reklam
Kulak, Burun ve Boğaz Hastalıkları

Bademcik İltihabı (Şişmesi) Neden Olur?

Bademcikler, boğazın her iki yanında bulunan küçük bezlerdir. Esasen bağışıklığı korumaya ve oral girişi patojenler (mikroplar) tarafından korumaya yardımcı olan bezlerdir. Bademcik iltihabı, bu bademciklerin enfekte olduğu veya iltihaplandığı, şiştiği bir durumu tanımlar. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Bademcik iltihabı (şişmesi) nedir?

Bademcikler boğazın her iki yanında bulunan iki lenf düğümüdür. Bir savunma mekanizması olarak işlev görürler ve vücudun enfeksiyon kapmasını önlemeye yardımcı olurlar. Bademcikler enfekte olduğunda, bu duruma bademcik iltihabı veya şişmesi (diğer adıyla tonsilit) denir.

Bademciklerde iltihap her yaşta ortaya çıkabilir ve yaygın bir çocukluk hastalığıdır. Çoğunlukla okul öncesi yaş civarında olan çocuklarda teşhis edilir. Belirtiler arasında boğaz ağrısı, şişmiş bademcikler ve ateş yer alır.

İlgili tazı: Boğaz Ağrısına Ne İyi Gelir?

Bu durum bulaşıcı olabilir ve streptokok boğaz ağrısına neden olan Streptococcal bakteriler gibi çeşitli yaygın virüs ve bakterilerden kaynaklanabilir. Streptokok boğaz ağrısından kaynaklanan bademcik şişmesi veya iltihabı (tonsilit), tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Bademcik iltihabının teşhis edilmesi oldukça kolaydır. Belirtiler genellikle 7 ila 10 gün içinde geçer. Bademcik iltihaplarının türlerinden tedavilerine kadar her şeyi aşağıda detaylı olarak yazdık.

Akut bademcik iltihabı

Akut bademcik iltihabı veya şişmesi çocuklarda inanılmaz derecede yaygındır. Aslında, hemen hemen her çocuk muhtemelen en az bir kez bademcik iltihabına yakalanacaktır.

Semptomlar yaklaşık 10 gün veya daha kısa sürerse, akut olarak kabul edilir. Semptomlar daha uzun sürerse veya yıl içinde birçok kez geri gelirse, kronik veya tekrarlayan bademcik iltihabı olabilir.

Akut bademcik iltihabını tedavi etmek muhtemelen evde mümkündür, ancak bazı durumlarda antibiyotikler gibi başka tedaviler de gerekebilir.

Kronik bademcik iltihabı

Kronik bademcik iltihabı veya şişmesi (tonsilit) semptomları akuttan daha uzun sürer. Bu durumda hasta aşağıdaki belirtileri uzun süreli yaşayabilir:

  • Boğaz ağrısı
  • Ağız kokusu
  • Boyunda hassas lenf düğümleri

Kronik bademcik iltihabı, bademciklerin çatlaklarında ölü hücreler, tükürük ve yiyecek gibi maddelerin biriktiği bademcik taşlarına da neden olabilir. Bunlar kendiliğinden gevşeyebilir veya bir doktor tarafından çıkarılmaları gerekebilir.

Kronik bademcik iltihabı varsa, doktor bademcikleri cerrahi olarak çıkarmak için bademcik ameliyatı önerebilir.

Tekrarlayan bademcik iltihabı

Kronik türde olduğu gibi, tekrarlayan bademcik i (şişmesi) için standart bir tedavi bademcik ameliyatıdır. Bademcik tekrarlanak iltihap genellikle şu şekilde tanımlanır:

  • 1 yılda en az 5 ila 7 kez bademcik şişmesiyle beraber boğaz ağrısı yaşanması
  • Önceki 2 yılın her birinde en az 5 kez meydana gelmesi
  • Önceki 3 yılın her birinde en az 3 kez meydana gelmesi

2018 yılında yapılan bir araştırma, kronik ve tekrarlayan bademcik iltihabının bademcik kıvrımlarındaki biyofilmlerden kaynaklanabileceğini düşündürmektedir. Biyofilmler, tekrarlayan enfeksiyonlara neden olabilen antibiyotik direnci artmış mikroorganizma topluluklarıdır.

