reklam
Ortopedi ve Travmatoloji

Siyatik Nedir?

Siyatik ağrısı ne demektir? Neden olur? Belirtileri nelerdir? Ne zaman doktora görünmek gerekir? Nasıl ve tedavi edilir? Egzersiz işe yarar mı? Tüm bu soruların cevaplarını ve çok daha fazlasını aşağıda bulabilirsiniz.

Siyatik nedir?

Siyatik, her iki kalçanın bulunduğu bölgeden bacaklara, oradan da ayaklara kadar uzanan büyük bir sinirdir. Siyatik ağrısı ise bu sinirle ilgili bir sorunun belirtisidir. Siyatik siniri zinizin arkasındaki ve bacağınızın alt kısmındaki kasları kontrol eder ve uyluğunuzun arkasına, bacağınızın alt kısmına ve ayağınızın tabanına his verir.

Siyatik olduğunuzda ağrı, halsizlik, uyuşma veya karıncalanma yaşarsınız. İnce belden başlayabilir ve çoğu zaman kalçadan ayağa kadar uzanan ağrı olarak tanımlanır. Genellikle vücudunuzun sadece bir tarafında ortaya çıkar.

Siyatik neden olur?

İşte madde madde siyatiğin nedenleri:

1- Bel fıtığı

Sırtınızdaki omurgayı oluşturan kemikler (omurlar) küçük, süngerimsi disklerle tamponlanır. Bu diskler sağlıklı olduklarında omurga için amortisör görevi görürler ve omurgayı esnek tutarlar. Ancak bir disk hasar gördüğünde, şişebilir veya kırılabilir. Buna bel fıtığı denir.

Siyatik sinirin kökenini oluşturan 5 çift sinir kökünden herhangi biri, omurgada hasarlı bir disk yüzünden sıkışabilir. Sadece fıtıklaşmış bir disk sinir köküne baskı yapmakla kalmaz, aynı zamanda diskin yumuşak merkezinden sızan kimyasallar sinir kökünü tahriş ederek iltihaplanmaya neden olur.

Bu kompresyon ve inflamasyon kombinasyonu, siyatik sinirde ağrıya neden olabilir. Siyatiğin en yaygın nedenlerinden biri budur, bel fıtığı.

2- Kemik mahmuzları

Kemik mahmuzları veya osteofitler, eklemlerin kenarlarındaki kemikli çıkıntılardır. Kemik mahmuzları, kıkırdağın aşındığı ve kemiğin kemiğe sürtündüğü yerde oluşur. Vücudu korumak için eklemlerin kenarında yeni kemik oluşur. Buna kemik çıkıntısı veya mahmuzu denir.

Kemik mahmuzları kendi başlarına ağrılı değildir, ancak ne yazık ki kemik mahmuzları yakındaki kemiğe veya sinirlere sürtünerek sorunlara neden olabilir. Omurgada, kemik çıkıntıları normalde sinirler için ayrılmış alana girerek siyatik oluşumuna neden olabilir.

3- Piriformis sendromu

Piriformis sendromu, siyatiğin nadir bir nedenidir. Piriformis, kalçanın gluteal kaslarının derinliklerinde bulunan bir kastır. Piriformis kasının işlevi, kalçayı harici olarak döndürmek ve stabilize etmektir. Siyatik sinir doğrudan piriformisin altından geçer.

Piriformis sendromu, piriformis kası gerginleştiğinde, spazm olduğunda veya şiştiğinde ortaya çıkar. Bu olduğunda, altındaki siyatik siniri sıkıştırır. Yaklaşık 7 kişiden birinde siyatik sinir, piriformis’ten geçer ve bu insanlar siyatik sinir problemlerine yatkın olabilir.

4- Lomper spinal kanal darlığı

siyatik ağrısı

Stenoz, daralma anlamına gelir ve lomber spinal kanal stenozu, lomber omurgadaki sinirler için mevcut alanın daralmasıdır. Lomber omurilik kanalının daralması sinirlere baskı uygulayarak sırt ağrısına, siyatik sinirde ağrıya, bacaklarda uyuşmaya ve güçsüzlüğe neden olabilir.

Lomber spinal kanal stenozunuz varsa hiçbir semptomunuz olmayabilir. Ancak kalçadan bacaklara doğru yayılan bel ağrınız veya sadece bacak ağrınız da olabilir. Ağrı genellikle ayakta durduğunuzda veya yürüdüğünüzde ortaya çıkar. Bu durum, gençleri değil yaşlıları etkileme eğilimindedir.

5- Spondilolistezis

Bu durumda, bir omur, altındaki omurun üzerinden öne doğru kayar. Bu, spinal kanalı bozar ve siyatik sinirin sinir köklerinin sıkışmasına neden olabilir.

Yetişkinlerde, dördüncü ve beşinci bel omurları (L4 ve L5) en sık etkilenir, L4 omurları L5 omurunda ileri doğru hareket eder. Spondilolistezis, artrit gibi omurganın dejeneratif hastalıklarından kaynaklanabilir.

