • Yaralanmadan korumak
  • Steroid olmayan anti-inflamatuar ilaçlar (NSAİİ) gibi zararlı olabilecek ilaçlardan kaçınmak

Bir böbrekle yaşamakla ilişkili kısa ve uzun vadeli sorunlar var mıdır?

Böbrekleriniz vücudunuzdaki sıvı dengesini korumada, proteini kanınızda tutmada ve kan basıncınızı kontrol etmede önemli rol oynar. Sayısına bakılmaksızın böbreklerinizin çalışması durursa, aşağıdakileri yaşayabilirsiniz:

  • Yüksek tansiyon (hipertansiyon) geliştirmek
  • İdrarınızda protein kaybetmek (proteinüri)
  • Sıvı tutulması

Tek bir böbreği olan çoğu insan, uzun veya kısa süreli problemler geliştirmeden normal bir yaşam sürmektedir. Bununla birlikte, iki yerine bir böbreğiniz varsa, hafif yüksek tansiyon, sıvı retansiyonu ve proteinüri geliştirme riski biraz daha yüksektir.

Bunun nedeni, ikinci bir böbreğin bir fonksiyonu zarar görmüş bir böbreğin görevini telafi edebilmesidir. Yedeği olmadığı için, tek bir böbreğin fonksiyon kaybı, iki böbreğinizden daha önce proteinüri, sıvı tutulması veya yüksek tansiyona neden olabilir.

Tek böbrekle yaşamak ve yaralanmalardan korunmak

Tek bir böbreğiniz varsa, yaralanması büyük bir sorun olabilir, çünkü telafi edecek başka bir tane daha yoktur. Yaralanma şiddetliyse ve böbreğiniz tamamen çalışmayı durdurursa, hayatta kalmak için diyalize veya böbrek nakline ihtiyacınız olacaktır.

Bundan kaçınmak için, tek böbreğinizi yaralanmalardan korumak çok önemlidir. Böbrek hasarına yol açabilecek aşağıdaki temas sporlarından kaçınmalısınız:

  • Boks
  • Futbol
  • Hokey
  • Dövüş sanatları
  • Ragbi
  • Futbol
  • Güreş

Temas sporları oynarsanız, dolgu ve diğer koruyucu giysiler giymek böbrek hasarını daha az olası hale getirir, ancak riski tamamen ortadan kaldırmaz.

Ayrıca, diğer yüksek riskli faaliyetlerden kaçınılmalı veya ekstra önlemler alınmalıdır. Bu faaliyetler aşağıdakileri içerir:

  • Kaya tırmanışı
  • Jet ski veya su kayağı gibi su sporları
  • Motosiklet sürme
  • Yarış gibi motor sporları
  • Ata binme
  • Ayağına ip bağlayıp atlamak
  • Paraşütlü atlama

Uzun vadede, böbreğiniz yaralanmadıkça, tek böbreğinizdeki işlev kaybı genellikle çok hafiftir ve farkedilemez.

Tek böbrekle yaşayanlar nasıl beslenmelidir?

Tek bir böbrekle yaşamak çoğu zaman özel bir diyetle beslenmeyi gerektirmez; iki böbreği olan insanlar gibi, sağlıklı ve dengeli bir şekilde beslenmek yeterlidir. Ancak tek böbreği olan insanların içtiği sıvı miktarını kısıtlaması gerekebilir. Bu konuda doktor gereken yönlendirmeleri yapacaktır.

Nakil yaptığınız için tek bir böbreğiniz varsa veya böbrek hastalığınız varsa, diyetinizdeki sodyum, fosfor ve protein miktarını sınırlamanız gerekebilir. Bunun nedeni, böbreğinizin onları kanınızdan çok iyi çıkaramamasıdır, bu nedenle birikirler.

Sağlıklı yaşam

İster bir ister iki böbreğiniz olsun, sağlıklı bir diyetle birlikte sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek için çaba göstermelisiniz. Örneğin aşağıdakileri yapabilirsiniz:

  • Sigara içmemek
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • Sağlıklı kiloyu korumak
  • Susuz kalmamak
  • Alkolü sınırlamak
  • Stresi azaltmak

Tek böbrekle yaşamak ve alkol kullanmak

Vücudunuzun organlarının çoğu, böbrekleriniz de dahil olmak üzere alkolden etkilenir. Aşırıya kaçmadan içmek (kadınlar için günde bir kadeh ve erkekler için günde iki kadeh) genellikle böbreklerinize zarar vermez.

Alkol, ürettiğiniz idrar miktarını arttırır, ancak böbreğinizin kanı filtreleme yeteneğini de azaltır. Bu, vücudunuzdaki sıvı ve elektrolit dengesini bozar ve susuz kalırsınız. Vücudunuzda yeterli sıvı yoksa, böbrekleriniz de dahil olmak üzere organlarınızdaki hücreler düzgün çalışamaz. Sonunda kalıcı hasara neden olabilir.