Ayrıca genetik faktörler de tekrarlayan bademcik iltihabının bir nedeni olabilir. 2019 yılında yapılan bir çalışma, tekrarlayan bademcik şişmesi (iltihabı) olan çocukların bademciklerini incelemiştir. Çalışma, genetiğin, streptokok boğaz ağrısına ve bademcik iltihabına neden olan A grubu streptokok bakterilerine zayıf bir bağışıklık tepkisine neden olabileceğini bulmuştur.

Bademcik iltihabı (şişmesi) bulaşıcı mıdır?

Bademcik iltihaplıysa veya şişmişse, herhangi bir belirti geliştirmeden 24 ila 48 saat önce etkilenen hasta bulaşıcı olabilir. Yani hastalığı hissetmeyene kadar hastalığı yayabilirler. Hasta bakteriyel bademcik şişmesi için antibiyotik alırsa, 24 saat sonra bulaşıcı olmayı bırakmalıdır.

Enfeksiyonu olan biri öksürür veya hapşırırsa ve başka birisi damlacıkları solursa bademcik iltihabı (tonsilit) geliştirebilir. Hastanın dokunduğu kapı kolu gibi kontamine bir nesneye başkası dokunursa ve ardından burnuna veya ağzına dokunursa da bu durumu geliştirebilir.

Birçok insanla temas halinde olmak, bademcik iltihabına maruz kalma riskini artırır. Okul çağındaki çocukların hastalığa yakalanmasının nedeni budur. Semptomlar varsa, bademcik iltihabının yayılmasını önlemek için evde kalmak en iyisidir.

Bademcikleri şişmiş biriyle temastan sonra semptomların gelişmesi genellikle 2 ila 4 gün sürer.

Bademcik iltihabı (şişmesi) neden olur?

bademcik iltihabı şişmesi nedenleri

Bademcikler, hastalığa karşı ilk savunma hattıdır. Vücudun enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olan beyaz kan hücreleri üretirler. Bademcikler, ağızdan ve burundan vücuda giren bakteri ve virüslerle savaşır. Bununla birlikte, bazı durumlarda bademcikler bu istilacıların neden olduğu enfeksiyona karşı savunmasız olabilirler. Bademcik iltihabına, soğuk algınlığı gibi bir virüs veya streptokokal boğaz ağrısı gibi bakteriyel bir enfeksiyon neden olabilir.

Viral bademcik iltihabının nedenleri

Virüsler, bademcik iltihabının en yaygın nedenidir. Soğuk algınlığına neden olan virüsler genellikle bademcik iltihabının kaynağıdır, ancak diğer virüsler de buna neden olabilir. Bu virüsler şunları içerir:

  • Rinovirüs
  • Epstein Barr Virüsü
  • Hepatit A
  • HIV

Epstein-Barr virüsü hem mononükleoz hem de bademcik iltihabına neden olabileceğinden, bazen mono hastalarında ikincil bir enfeksiyon olarak bademcik şişmesi (tonsilit) gelişir. Viral bademcik iltihabı varsa belirtiler arasında öksürük veya burun tıkanıklığı olabilir. Antibiyotikler virüsler üzerinde işe yaramaz, ancak hasta vücudunun iyileşmesine yardımcı olmak için susuz kalmayarak, reçetesiz satılan ağrı kesiciler alarak ve dinlenerek standart semptomları tedavi edebilir.

Bakteriyel bademcik iltihabının nedenleri

Bademcik iltihabı veya şişmesi (tonsilit) vakalarının yaklaşık yüzde 15 ila 30’u bakterilerden kaynaklanır. Çoğunlukla streptokokal bir bakteridir, bu da boğaz ağrısına neden olur, ancak diğer bakteriler de bademcik iltihabına neden olabilir. Bakteriyel bademcik sorunları 5 ile 15 yaş arasındaki çocuklarda daha yaygındır. Doktorlar, gerekli olmasa da bakteriyel bademcik iltihabını tedavi etmek için antibiyotikler yazabilir.

Bademcik iltihabı (şişmesi) belirtileri nelerdir?

Bademcik iltihabının olası semptomları şunları içerir:

  • Boğaz ağrısı
  • Yutma sırasında zorluk veya ağrı
  • Cızırtılı bir ses
  • Ağız kokusu
  • Ateş
  • Titreme
  • Kulak ağrısı
  • Karın ağrıları
  • Baş ağrısı
  • Çene ve boyun hassasiyeti
  • Kırmızı ve şişmiş görünen bademcikler
  • Beyaz veya sarı lekeli bademcikler

Çok küçük çocuklarda, bademcik iltihabı veya şişmesi (tonsilit) durumunda sinirlilik artışı, iştahsızlık veya aşırı salya akıntısı da fark edilebilir.