6- Diğer nedenler

Siyatik, omuriliğe veya sinir köklerine çarpan tümörlerden kaynaklanabilir. Kalçadan ayaklara kadar uzanan şiddetli sırt ağrısı, mesane veya bağırsak kontrolünün kaybı veya kas güçsüzlüğü, spinal tümörlerden kaynaklanabilir. Bir araba kazası gibi omurga travması da siyatik hastalığına neden olabilir.

Siyatik belirtileri nelerdir?

Siyatikten kaynaklanan ağrı, siyatik sinirin yolu boyunca hissedilir ve kalçanın derinliklerinde hissedilebilir. Kalçadan ve bacağın arkasından, bazen ayağa kadar iner. Ağrıya karıncalanma veya uyuşma ve bazen bacakta kas güçsüzlüğü eşlik edebilir.

Bu problem genellikle bir seferde sadece tek bacakta hissedilir. Bazen sinir boyunca elektrik çarpması gibi bir his hissedilebilir. Sinir ağrısı hafif veya şiddetli olabilir. Siyatik sinir ağrısı genellikle hapşırdığınızda, öksürdüğünüzde, tuvalete gittiğinizde veya oturduğunuzda hissedilir ve buna bel ağrısı da eşlik edebilir.

Ne zaman doktora görünmeli?

Siyatiğin çoğu birkaç hafta içinde iyileşir ve kalıcı hasara neden olmaz. Ağrınız birkaç hafta sonra geçmezse, doktorunuza görünmelisiniz. Mesanenizin veya bağırsaklarınızın kontrolünü kaybederseniz, şiddetli ağrı, kaslarınızda güçsüzlük veya uyuşukluk hissederseniz, derhal tıbbi yardım almalısınız.

Siyatik nasıl teşhis edilir?

Doktorunuz tıbbi geçmişinizi dikkate alacak ve özellikle omurga ve bacaklarda fiziksel bir muayene yapacaktır. Doktorunuzun kas gücünüzü, esnekliğinizi ve reflekslerinizi kontrol edebilmesi için sizden birkaç hareket göstermeniz istenebilir.

Röntgenler elbette fıtıklaşmış diskler veya sinir hasarını göstermedikleri için kullanılmazlar. Ancak spondilolistezis, kemik çıkıntıları, daralmış disk boşlukları ve diğer kemik hastalıklarını gösterebilir. Semptomlar şiddetli, kalıcı veya kötüleştiğinde, BT taramaları veya MRG-Emar taramaları sıklıkla siyatiğin nedenini belirlemek için kullanılır.

Bununla birlikte, görüntüleme sonuçlarının genellikle semptomlarla ilgili olmadığını unutmamak önemlidir. Sırt ağrısı veya başka semptomlar olmayan kişilerde bile disk anormallikleri, kemik çıkıntıları ve spondilolistezis gibi sorunlar sıklıkla taramalarda görülür.

Belirtilerinize ve teşhise bağlı olarak, doktorunuz daha ileri değerlendirme ve tedavi için sizi başka bir uzmana sevk edebilir.

Siyatik nasıl tedavi edilir?

siyatik sinir ağrısı

Siyatikten etkilenen hastaların büyük çoğunluğu 6-8 hafta içinde semptomlarının ciddiyetinde önemli bir iyileşme fark eder. Bu nedenle, tedavilere gereksiz yere maruz kalmamak için ilk tedavi konservatif olmalıdır.

Bunun yerine, hastalara durumun doğasını anlamaları konusunda yeterince danışmanlık verilmeli ve ilişkili ağrıyı hafifletmek için yöntemlerle donatılmalıdır.

İlk tedavi

Hasta ile ilk görüşme sırasında, spesifik tedavi önlemleri olmaksızın durumun sınırlı doğası hakkında bilgi verilmelidir.

Bu arada, etkilenen bireylerin olabildiğince normal günlük aktivitelerine devam etmeleri önerilir. Dinlenme semptomatik bir rahatlama sağlayabilir, ancak iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olmaz.

Bazı insanlar, ağrı tedavisinde sıcak veya soğuk paketler kullanmanın yararlı olduğunu görebilir. Ağrıyı ve iltihabı azaltmaya yardımcı olmak için başlangıçta buz paketleri tavsiye edilir, ancak iki ila üç gün sonra sıcak bir paket daha faydalı ağrı kesici sağlayabilir.

Ağrılı bölgeyi germek de ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir. Bazı durumlarda, bir fizyoterapiste gitmek yardımcı olabilir veya kişi basit yoga egzersizlerinden yararlanabilir. Aktif kalmak önemlidir ve iyileşme süresini iyileştirmesi beklenmese de endorfin salınımı gibi doğal ağrı kesici mekanizmaların iyileştirilmesine yardımcı olur.

İlaç tedavisi

Siyatiğin ağrısını hafifletmek için analjezik kullanımını destekleyen bilimsel kanıtlar güçlü değildir. Buna rağmen, analjezik ilaçlar genellikle bireylerin ağrıyı yönetmelerine yardımcı olmak için reçete edilir.