Karaciğer, sıvı ve elektrolit dengesini korumak açısından önemlidir. Aşırı alkolden kaynaklanan karaciğer hasarı bu dengeye müdahale ederek böbreklerinizin doğru çalışmasını daha da zorlaştırır.

Ayrıca sigara tiryakilerinde böbrek hasarı riski daha da yüksektir.

Tek böbrekle yaşamak ve diyaliz

Diyaliz, kanınızı filtreleyerek, atıkları ve ekstra sıvıyı çıkararak böbreğinizin işlevini yerine getirir. Bu işlem, sadece böbrek fonksiyonunuzun çoğunu veya tamamını geçici veya kalıcı olarak kaybettiğinizde yapılır.

Ulusal Böbrek Vakfı’na göre, diyaliz sadece böbrekleriniz işlevlerinin yüzde 85 ila 90’ını kaybetmişse başlatılmalıdır. Bir böbreğiniz olduğunda genellikle neredeyse normal böbrek fonksiyonunuz olduğundan, böbreğiniz başarısız olmadıkça diyalize ihtiyacınız olmayacaktır.

Bir böbrekle yaşayanlar ne sıklıkla doktora görünmelidir?

Tek böbrekle yaşamak ve fonksiyonlarını değerlendirmek için yılda en az bir kez doktorunuzu görmelisiniz. Herhangi bir sorun ortaya çıkarsa, daha sık kontrol edilmelidir. Böbrek fonksiyonunuzu değerlendirmek için iki test kullanılır, bunlar şunlardır:

  • Glomerüler filtrasyon hızı: Böbreklerin ne kadar iyi kan filtrelemesi yaptığını gösterir. Kanınızdaki kreatinin seviyesi kullanılarak hesaplanır.
  • İdrarınızdaki protein miktarı: Böbreğinizdeki filtrelerin hasarlı olup olmadığını belirlemek için ölçülür. İdrarınızdaki yüksek protein seviyeleri böbrek fonksiyon bozukluğunun bir işaretidir.

Kan basıncınız da ölçülmelidir. Yüksek tansiyon, böbrek fonksiyon bozukluğunun bir işareti olabilir. Ayrıca böbreğinizdeki kan damarlarına da zarar verebilir, bu da böbrek fonksiyon bozukluğunu daha da kötüleştirebilir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi kan basıncınızı düşürebilir ve daha fazla böbrek hasarı oluşmasını önleyebilir.

Tek böbrekle yaşamak ve böbrek nakli

Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Sağlığı Enstitüsü’ne göre, Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 200.000 kişinin nakil olmuş sadece bir böbreği var.

Bir böbrek nakli sadece böbreklerin ikisi de çalışmadığında yapılır. Prosedürün riskleri ve hayatınızın geri kalanı için ihtiyacınız olacak ilaçların yan etkileri, ikinci bir böbrekten aldığınız küçük fonksiyon artışından daha ağır basar. Bu yüzden çoğu zaman ikinci bir böbreğe ihtiyaç duyulmaz.

Tek böbreğiniz yaralanır, hastalanır veya çalışmayı durdurursa ancak o zaman nakil için uygun olabilirsiniz. Bir nakilde sadece bir böbrek alırsınız. Nakledilen böbrek genellikle adaptasyon sağlar ve zamanla daha iyi çalışır. Zaman geçtikçe, nakledilen böbrek de eskisi gibi çalışacaktır.

Sonuç olarak

Tek bir böbreği olan çoğu insan normal ve sağlıklı bir şekilde yaşamaya devam eder. İster bir ister iki böbreğiniz olsun, sağlıklı bir yaşam tarzı böbreklerinizin iyi çalışmasını sağlamak için önemlidir.

Sağlıklı yaşamak için; düzenli ve sağlıklı yemekler yiyebilir, düzenli egzersiz yapabilir, sağlıklı bir kiloda kalabilir, alkolü sınırlandırabilir, sigarayı bırakabilir ve düzenli olarak doktorunuzu görebilirsiniz.

Temas sporlarından ve yaralanmaya neden olabilecek diğer etkinliklerden kaçınmak, tek böbrekle yaşamak ve onun iyi çalışmasını sağlamak için yapabileceğiniz en önemli şeylerden biridir.


Kaynak ve ileri okuma:

  1. https://www.kidney.org/atoz/content/onekidney
  2. https://www.scientificamerican.com/article/how-can-you-live-without/
  3. https://www.healthline.com/health/can-you-live-with-one-kidney

Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

YAZAR BİLGİSİ
Dr. Emrah Gürkan
20 Nisan 1984 İstanbul doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum ve özel bir hastanede çalışıyorum. Halkın sağlıklı ve kaliteli bilgilere ulaşması için Medikal Rehber sitesi için yazıyorum, bazen de yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.