Ne zaman doktora görünmeli?

Bir kişi aşağıdaki belirtilerle karşılaşırsa bir doktora görünmelidir:

  • Yüksek ateş
  • Kas güçsüzlüğü
  • Boyun tutulması
  • Geçmeyen boğaz ağrısı

Nadir durumlarda, bademcikteki iltihap boğazın şiddetli bir şekilde şişmesini tetikler ve bu nefes almada zorluğa neden olur. Bu olursa, derhal tıbbi yardım alınmalıdır.

Bademcik iltihabı (şişmesi) nasıl teşhis edilir?

Bademcikte iltihap ve şişme çoğu zaman doktoru görmeye gerek kalmadan evde hafifletilebilir. Çoğu insan, bakteriyel bir enfeksiyonu olsa bile, antibiyotik olmadan bir hafta içinde durumların düzeldiğini fark eder. Semptomlar iyileşmiyorsa, doktor başka bir neden için etkilenen kişinin boğazını kontrol etmek isteyebilir.

Doktor hastanın belirtilerini soracak ve muayene edecektir. Belki parlak bir ışıkla ağzının içine de bakarlar. Bademcikleri daha iyi görebilmek için hastanın dilini nazikçe aşağı bastırmak için bir dil bastırıcı (düz tahta çubuk) da kullanabilirler.

Ayrıca, şişmiş lenf bezleri olup olmadığını görmek için boynun etrafını muayene edebilir. Doktor genellikle belirtilerden, boğazın ve bademciklerin nasıl göründüğünden bademcik iltihabını teşhis edecektir. Genellikle başka testler yapmaları gerekmeyecektir.

Bademcik iltihabının semptomları, glandüler ateşe benzer olabilir. Glandüler ateş en çok gençleri ve genç yetişkinleri etkiler. Glandüler ateş çok kötü bir boğaz ağrısına, aşırı yorgunluğa, hafif yükselmiş ateşe ve boyunda şişmiş lenf bezlerine neden olabilir. Doktor hastanın glandüler ateşi olabileceğini düşünürse, kan testi yapılmasını önerebilir.

Bademcik iltihabı (şişmesi) nasıl geçer?

bademcik iltihabı şişmesi tedavisi

Bademcik iltihabı veya şişmesi (tonsilit) için tedavinin ilk basamağı evde kendi kendine bakımdır. Ancak bazı durumlarda aşağıdaki gibi tıbbi tedaviler gerekebilir.

Antibiyotikler

Bademcik iltihabına bakteriyel bir enfeksiyon neden oluyorsa, doktor antibiyotik reçete edecektir. 10 gün boyunca ağızdan alınan penisilin, A grubu streptokokların neden olduğu bademcik iltihabı için reçete edilen en yaygın antibiyotik tedavisidir. Hastanın penisiline alerjisi varsa, doktor alternatif bir antibiyotik yazacaktır.

Semptomlar tamamen geçse bile, reçete edildiği şekilde antibiyotikler tam olarak alınmalıdır. Tüm ilaçların belirtildiği şekilde alınmaması, enfeksiyonun kötüleşmesine veya vücudun diğer bölgelerine yayılmasına neden olabilir. Antibiyotik tedavisini talimat verildiği gibi tamamlamamak, romatizmal ateş ve ciddi böbrek iltihabı riskini artırabilir.

Hasta bir doz almayı unutursa ne yapmak gerektiği konusunda doktoruna veya eczacıya danışmalıdır.

Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat

Bademciklerin alınması için cerrahi (bademcik ameliyatı), antibiyotik tedavisine yanıt vermeyen ve tekrarlayan bademcik iltihabını tedavi etmek için kullanılabilir. Sık görülen bademcik iltihabı (tonsilit) genellikle şu şekilde tanımlanır:

  • Bir önceki yılda en az yedi atak
  • Son iki yılda yılda en az beş atak
  • Son üç yılda yılda en az üç atak

Bademcik şişmesi, aşağıdaki gibi yönetilmesi zor komplikasyonlara neden olursa da bademcik ameliyatı yapılabilir:

Bademcik ameliyatı, etkilenen kişi çok küçük olmadığı, karmaşık bir tıbbi durumu olmadığı veya ameliyat sırasında komplikasyonlar ortaya çıkmadığı sürece genellikle ayakta tedavi prosedürü olarak yapılır. Tam bir iyileşme genellikle 7 ila 14 gün sürer.

Bademcik iltihabına (şişmesine) ne iyi gelir?

bademcik şişmesine ne iyi gelir

İşte madde madde bademcik şişmesine iyi gelen şeyler:

1- Bol miktarda ılık sıvı tüketmek

Çorbalar, et suları ve çaylar dahil olmak üzere ılık sıvılar içmek boğaz ağrısını ve bademcik şişmesini yatıştırmaya yardımcı olabilir. Bal, pektin veya gliserin gibi bileşenler içeren bitki çayları rahatsızlığınıza yardımcı olabilir, çünkü bu bileşenler ağız ve boğazdaki mukoza zarları üzerinde tahrişi yatıştırabilecek koruyucu bir film oluşturur. Bununla birlikte, bitki çaylarının bademcik iltihabı (şişmesi) semptomlarını tedavi etmeye yardımcı olduğuna dair yalnızca zayıf kanıtlar vardır.

2- Soğuk yiyecekler yemek

Dondurulmuş yoğurt veya dondurma gibi soğuk, yumuşak yiyecekler yemek boğazı uyuşturarak geçici ağrı kesici etki sağlar. Ayrıca benzer şekilde aşağıdaki şeyler de işe yarayabilir:

  • Buzlu dondurmayı emmek
  • Buzlu veya dondurulmuş meyve suyu içmek
  • Buz gibi soğuk su yudumlamak

Diğer seçenekler arasında nane veya mentol içeren güçlü şekerler veya sakızlar bulunur. Bu bileşenler boğazda benzer bir soğuma ve uyuşma hissi sağlar.

3- Sert gıdalardan kaçınmak

Bademcik şişmesine iyi gelen şeylerden birisi de sert gıdalardan kaçınmaktır. Bademcik iltihabı (şişmesi) yaşayan kişiler için sert veya keskin yiyecekler yemek rahatsız edici ve hatta ağrılı olabilir. Sert yiyecekler boğazı çizerek daha fazla tahrişe ve iltihaplanmaya neden olabilir.

Kaçınılması gereken yiyecekler şunları içerir:

  • Cipsler
  • Krakerler
  • Kuru tahıl
  • Kızarmış ekmek
  • Ham havuçlar
  • Çiğ elma

Etkilenen kişiler semptomları geçene kadar yutması veya yemesi daha kolay olan çorbalara, et sularına, yumuşak yiyeceklere ve dondurulmuş meyve sularına yönelmelidir, çünkü bunlar kuru yiyeceklerden daha etkilidir.

4- Tuzlu su ile gargara yapmak

Tuzlu su ile gargara yapmak boğazın arkasındaki ağrıyı ve gıcığı geçici olarak yatıştırabilir. İnsanlar dörtte bir çay kaşığı tuzu 230ml ılık suya ekleyerek ve çözeltiyi tuz eriyene kadar karıştırarak tuzlu su karışımı yapabilir. Daha sonra tükürmeden önce tuzlu suyla birkaç saniye gargara yapabilirler. Etkilenen kişi karışımı yutmaktan kaçındığı sürece işlemi gerektiği kadar sık ​​tekrarlamak güvenlidir.

UYARI: Gargara yapmak, sıvıyı soluma ve boğulma riski olduğundan küçük çocuklar için uygun değildir.

5- İç ortamın nem oranının artırılması

Bademcik şişmesine ne iyi gelir sorusunun cevaplarından birisi de solunan nem oranının artmasıdır. Kuru hava boğaz ağrısını daha da tahriş edebilir. Bademcik şişmesi veya iltihabı olan kişiler, serin bir nemlendirici kullanmaktan yararlanabilir. Bu cihazlar nemi havaya geri vererek boğaz rahatsızlığını hafifletmeye yardımcı olur. İnsanlar, zararlı küf ve bakterilerin büyümesini önlemek için nemlendiricileri her gün temizlemelidir. Nemlendiriciye erişimi olmayan kişiler bunun yerine sıcak bir duş veya banyodaki buharı solumayı deneyebilirler.