Parasetamol, daha az yan etki ile ilişkili olduğu için genellikle ağrı kesici ilaçların ilk seçimidir. Alternatif olarak, ibuprofen ve aspirin gibi steroidal olmayan anti-enflamatuar ilaçlar önerilebilir.

Bazı durumlarda, opioid ilaçlar, tek başına veya basit analjeziklerle kombinasyon halinde verilebilir. Ek olarak, botulinum toksini bazen piriformis sendromunun neden olduğu siyatik ağrısını hafifletmek için kullanılır. Nöropatik ağrıya yardımcı olduğu düşünüldüğü için antidepresan ilaçlar da ara sıra reçete edilir.

Epidural kortikosteroid enjeksiyonu, şiddetli vakalarda ağrının giderilmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte, olası yan etkiler önemli olduğundan, bu yalnızca ciddi semptomları olan hastalar için geçerlidir.

Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde almanız gerektiğine doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat

Siyatiğin semptomları kronik ağrıya neden olmaya devam ettiğinde, ameliyat bir tedavi seçeneği olarak düşünülebilir.

En yaygın ameliyat, diskin semptomlara neden olduğu düşünülen bir kısmının çıkarılmasını içeren diskektomidir. Bununla birlikte, bu prosedürün uzun vadeli faydaları, konservatif bakımla tedavi edilen hastalardan daha iyi görünmemektedir.

Alternatif tedaviler

Spinal manipülasyonun akut siyatik tedavisinde fayda sağlayabileceğine dair bazı kanıtlar vardır, ancak bu kronik olarak etkilenen hastalar için geçerli değildir.

Bazı hastalar ağrı kesici yöntem olarak akupunkturu tercih etse de, bunun yararı belirsizliğini koruyor. Aynı şekilde, kayropraktik bakımı, omurgayı manipüle etmek ve hareketliliği iyileştirmek için kullanılabilir, ancak bu uygulama için kanıt eksiktir.

Fizik tedavinin bazı yararlı etkileri olduğu düşünülmektedir ve masaj terapisi akut ağrıyı iyileştirmeye yardımcı olabilir, ancak daha kısa bir iyileşme süresi ile ilişkili değildir.

Siyatik egzersizleri

Siyatik hastalarında egzersiz, kısa sürelerle yapılan esnemeler, yürüme ve hafif egzersizlerle başlayabilir. Daha rahat hale geldikçe egzersiz süresi azar azar artabilir.

Hastalar için önerilen egzersiz türleri arasında germe, güçlendirme ve aerobik aktivite bulunur. Akut dönem sona erdiğinde, doktorun onayı ile her gün bu tür egzersizlerin yapılması ağrının daha fazla nüksetmesini önleyebilir veya en azından nüksleri daha az ağrılı ve daha az sık hale getirebilir.

Germe egzersizler, siyatikte piriformis ve hamstring kaslarından kaynaklanan ağrıyı azaltır.

Güçlendirme egzersizleri, omurgayı destekleyen paraspinal kasları, çevresindeki bağları ve tendonları, karın kaslarını ve kalça kaslarını sıkılaştırır.

Siyatikte ağrıdan etkilenen eklemlerin hareketleri, aşağıdaki nedenlerle bel ağrısının hafifletilmesinde önemlidir:

  • Artan hareketlilik
  • Ağrıya duyarlılıkta azalma
  • Sinir dokularının daha iyi uyumu (harekete karşı daha az direnç)

Egzersiz siyatiğin ağrısını olumlu yönde etkiler, hasarlı sinirlerin iyileşmesini içerir ve bu da şunlarla sonuçlanır:

  • Daha az acı
  • Daha iyi hareket aralığı
  • Sinir sisteminin daha iyi dinamik uyarlanabilirliği

Siyatikte faydalı olabilecek farklı egzersiz türleri şunları içerir:

  • Omurga hareketlerini iyileştirmeyi amaçlayan biyomekanik egzersiz (güçlendirme, germe, pilates egzersizleri)
  • Bisiklet sürme, yüzme veya su aerobiği gibi kardiyovasküler fitness için aerobik egzersiz
  • Yoga veya tai chi gibi zihin-vücut egzersizleri
  • Diğer iki veya daha fazla kategorideki egzersizi birleştiren karma egzersiz

Kaynak ve ileri okuma:

  1. https://www.nhs.uk/sciatica/
  2. mayoclinic.org/sciatica
  3. spine-health.com/sciatica

Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

Dr. Ersin Yıldırım

Dr. Ersin Yıldırım 19 Mayıs 1983 Ankara doğumludur. Liseyi bitirdikten sonra iki sene tıp fakültesini kazanmaya çalışmış ancak başaramamıştır. Daha sonra ise büyük bir azimle tıp fakültesini kazanmıştır ve başarıyla eğitimini tamamlamıştır. Uzmanlığını ise ortopedi alanında yapmıştır ve bu alanda hizmet vermeye devam ediyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir