Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 32°C
Rüzgarlı

Ağız Kuruluğu Nedir? Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Ağız kuruluğu – kserostomi olarak da adlandırılır – yetersiz tükürük akışından kaynaklanır. Bir hastalık değil, tıbbi bir bozukluğun belirtisi veya antihistaminikler, dekonjestanlar, ağrı kesiciler, diüretikler ve diğerleri gibi bazı ilaçların yan etkisidir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Ağız Kuruluğu Nedir? Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Ağız kuruluğu nedir?

Kserostomi olarak da bilinen ağız kuruluğu, tükürük üretimi keskin bir şekilde azaldığında veya tamamen durduğunda ortaya çıkan bir durumdur. Tükürük, ağızda her zaman bulunan berrak, sulu bir çözeltidir ve işlevi, ağzımızı yağlamaktır. Böylece yediğimiz şeylerin tadını alabilir ve rahatça konuşabiliriz. Ayrıca dişlerin yüzeyinden yiyecek ve plakları çıkararak çürümelerini önlemeye yardımcı olur.

Ağız kuruluğu olan kişiler diş çürümesi, diş eti hastalığı ve ağızdaki yumuşak dokuları etkileyen bir dizi başka hastalık riski altındadır. Yeme alışkanlıkları da ciddi şekilde etkilenebilir çünkü yemeklerin tadını almakta zorluk yaşanabilir.

Ağız kuruluğu neden olur?

Ağız kuruluğu, tükürük üretiminin azaldığı sigara içenler gibi belirli gruplarda daha sık görülür ve bazen de ilaç ve alkol alanlarda da görülebilir. Yaşlı kadınlarda, ağız kuruluğu erkeklerden daha yaygındır. Özellikle menopozda olan veya menopoza yakın kadınlar, değişen hormonlar ve buna bağlı azalan tükürük nedeniyle ağız kuruluğu yaşayabilir.

Diğer yaygın nedenler şunlardır:

  • Hamilelik: Hamilelik sırasında hormon değişimi de ağız kuruluğuna neden olabilir. Özellikle ilk üç ayda, artan sıvı tüketimine rağmen ağız kuruluğu meydana gelebilir.
  • Kahve ve alkol: Nikotine ek olarak, artan kahve veya alkol tüketimi de ağız kuruluğuna neden olabilir.
  • Sıvı eksikliği: Çok az sıvı içerseniz veya çok fazla sıvı kaybederseniz, örneğin spor sırasında aşırı terleme veya aşırı sıcaklık nedeniyle, bu tükürük üretiminin ve ağızdaki tükürüğün azalmasına neden olabilir.
  • Ses üzerinde kalıcı stres: Örneğin, yüksek sesle ve uzun süre konuşmanız veya şarkı söylemeniz gerekiyorsa, ağzınızdaki mukoza zarları kurur, çünkü içinden çok fazla hava akar.
  • Ağızdan nefes alma: Uzun vadede, ağızdan nefes almak genellikle ağız kuruluğunun yanı sıra ağzın çatlamış köşelerine ve çatlamış dudaklara neden olur. Özellikle çocuklar genellikle bu alışkanlığa sahiptir.
  • Horlama: Horlarken öncelikle ağzınızdan nefes alırsınız. Horlayan insanlar genellikle sabahları ağız kuruluğu ve boğuk bir ses hisseder.
  • Kuru ortam havası: Özellikle soğuk mevsimde, ortamın kuru olması, mukoza zarlarını ağızda ve solunum yollarında kurutur. Böylece kuru bir burun, kuru bir boğaz ve ağız ortaya çıkar. Tozlu hava da ağız kuruluğuna neden olabilir.
  • Stres: Ağız kuruluğu bazı durumlarda bir sinirlilik belirtisidir, çünkü vücut heyecan nedeniyle tükürük üretimini kapatır.
  • Baharatlı yiyecekler: Örneğin bol biber veya karabiberli gıdalar, ağızda ve boğazda yanma hissine neden olur, bu da bu bölgelerin kurumasına neden olur ve sıvı ihtiyacı artar.

İlaç nedeniyle ağız kuruluğu

Ağız kuruluğunun potansiyel nedenleri bir hayli fazladır ve bu durum bazen de kullanılan ilaçlardan kaynaklanır. Ağız kuruluğuna neden olabilecek olası ilaçlar aşağıda verilmiştir:

  • Antihipertansifler
  • Ağrı kesici
  • Antiemetikler (bulantı ve mide bulantısı için ilaçlar)
  • Sedatifler, hipnotikler ve antispazmodikler (uyku hapları ve yatıştırıcılar)
  • İştah baskılayıcı ilaçlar
  • Antibiyotikler
  • Diüretikler
  • Psikotrop ilaçlar (özellikle nöroleptikler ve antidepresanlar)
  • Antihistaminikler (alerji hastaları için ilaçlar)
  • Antiepileptikler (epilepsi hastaları için)
  • Parkinson ilaçları
  • Kanser kemoterapisi ve radyasyon

Kullanmasını yasak olan bazı yasa dışı ilaçlar ve maddeler de ağız kuruluğuna neden olabilir.

Gece uyurken ve sabahları ağız kuruluğu neden olur?

Geceleri veya sabahları ağız kuruluğunun çeşitli nedenleri vardır. Her şeyden önce, vücudun geceleri tükürük oluşumunu yavaşlatması doğaldır. Birçok insan sabahları ağız kuruluğu ve kötü kokulu bir nefesle uyanır.

Bununla birlikte, genellikle, soğuk algınlığı veya nezle gibi ağzınızdan nefes almanıza neden olan alerjilerden kaynaklanır.

Solunumun geçici olarak durduğu veya yavaşladığı bir uyku apnesi veya kavisli bir burun septumu da ağız kuruluğundan sorumlu olabilir.

Ayrıca, akşamları veya geceleri alkol veya madde kullanmak kasların gevşemesine neden olur. Sonuç olarak, geceleri ağzınız açıkken uyuyarak mukoza zarının kurumasına neden olursunuz.

Ağız kuruluğunun bir nedeni olarak hastalıklar

Bahsedilen çoğunlukla zararsız nedenlere ek olarak, ağız kuruluğunun arkasında ciddi hastalıklar da olabilir. Örneğin bunlar aşağıdakiler olabilir:

  • Burun akıntısı: Sıklıkla alerji, soğuk algınlığı veya sinüs enfeksiyonu sonucu tıkalı bir burun, ağızdan solunumun artmasına ve kurumasına neden olur.
  • Ateş, ishal ve enfeksiyonlar: Bir enfeksiyonunuz, ishal veya ateşiniz varsa, vücudun çok fazla sıvıya ihtiyacı vardır. Bu nedenle, bu durumlarda ağız kuruyabilir.
  • Otoimmün hastalıklar: Sjögren sendromu gibi otoimmün hastalıklar menopozdan sonra kadınlar arasında özellikle yaygındır ve ağız kuruluğuna neden olabilirler.
  • Tiroid hastalığı: Genellikle kuru mukoza zarları ve dolayısıyla kuru bir ağız, tiroid hastalığı olma ihtimaline işaret edebilir.
  • Kısıtlı çiğneme yeteneği: Diş ve diş eti hastalıkları veya protez diş gibi bazı durumlar yemeğin yeterince çiğnenmesini engeller. Yeterince çiğnenmeden yutma durumu ağız kuruluğuna neden olabilir.
  • Diyabet: Her türlü şeker hastalığı (diyabet) – özellikle tip 2 diyabet – başlangıçta aşırı susuzluk, ağız kuruluğu ve sık idrara çıkma gibi belirtiler gösterir.
  • HIV/AIDS: HIV virüsünün neden olduğu AIDS belirtilerinden biride boğazdaki ve ağızdaki kuruluk durumudur.
  • Yeme bozuklukları ve yetersiz beslenme: Uzun süre aç kalma veya sık sık kusma, vücuttan birçok sıvının atılmasına neden olur ve ağız kuruluğuyla sonuçlanabilir.
  • Tükürük bezi tümörü: Hem kötü huylu hem de iyi huylu tükürük bezi tümörleri tükürük bezlerinin çalışma yeteneğini bozabilir ve böylece tükürük üretimini azaltabilir.
  • B vitamini eksikliği: B vitamini eksikliğinin tipik belirtileri dilde yanma hissi ve ağız kuruluğudur.
  • Depresyon ve anksiyete: Depresyondaki insanlarda, ağızda kuruluk ve yanma hissi, genellikle hastalığın başlangıcında ortaya çıkan tipik bir semptomdur.

Ağız kuruluğuna eşlik eden belirtiler nelerdir?

Ağız kuruluğunun ortaya çıktığı durumlarda dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:

  • Sık ve şiddetli susuzluk
  • Dil kızarması
  • Ağızda ve özellikle dilde ağrılı, yanma hissi
  • Yiyecekleri ve suyu yutmada ağrı veya konuşma güçlüğü
  • Ağız içinde veya dudakların köşelerinde yara
  • Tat değişikliği
  • Boğaz ağrısı veya ses kısıklığı
  • Ağız kokusu
  • Diş problemlerinin aniden ortaya çıkması veya protez takmada zorluk
  • Ağızda tekrarlayan mantar enfeksiyonları

Ne zaman doktora görünmeli?

Sahne korkusu gibi birçok durumda, ağız kuruluğu tamamen normaldir ve endişelenecek bir şey yoktur. Bununla birlikte, başka bir değişiklik fark ederseniz, tıbbi tavsiye almalısınız. Aşağıdaki durumlarda doktora görünmelisiniz:

  • Ağız kuruluğunuz uzun süre devam ediyor ve tekrarlıyorsa
  • Belirli bir ilaçtan sonra bu durum başlamışsa
  • Tükürük bezleri şişmişse
  • Diş eti problemleriniz veya diş ağrınız varsa
  • Çiğneme, yutma veya konuşmada sorunlarınız varsa
  • Ağız kuruluğuna ek olarak, sık idrara çıkma, güçlü bir susuzluk hissi veya baş ağrısı ve vücut ağrıları gibi belirtiler yaşıyorsanız
  • Ağız kuruluğuna ek olarak ağızda yanma hissi varsa
  • Aynı zamanda burun ve göz kuruluğu da yaşıyorsanız
  • Aşırı psikolojik baskı altındaysanız
  • Bulantı, kusma veya görme bozuklukları yaşıyorsanız

Ağız kuruluğuna hangi doktor bakar?

Ağız kuruluğu için öncelikle bir aile hekimine gidilebilir ve hekim gerek duyarsa sizi ilgili bir doktora yönlendirir. Sorun diş ve diş eti hastalıklarından kaynaklanıyorsa bir diş hekimine, farklı nedenlerden kaynaklanıyorsa bir iç hastalıkları doktoruna görünmeniz gerekebilir.

Ağız kuruluğunun nedeni nasıl teşhis edilir?

Ağız kuruluğu doktorunuz veya diş hekiminiz tarafından teşhis edilebilir. Kapsamlı bir tıbbi geçmiş almanın ve belirtilerinizin açıklamasını istemenin yanı sıra, diş hekiminiz diş ve diş eti hastalığı belirtileri arayacaktır. Kendi alanını ilgilendiren bir şeyle karşılaşmazsa, ilgili bir doktora, genellikle iç hastalıkları uzmanına sevk önerebilir.

İç hastalıkları doktoru tükürük akışını değerlendirmek için ağzınızı ayrıntılı olarak inceleyecek ve ayrıca ağız içinde ve dudak bölgesinde çatlak ve yaralar arayacaktır. Ayrıca, şu anda reçeteli veya reçetesiz olarak hangi ilacı alıyorsanız ve belirli bir durum için herhangi bir tıbbi tedavi alıyorsanız bunu da dikkate alacaktır.

Ağız kuruluğu tedavisi

Ağız kuruluğunun tedavisi sorunun ciddiyetine bağlıdır ve çoğu zaman neden ortadan kalkmadığı sürece sorun devam edecektir. Örneğin, baş veya boyun kanseri için radyasyon tedavisi görüyorsanız, tedavi devam ettiği sürece ağız kuruluğu yaşamaya devam edersiniz. Bazı durumlarda, radyasyon tedavisi tükürük bezlerinin tükürük üretme yeteneğini kalıcı olarak da etkileyebilir.

Bunun farkında vardıktan, ağız kuruluğu tedavisi aşağıdaki üç ana alana odaklanır:

  • Durumun semptomlarını hafifletmek
  • Diş ve diş eti hastalıkları varsa bunları tedavi etmek ve tekrar başlamasını önlemek
  • Tükürük akışını artırmaya çalışmak

Bazı durumlarda doktorunuz bunun nedenini tedavi ederken, diş hekiminiz de olası diş ve diş eti sorunlarını tedavi ederek sorunun üstesinden beraber gelebilirler.

Ağız kuruluğuna ne iyi gelir?

Aşağıdaki ipuçlarından bazılarını izlerseniz, ağız kuruluğu semptomları bir dereceye kadar rahatlayabilir:

  • Sigarayı bırakmak
  • Ağzınızı sürekli nemli tutmak
  • Sakız çiğniyorsanız şekersiz olanları tercih etmek
  • Eczacınıza veya doktorunuza danışarak tükürük üretici ilaçlar kullanmak
  • Şekersiz buz küpleri emmek
  • Ağzınızı nemlendirmek için daima alkol ve peroksit içermeyen sıvı kullanmak
  • Tuzlu yiyecekler, kuru yiyecekler ve yüksek dozda şeker içeren yiyecek ve içeceklerden kaçınmak
  • Kurumasını ve çatlamasını önlemek için dudaklarınıza nemlendirici kullanmak
  • Ağzınızda daha fazla hasarı önlemek için dişlerde ve diş etlerinde yumuşak diş fırçası kullanmak

 

Kaynak: mouthhealthy.org


Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

 

ETİKETLER:
Dr. Emrah Gürkan
Dr. Emrah Gürkan
20 Nisan 1984 İstanbul doğumluyum. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunuyum ve özel bir hastanede çalışıyorum. Halkın sağlıklı ve kaliteli bilgilere ulaşması için Medikal Rehber sitesi için yazıyorum, bazen de yazılanları gözden geçirip onaylıyorum.
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.