6- Sesi zorlamaktan kaçınmak

Bademcik şişmesine iyi gelen şeylerden birisi de sesi zorlamaktan kaçınmaktır. Bademcik şişmesi sesin boğuklaşmasına neden olabilir. Sesi yükselterek buna karşı koymak cazip gelebilir, ancak bunu yapmak boğazın daha fazla tahriş olmasına neden olur. Konuşmak acı verici ise, kişi mümkün olduğunca sesini dinlendirmeye çalışmalıdır. Ayrıca, konuşmakta güçlük çekmeleri bazen bir komplikasyona işaret edebileceğinden doktora görünmek önemlidir.

7- Bol bol dinlenmek

Bademcik şişmesi (iltihabı) olan kişiler mümkün olduğu kadar dinlenmelidir. Dinlenme, vücudun viral veya bakteriyel enfeksiyonla savaşmasına izin verecektir. İşe ya da okula gitmeye devam etmek, bir kişinin daha uzun süre hasta olma olasılığını artırmakla kalmaz, aynı zamanda başkalarını da enfeksiyon kapma riskiyle karşı karşıya bırakabilir.

8- Reçetesiz olarak alınabilen ağrı kesiciler

Bir eczacıya veya doktora danışarak alınan ağrı kesiciler boğaz ağrısı, ateş ve diğer ağrılı bademcik iltihabı semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. Bu ilaçların örnekleri şunları içerir:

UYARI: Aspirin, Reye sendromu adı verilen yaşamı tehdit eden bir hastalığa neden olabileceğinden çocuklar için uygun değildir.

Doktora veya eczacıya danışarak düzenli aralıklarla analjezik almak, gün boyunca ağrının azalmasına yardımcı olabilir.

9- İlaçlı boğaz pastilleri

Bazı boğaz pastilleri boğazı uyuşturmak ve yatıştırmak için anestezik ilaçlar içerir. Birçoğu ayrıca şişliği ve iltihabı azaltmak için iltihap önleyici ilaçlar içerir. Boğaz pastillerinin faydalarından biri, doğrudan iltihaplanma bölgesine ağrı kesici etki vermeleridir. Bazı pastiller ayrıca antiseptik maddeler de içerir. Bunlar, bakteriyel bademcik şişmesinden sorumlu bakterileri hedeflemeye yardımcı olur. Ancak pastiller, boğulma riski taşıdıkları için küçük çocuklar için uygun değildir. Bazıları ayrıca bu popülasyonda olumsuz etkilere neden olabilen benzokain içerir.

10- Boğaz spreyleri ve gargaralar

Boğaz spreyleri ve gargaralar, anestezik, antienflamatuar ve antiseptik ilaçları doğrudan boğaza vermenin başka bir yoludur. Etkilenen kişiler doktora veya eczacıya danışarak aşağıdaki aktif bileşenleri içeren bir boğaz spreyi kullanabilirler:

  • Benzidamin
  • Fenol
  • Dibukain
  • Benzokain (sadece büyük çocuklar ve yetişkinler için)
  • Benzil alkol
  • Setilpiridinyum klorür
  • Klorheksidin glukonat

Sonuç olarak

Bademcik şişmesi hem çocukları hem de yetişkinleri etkileyebilen yaygın bir durumdur. Bundan dolayı birçok insan bademcik şişmesine ne iyi gelir diye merak etmektedir. Çoğu bademcik iltihabı birkaç gün içinde tıbbi olarak tedavi edilmeden geçer. Bu arada, çeşitli ev ilaçları ve reçetesiz ağrı kesici tedavileri rahatsız edici semptomları hafifletmeye yardımcı olabilir. Bademcik şişmesi bazen daha ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Etkilenenler yeni semptomlar yaşarsa, semptomları devam ederse veya kötüleşirse bir doktora görünmelidir.


Kaynak ve ileri okuma:

  1. https://www.mayoclinic.org/
  2. https://www.nhs.uk/
  3. https://www.healthline.com/
  4. https://www.webmd.com/
  5. https://medlineplus.gov/
  6. https://www.medicinenet.com/

Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

Dr. Hülya Demir

Dr. Hülya Demir 2008 yılında tıp fakültesini kazanmış ve 2014 yılında mezun olmuştur. Sonrasında kulak, burun ve boğaz hastalıklarında uzmanlığını tamamlayarak hizmetlerine devam etmiştir. Özel bir hastanede hizmet vermektedir ve bazen de Medikal Rehber sitesinde yazmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir